Chương 11: Bí Mật Năm 2004

Bà Phụng dùng mảnh vải sạch miết nốt quanh vành chiếc hũ thủy tinh cuối cùng rồi đậy nắp nhôm lại. Tiếng bánh xe vali kéo lẹp xẹp ngoài ngõ bỗng ngừng bặt.

Bà đưa mắt nhìn qua ô cửa gỗ khép hờ trông ra khoảng sân chung rợp bóng cây trứng cá. Dưới vạt nắng chiều xiên khoai, Hạnh bị ông Lành gọi giật lại ngay trước hiên nhà số bảy. Ông già thợ sửa xe đạp vẫn mặc chiếc áo thun ba lỗ bạc màu, miệng ngậm tăm, một tay giữ chặt ghiđông chiếc xe đạp cũ dựng bên bàn trà, tay kia hoa lên phân bua điều gì đó rất gắt. Bà Phụng chỉ thấy bóng lưng gầy guộc của con gái đứng chôn chân bên cạnh chiếc vali màu xám tro. Con bé không cất bước đi tiếp, đầu hơi cúi xuống, hai vai khẽ so lại dưới vạt áo sơ mi trắng. Cuộc trò chuyện kéo dài đến cả chục phút, cho tới khi tiếng còi xe ôm ngoài đầu hẻm bốn mươi bảy sốt ruột bấm giục giã ba hồi ngắn, Hạnh mới vội vã cúi đầu chào ông lão rồi kéo vali rảo bước ra đường lớn.

Tiếng dép lào lẹp kẹp quen thuộc từ ngoài sân bước thẳng vào hiên nhà số chín.

Ông Lành đẩy tấm liếp che cửa, bước qua bậu cửa gỗ mòn vẹt. Ông nhổ chiếc tăm tre giắt vào kẽ tai, tiện tay với chiếc chén sứ hoa lam sứt quai trên chạn bếp, tự rót cho mình lưng chén nước chè xanh nguội ngắt rồi ngửa cổ hớp một hơi cạn.

Bà Phụng không ngẩng đầu lên, hai tay vẫn thoăn thoắt xếp các hũ mắm vào chiếc rổ tre “Ông uống nước chè nguội coi chừng đau bụng.”

“Đau cái nỗi gì, ruột gan tui bằng đồng bằng sắt mấy chục năm nay rồi.” Ông Lành đặt cái chén cộp xuống mặt bàn gỗ, kéo chiếc ghế gỗ thấp ngồi xuống đối diện bà. Ông chép miệng, giọng hơi khàn: “Con Hạnh nó đi rồi. Ra sân bay Tân Sơn Nhất.”

“Tui biết.” Bà Phụng đáp gọn lỏn, giọng phẳng lặng như mặt nước giếng.

“Bà biết cái con khỉ mốc!” Ông Lành quắc mắt, gõ ngón tay gầy guộc xuống mặt bàn. “Tui vừa kể hết cho nó nghe rồi. Cái chuyện năm hai ngàn lẻ tư đó. Tui kể tuốt luốt không chừa một chữ!”

Bàn tay đang xếp hũ mắm của bà Phụng khựng lại giữa chừng. Đôi mắt mờ đục khẽ nheo lại, bà ngước lên nhìn thẳng vào gương mặt nhăn nheo của người hàng xóm “Chuyện nhà tui... ông nhiều lời mần chi?”

“Tui không nhiều lời thì để bà ôm cái mớ bí mật đó xuống mồ hả?” Ông Lành hạ giọng nhưng từng lời nằng nặng nỗi bực dọc. “Bà coi con nhỏ kéo vali ra ngõ mà mặt mày tái mét như kẻ mất hồn. Nó ức bà buông lửng câu hỏi rồi bỏ đi, nó tưởng bà ghét bỏ nó, tưởng bà gàn dở tiếc của. Tui ngó không đặng nên mới lôi nó lại mà nói cho ra lẽ.”

Gian bếp trệt lại chìm vào im lặng. Mùi mắm ruốc lên men trong chum sành góc nhà tỏa ra ngây ngấy, quánh đặc trong không khí oi nồng của buổi xế chiều.

