Chương 10: Câu Hỏi Bỏ Dở

Tối hôm đó, Hạnh ở miết trên gác lửng.

Bà Phụng giặt xong mấy cái giẻ lau dưới bếp, đứng lắng nghe tiếng bước chân dè dặt, tiếng dây kéo túi xách rồi tiếng quạt máy rù rì trên sàn ván gỗ. Con gái không bước xuống thêm lần nào, cũng không nhắc nửa lời về hai người khách bên Hội Di sản Ẩm thực vừa rời đi hồi sáng. Gian nhà số chín chìm vào câm lặng, chỉ có mùi mắm ruốc ngấu men vẫn âm ỉ tỏa ra từ góc bếp, quen thuộc và bền bỉ như hơi thở.

Bốn giờ sáng, bà Phụng thức giấc theo thói quen mấy mươi năm.

Bà mở nắp chiếc chum sành góc bếp trước khi bật ngọn đèn vàng vọt. Mùi mắm quen thuộc bốc lên — nồng đượm, vị ngấu mặn xực vào cánh mũi sau những ngày ủ kín. Bà cầm chiếc đũa cả gỗ nhẵn thín, khuấy đều tay theo chiều kim đồng hồ. Khối mắm quánh dẻo, sắc tím than đang chuyển dần sang ánh nâu tía báo hiệu mẻ mắm đã ngấu. Mỗi vòng đảo đũa là một nhịp thở chậm rãi. Mọi xao động ngoài ngõ hay tờ thông báo giải tỏa đều dừng lại bên ngoài then cửa gỗ.

Khi ánh trời lờ mờ rọi qua khe liếp, bà bắc nồi cơm nguội lên hâm lại, luộc đĩa đọt rau muống non sau nhà, rồi múc ra chén nhỏ muỗng mắm ruốc dầm ớt hiểm cay nồng.

Tiếng dép bước xuống cầu thang vang lên lục cục. Hạnh đã thay bộ đồ mặc nhà gọn gàng, mái tóc buộc túm sau gáy, gương mặt còn vương nét mỏi mệt sau một đêm trằn trọc. Cô kéo ghế ngồi vào bàn ăn đối diện mẹ, đón lấy chén cơm nóng bà Phụng vừa xới đặt sang.

Hai mẹ con lẳng lặng và từng miếng cơm đầu ngày. Tiếng đũa va vào mép sành lách cách giữa khoảng không gian chật hẹp. Nuốt xong miếng cơm, Hạnh ngước lên nhìn mẹ, cất giọng đều đều như buột miệng hỏi chuyện bâng quơ “Hôm qua hai người đó tới có việc gì vậy mẹ? Mẹ có hiểu họ nói gì không?”

Bà Phụng nhai chậm cọng rau muống, mắt nhìn xuống lòng chén “Hội Di sản Ẩm thực. Họ muốn đưa nghề mắm ruốc Huế vô danh mục kiểm kê.”

Hạnh ngừng đũa, ánh mắt dò xét nét mặt mẹ “Họ có đưa giấy tờ chứng minh đàng hoàng không?”

“Có.”

“Mẹ đọc xấp tài liệu dày cộp họ để lại chưa?”

“Chưa.”

“Tổ chức đó ai đứng sau lưng, có liên quan gì đến Sở Văn hóa không?”

“Không biết.”

Ba câu trả lời buông ra ngắn ngủn, không kèm một lời giải thích. Giọng bà Phụng trầm và đanh, mang âm sắc Thừa Thiên rổn rảng nhưng khép kín. Bà gắp thêm đọt rau chấm vào chén mắm, điềm nhiên như thể câu chuyện chẳng có gì đáng để bàn thêm.

Hạnh đặt đũa xuống mặt bàn gỗ phát ra tiếng cạch khô khốc. Cô khoanh hai tay trước ngực, giọng mất vẻ bình thản “Con hỏi thật lòng đó mẹ. Mẹ tiếp người lạ như vậy, con thấy lo lắm. Người ta tới hỏi han cặn kẽ quy trình muối mắm, ghi chép, chụp hình góc bếp, mẹ đâu biết họ dùng mấy thứ đó làm gì? Có thể họ tốt, cũng có thể không. Thời buổi này phức tạp, tiếp người ngoài mà không tìm hiểu kỹ là rủi ro lắm.”

Bà Phụng đặt chén cơm xuống mâm. Đôi bàn tay sạm màu muối đan lỏng vào nhau trên mặt bàn. Bà ngước mắt nhìn con gái “Tui hỏi kỹ rồi.”“Mẹ hỏi người ta có can thiệp được việc giải tỏa không, chứ mẹ đâu hỏi họ có quyền lợi gì trong đó!” Hạnh gắt nhẹ, nét mặt căng thẳng. “Con lo mẹ bị lợi dụng. Họ mượn danh nghĩa bảo tồn để lấy tiếng, lấy hình ảnh, rồi biết đâu sau này sao chép cả công thức của nhà mình. Mẹ ở trong hẻm này cả đời, mẹ không rành mấy chuyện tính toán ngoài xã hội đâu.”

Bà Phụng khẽ nheo bên mắt mờ, giọng hạ thấp xuống nửa tông nhưng từng tiếng rành rọt như đóng đinh “Tui không ngu.”

