Chương 9: Thử Thách Thuyền Buôn

Ánh mắt ti hí của Mã Bá Hộ vẫn đóng đinh vào chiếc chum sành da lươn sau chòi rạ. Nụ cười nham hiểm trên gương mặt nung nục thịt của lão chưa kịp giãn ra thì cụ Ý đã nheo mắt, chống mạnh đầu gậy tre xuống nền đất nghe một tiếng "cộc" dứt khoát.

"Bác Mã hạ cố bước chân vàng xuống bến Vôi, chẳng hay muốn dùng bát canh chua thanh mát hay định hỏi mua giấm quý?" Cụ Ý cất giọng sang sảng, từng lời rành rọt át cả tiếng sóng vỗ bờ. "Chum giấm này nhà tôi chôn đất ba mươi năm, vừa mở nắp đón khí trời. Bác ngửi thấy hương lành chắc cũng hiểu, giấm ngon nhờ tâm người ủ, ép uổng cưỡng đoạt chỉ tổ chua lè rách việc mà thôi."

Bị chặn đầu giữa chốn đông người, khóe miệng Mã Bá Hộ giật giật. Lão đưa tay vuốt chòm râu dê, nheo mắt giấu vẻ cay cú rồi cười khẩy một tiếng "Bà cụ Thẩm khéo lo xa. Ta chỉ xuống xem bến nước dạo này thuyền bè tấp nập ra sao. Giấm có thơm thì cũng chỉ là thứ nước chấm đầu đò, để xem cái chòi rạ này chống đỡ được mấy mùa mưa bão!"

Nói đoạn, lão hậm hực vung tay áo the xanh, ngoắt hai tên gia nhân áo chẽn đen quay gót bước ngược lên dốc đê. Cụ Ý nhìn theo bóng lưng đẫy đà của lão, bụng khẽ nhủ lòng phải thêm phần cẩn trọng.

Vừa lúc ấy, dưới lòng sông Nhật Lệ bỗng rộ lên tiếng tù và trầm đục. Ba chiếc thuyền buôn mũi nhọn, cột buồm cao vút cắm cờ thêu chữ "Đoàn" lớn đang nặng nề cập bến. Đó là đoàn thuyền buôn vải tơ nổi tiếng từ mạn Bắc vượt sóng xuôi nam. Thế nhưng, khác với cảnh tấp nập bốc dỡ hàng họ thường ngày, đám thủy thủ bước lên cầu tàu với gương mặt xám ngoét, bủn rủn chân tay. Mấy vị thương nhân mặc áo lương lảo đảo bước xuống bến, người nào người nấy ôm ngực nôn khan, mắt đỏ hoe vì bị sóng dữ dập vùi suốt hai ngày đêm ngoài cửa biển. Tỳ vị hư hàn khiến họ ngửi thấy mùi gió sông cũng đủ lợm giọng.

Nhận thấy mồi ngon, đám tiểu nhị quán của Mã gia lập tức ùa ra chèo kéo "Các quan khách vào quán xơi cơm! Có cá ngừ kho mỡ béo ngậy, thịt heo quay giòn bì nóng sốt đây!"

Một gã tay sai bưng nguyên khay cá kho ngập mỡ màng, khói bốc nghi ngút xông thẳng tới trước mặt vị thương gia đi đầu. Mùi tanh nồng của cá biển ươn quyện với mỡ động vật ngấy ngụa bốc lên khiến vị thương nhân ôm miệng, ruột gan cồn cào đảo lộn. Ông ta phẩy tay gạt phắt khay đồ ăn sang một bên, gắt lên mệt mỏi "Tránh xa ra! Đang say sóng đến chết đi sống lại, nhìn đống mỡ màng tanh tưởi ấy ai mà nuốt nổi!"

Đám tay sai bị xua đuổi, tiu nghỉu lùi lại nhưng vẫn trơ tráo bu quanh dòm ngó.

Cụ Ý đứng trước hiên chòi rạ quan sát từ đầu đến cuối. Cụ quay sang bảo Văn Triệu "Anh Triệu ra dọn mấy manh chiếu sạch trải lên chõng tre, đỡ các bác lái buôn vào chỗ râm mát ngồi nghỉ."

Đoạn, cụ bước nhanh vào gian bếp, gọi cháu gái "Tú Anh, múc ngay một bát giấm hổ phách trong chum sành. Thêm nửa củ gừng già giã nhỏ, hai thìa mật mía, một chút nước mắm cốt cá cơm rồi quấy đều lên cho bà."

Tú Anh vâng dạ giòn giã. Đôi tay con bé thoăn thoắt làm theo lời bà dặn. Giấm hổ phách vàng óng quyện với mật mía nâu sẫm và nước cốt gừng già cay nồng, tạo nên một thứ nước chấm sóng sánh, tỏa mùi chua thanh ấm áp, làm bừng sáng cả gian bếp rạ.