Ông Lành thở hắt ra một hơi, giọng chùng xuống “Tui bảo với nó: Mày có biết năm hai ngàn lẻ tư ba mày nằm liệt ở Chợ Rẫy, tiền viện phí thuốc men bóp nghẹt cái nhà này tới mức nào không? Lúc đó có bà chủ lò thực phẩm miệt Phú Nhuận xách cả bọc tiền mấy chục triệu bạc — thời giá lúc ấy tính ra cả chục cây vàng lận lưng — tới tận gian bếp này năn nỉ mua đứt công thức muối mắm ruốc gia truyền. Ai trong hẻm cũng ngỡ mẹ mày sẽ bán để lấy tiền cứu mạng chồng. Vậy mà bà Phụng lắc đầu nguầy nguậy. Bà ấy thà chịu tiếng sắt đá, thà để người ta chửi là gàn dở, chứ dứt khoát không bán đi cái nghề của tổ tiên.”

Bà Phụng cúi mặt xuống rổ mắm. Khớp ngón tay ố vàng màu muối khẽ siết chặt vào mép rổ tre. Giọng Huế của bà trầm xuống, nghe khô khốc “Bán đi rồi thì còn mặt mũi mô nhìn mẹ tui dưới suối vàng. Huống hồ... ông Sơn trước khi nhắm mắt cũng nắm tay tui dặn phải giữ.”

“Thì tui có trách bà đâu!” Ông Lành vỗ đùi đánh đét. “Nhưng con Hạnh nó đâu có hay biết! Nó cứ nghĩ bà hà tiện, cổ hủ. Tui còn kể cho nó nghe, sau ngày thằng Sơn mất, một thân một mình bà gánh từng hũ mắm đi bán rong khắp hang cùng ngõ hẻm Sài Gòn, tích cóp từng đồng bạc cắc dính đầy mùi tôm muối để trả nợ tiền thuốc thang. Rồi đến năm hai ngàn lẻ tám, ngày con Hạnh thi đỗ Đại học Hà Nội, trọn vẹn mấy triệu bạc đóng học phí kỳ đầu của nó cũng từ cái chum sành này mà chắt chiu ra chứ đâu!”

Nghe đến đó, bà Phụng bỗng thấy hơi thở nghẽn lại nơi cuống họng. Bà nhớ như in buổi sáng mùa thu năm 2008, khi con gái xách túi vải lên chuyến tàu Bắc Nam. Bà chỉ biết lén nhét bọc tiền bọc kín trong tờ báo cũ vào đáy túi của con, dặn con ra ngoài nớ nhớ ăn uống cho đàng hoàng, tuyệt nhiên không hé răng lấy một lời về những trưa nắng chang chang gánh mắm đi bộ rạc cẳng quanh chợ Bà Chiểu để gom cho đủ từng tờ bạc lẻ.

“Nó... nó nói chi?” Bà Phụng ngập ngừng hỏi, giọng khẽ run.

“Nó chẳng nói được lời nào.” Ông Lành thở dài, lắc đầu. “Con nhỏ đứng sững như trời trồng giữa sân, hai mắt đỏ hoe, tay run bần bật nắm chặt cái quai vali. Lúc xe ôm tới giục, nó mới lí nhí cảm ơn tui rồi bước đi mà đầu cứ ngoái lại nhìn cái nóc nhà số chín này mãi. Bà đó, cứ làm như mình cứng cỏi lắm, giấu giếm cho lắm vào rồi mẹ con nhìn nhau như người dưng.”Ông Lành đứng dậy, phủi quần rồi lững thững bước ra cửa “Thôi, tui về nghỉ lưng chút. Tối mai nhớ ở nhà, đừng có đi đâu. Bà Loan sắp xếp xong xuôi rồi đó.”

Bóng ông Lành khuất sau rặng dâm bụt, để lại gian bếp trệt vắng lặng như tờ. Nắng tắt hẳn ngoài sân chung. Khói bếp từ các nhà lân cận bay sang lãng đãng, mang theo mùi mỡ hành phi và tiếng trẻ con í ới gọi nhau tắm giặt.

Bà Phụng ngồi bệt xuống bậc thềm gạch cạnh chiếc chum sành đen bóng. Bà với tay mở hé nắp gỗ đậy miệng chum. Lớp mắm bên trong đang ngấu chín, sắc tím than của mẻ tôm đất đã chuyển hẳn sang màu nâu ánh tía mịn màng, tỏa ra làn hương nồng đượm, mặn mòi vị biển ủ đẫm qua mười tám tháng ròng.