Chỉ ba tiếng ngắn ngủi, không hề lên giọng nạt nộ, nhưng bầu không khí trong gian bếp lập tức chùng xuống, căng thẳng như sợi dây đàn sắp đứt.

Hạnh cắn môi, ngực phập phồng. Nỗi bức bối dồn nén suốt từ hôm trước bùng lên, khiến cô không kìm được mà nói thẳng ra điều nhức nhối trong lòng “Con không nói mẹ ngu! Nhưng chuyện lớn như vậy, mẹ không hỏi ý kiến con, chẳng buồn báo cho con một tiếng. Con là con gái của mẹ, con ở ngay trong nhà này mà chuyện gì cũng phải ngồi trên cầu thang nghe lén mới biết. Rốt cuộc mẹ có coi con là người trong nhà không?”

Bà Phụng sững lại. Lần đầu tiên từ lúc ngồi vào bàn ăn, bà ngẩng hẳn đầu, nhìn thẳng vào gương mặt căng thẳng của con gái. Ánh mắt người đàn bà sáu mươi hai tuổi đục mờ vì khói bếp và sương gió, nhưng lại sâu hun hút, chiếu rọi vào nét giận dỗi đang chực trào nơi khóe mắt Hạnh.

Bà nhìn con rất lâu. Ngón tay cái khẽ miết lên vết chai sần nơi khớp ngón ố vàng màu muối, rồi bà cất giọng hỏi, chậm rãi và ráo hoảnh “Con có biết tại sao mẹ không bán công thức hồi năm 2004 không?”

Gian bếp đột ngột rơi vào im lặng tuyệt đối.

Hạnh ngồi sững sờ đối diện mẹ. Câu hỏi rơi xuống bất thần như một tảng đá ném vào mặt nước đang dậy sóng, không hề dính dáng đến chuyện Hội Di sản hay những lời hờn trách vừa thốt ra. Đôi môi con gái hé mở định cãi lại, nhưng rồi khựng lại giữa chừng, gương mặt thoáng nét hoang mang ngơ ngác như vừa va phải một điều gì hoàn toàn xa lạ.

Bà Phụng nhìn con thêm đúng một giây. Trên gương mặt sắt lại không lộ ra một tia dao động.

Rồi bà đứng dậy, hai tay bưng mâm cơm còn dở, lẳng lặng quay gót bước ra gian bếp phía sau.

Không có lời giải thích nào nối tiếp. Không một câu mắng mỏ, không một tiếng thở dài. Câu hỏi buông ra rồi bỏ dở giữa chừng, trơ trọi như một cánh cửa vừa hé mở rồi lập tức khép chặt lại.

Bà Phụng bưng mâm ra bếp sau, để lại con gái ngồi lặng bên chiếc bàn gỗ mòn vẹt. Bà không quay lại xem vẻ mặt bàng hoàng của Hạnh, cũng không biết trong lòng con câu hỏi ấy là lời mở đầu hay đã là dấu chấm hết.

Đầu giờ chiều hôm ấy, hẻm bốn mươi bảy hầm hập hơi nóng bốc lên từ những mái tôn cũ.

Tiếng bước chân vội vã trên gác lửng dội xuống sàn ván. Hạnh xách chiếc vali nhỏ bước xuống cầu thang, nét mặt khô khốc. Cô dừng lại ở mé bàn ăn, thông báo cộc lốc rằng cô vừa đặt vé máy bay chuyến tối về lại Hà Nội vì công ty có việc gấp cần giải quyết chứng từ.

Bà Phụng đang ngồi trên chiếc ghế gỗ thấp nơi góc bếp, cặm cụi múc từng muôi mắm ruốc từ chiếc thau men lớn sang những chiếc hũ thủy tinh nhỏ để chuẩn bị cho buổi bán chiều. Lưng bà còng xuống, mái tóc hoa râm búi chặt sau gáy bằng chiếc kẹp nhựa đen cũ, chiếc áo bà ba kẻ sọc xanh trắng đẫm mồ hôi sau lưng.

Bà nghe tiếng con gái thông báo, nghe tiếng bánh xe vali kéo lê lẹp xẹp ra đến ngưỡng cửa rồi khựng lại.

Bà Phụng nghe tiếng bước chân con gái khựng lại bên bậu cửa, cảm nhận được ánh mắt Hạnh đang dán chặt vào lưng mình. Nhưng bà không quay đầu lại. Đôi bàn tay chai sạn của bà vẫn thoăn thoắt đong từng muỗng mắm màu tím tía vào miệng hũ thủy tinh, cẩn thận miết sạch quanh vành hũ bằng mảnh vải sạch.

Tiếng bước chân của Hạnh ngập ngừng một thoáng rồi dứt khoát bước ra khoảng sân chung ngập nắng.

Tiếng bánh xe vali nhỏ dần rồi chìm hẳn vào những tạp âm quen thuộc của con ngõ dài. Trong gian bếp nhà số chín, câu hỏi về năm 2004 vẫn còn lơ lửng giữa không trung — nặng nề, quánh đặc và cay nồng như mùi mắm ruốc bám chặt vào vách tường gạch cũ, không chịu tan đi.