Cụ Ý lại chỉ tay sang phía Thẩm Văn Hưng:"Thằng Hưng, nướng mấy con cá bống cát tươi rói trên than hồng cho vàng giòn hai mặt. Con Anh lấy chiếc liễn đất sạch, đơm xôi sắn dẻo nóng hổi vừa đồ trong chõ ra đây!"

Chỉ một thoáng sau, món ăn đã chuẩn bị tươm tất. Mùi cá nướng thơm lừng mùi rơm rạ quyện với mùi sắn bùi dẻo và hương mắm giấm gừng ngào ngạt lan tỏa khắp chòi. Cụ Ý tự tay bưng khay gỗ bước lại bàn của vị thương nhân đứng đầu đoàn buôn — một người đàn ông trạc ngũ tuần, râu tóc điểm bạc, sắc mặt nhợt nhạt đang tựa lưng vào cột nứa.

"Mời các bác dùng tạm chút lót dạ," cụ Ý cất lời hòa nhã, nụ cười đôn hậu nở trên gương mặt đồi mồi. "Người đi sóng gió đường dài, tỳ vị lạnh buốt, chớ ăn đồ dầu mỡ. Chút giấm thảo mộc hòa gừng tươi này sẽ giúp ấm bụng, tán hàn, dằn lại cơn say sóng."

Vị thương nhân họ Đoàn ngước nhìn bà cụ tóc bạc phơ, rồi đưa mắt nhìn khay đồ ăn dân dã. Bát nước chấm trong veo ánh sắc hổ phách, điểm xuyết vài sợi gừng vàng tươi, bên cạnh là đĩa cá nướng thơm phức và vắt xôi sắn trắng tinh còn bốc khói. Hương thơm thanh khiết, ấm nồng khẽ chạm vào khứu giác khiến lồng ngực đang tắc nghẹn của ông ta bỗng nhẹ nhõm lạ kỳ.

Ngần ngại chốc lát, ông cầm đôi đũa tre, gắp một miếng thịt cá bống trắng ngần chấm đẫm vào bát mắm giấm gừng rồi chậm rãi đưa vào miệng.

Một vị chua thanh tao, êm ái lập tức tan trên đầu lưỡi, không hề có chút gắt chát nào. Tiếp đó là vị cay ấm của gừng già, vị ngọt đậm đà của mật mía cùng vị bùi béo tự nhiên của cá bống nướng. Cổ họng khô rát như được một dòng nước mát lành tưới tắm, hơi ấm từ tỳ vị lan tỏa dần khắp tứ chi, xua tan hoàn toàn cảm giác lợm giọng buồn nôn.

Đôi mắt vị thương nhân sáng bừng lên. Ông vội vàng ăn thêm một miếng xôi sắn dẻo quánh chấm mắm giấm, rồi thốt lên kinh ngạc "Chà! Thật là kỳ diệu! Vị giấm này thanh thoát, thơm ấm lạ thường, nuốt tới đâu biết tới đó! Cơn cồn cào trong bụng ta dường như tan biến đâu mất cả!"

Thấy vậy, các lái buôn và thủy thủ khác cũng vội vàng cầm đũa. Cả chòi rạ rộn ràng tiếng húp nước giấm, tiếng xuýt xoa tán thưởng "Ngon quá! Vừa ấm bụng vừa tỉnh cả người!"

"Bao năm buôn ngược bán xuôi, chưa từng được nếm thứ giấm nào dịu lành đến thế!"

Cụ Ý đứng tựa gậy bên hiên, nhìn đoàn khách ăn uống ngon lành mà lòng ngập tràn niềm vui sướng. Tú Anh đứng cạnh bà, hai gò má ửng hồng vì khói bếp và niềm tự hào, đôi mắt rạng rỡ nhìn từng chiếc bát sạch trơn.

Ăn xong bữa cơm đạm bạc, vị thương nhân họ Đoàn vuốt ngực, sắc mặt đã hồng hào trở lại. Ông đứng dậy chắp tay cúi đầu chào cụ Ý đầy kính trọng "Nhờ bát mắm giấm thần kỳ của cụ Thẩm mà đoàn thuyền chúng tôi như được sống lại. Quả là danh bất hư truyền!"

Nói rồi, ông quay sang nhìn Tú Anh đang nhanh nhẹn dọn dẹp bát đĩa, đoạn thò tay vào bọc áo lấy ra ba quan tiền kẽm xâu lạt còn mới nguyên, đặt đánh "cạch" lên mặt bàn tre trước sự ngỡ ngàng của mọi người.

"Trưa mai, đoàn chúng tôi có hẹn thết đãi bạn hàng lớn cùng các tài công trên bến. Ta muốn đặt quán của cụ làm đúng mười mâm cơm đò tươm tất, có món canh chua cá và mắm giấm gừng này. Số tiền này xem như tiền đặt cọc trước." Ánh mắt ông ta dừng lại ở Tú Anh, mỉm cười đầy tin tưởng: "Và ta muốn chính tay cô con gái tháo vát kia đứng bếp nấu nướng trọn vẹn mười mâm ấy!"