Mùi mắm nồng ấm ấy xộc thẳng vào khứu giác, kéo tuột tâm trí bà về một đêm mưa tầm tã của năm 2004. Đêm đó, ông Sơn vừa trút hơi thở cuối cùng trong căn nhà quạnh quẽ này. Tiền bạc khánh kiệt, nợ nần bủa vây, con Hạnh mới mười bốn tuổi nằm thiếp đi trên gác vì khóc cạn nước mắt. Giữa bóng tối mịt mùng không một ngọn đèn, bà Phụng đã ngồi bệt dưới nền đất ẩm ướt y như lúc này, hai cánh tay gầy guộc ôm chặt lấy miệng chum sành sứt mẻ. Bà không hề gào khóc thành tiếng, chỉ áp trán vào làn sành thô nhám mà khấn thầm với linh hồn chồng và người mẹ nơi đất Huế xa xôi: dù có phải nhịn đói qua ngày, bà cũng quyết giữ trọn cái nghề gia truyền, quyết không bao giờ đem linh hồn của mắm đi đổi lấy bạc tiền.

Hai mươi năm trôi qua chớp mắt như một cái trở mình. Chiếc chum sành vẫn đứng đó, lặng lẽ cùng bà chứng kiến bao thăng trầm của con ngõ nhỏ.

Bà Phụng đứng dậy, cẩn thận kéo lại tấm vải xô che kín miệng chum rồi chèn chặt nắp gỗ. Đêm đã về khuya, tiếng ồn ào của hẻm bốn mươi bảy lắng dần, nhường chỗ cho tiếng dế rỉ rả dưới chân tường gạch.

Chợt có tiếng gõ cửa gấp gáp vang lên ngoài bậu cửa “Chị Phụng ơi! Chị Phụng còn thức không?”

Bà Phụng mở chốt then cài. Bà Loan bước vội vào nhà, chiếc áo hoa còn đẫm mồ hôi, gương mặt lộ rõ nét sốt sắng pha lẫn nhẹ nhõm “Tui vừa đi một vòng qua hết các nhà trong hẻm về đây. Báo cho chị mừng, trừ ba hộ đầu ngõ còn lần lữa chờ giá đền bù, toàn bộ mười chín hộ còn lại đều đồng ý tối mai tụ họp đông đủ ở sân chung rồi. Ông Lành sẽ đọc dự thảo đơn khiếu nại sai phạm thủ tục giải tỏa, rồi bà con mình cùng ký tên điểm chỉ tập thể gửi lên phường với quận!”

Bà Phụng gật đầu, giọng rành rọt “Cảm ơn chị Loan đã vất vả. Chỉ cần bà con đồng lòng làm đúng luật thì không ai ép mình dời đi vô lý được.”

“Phải giữ lấy con hẻm chớ chị!” Bà Loan siết nhẹ cổ tay bà Phụng rồi vội vã quay về đóng cửa ngủ.

Bà Phụng cài chặt then cửa gỗ, quay trở vào gian bếp tối. Không gian bốn bề im phăng phắc, chỉ còn mùi mắm ruốc ấm nồng phảng phất trong đêm sâu.

Bất thần, tiếng chuông tít tít đơn điệu của chiếc điện thoại cục gạch cũ kỹ đặt trên chiếc đĩa sứ góc bàn reo vang, phá vỡ sự tĩnh mịch.

Bà Phụng bước lại, cầm lấy chiếc máy nhỏ nằm gọn trong lòng bàn tay chai sạn. Màn hình đơn sắc ố vàng bật sáng, hiện lên thông báo có tin nhắn mới từ số máy ngoài Hà Nội. Chuyến bay đêm vừa hạ cánh xuống Nội Bài.

Bà run run bấm phím mở tin nhắn. Dòng chữ không dấu ngắn ngủi hiện ra trên nền sáng mờ “Con ve toi Ha Noi roi. Me giu cai chum cho ky, dung ban cho ai het.”

Bà Phụng đứng lặng như hóa đá giữa gian bếp tối. Ánh sáng vàng vọt từ màn hình điện thoại rọi xuống những khớp ngón tay ố vàng màu muối đang run rẩy, trong khi chiếc chum sành góc nhà lặng lẽ tỏa ra mùi mắm chín nồng đượm, sưởi ấm cả đêm sâu.