Chương 10: Gánh Nặng Đầu Đời

Tiếng “cạch” khô khốc của ba quan tiền kẽm dằn trên mặt bàn tre dội thẳng vào màng nhĩ, khiến tim Tú Anh nảy thót một nhịp. Nàng ngơ ngác nhìn xâu tiền lạt mới tinh ánh lên sắc kim loại lạnh lùng, rồi nhìn sang gương mặt râu tóc điểm bạc đầy vẻ từng trải của người thương nhân họ Đoàn. Cả chòi rạ bỗng chốc im ắng đến mức chỉ còn nghe thấy tiếng gió rít qua kẽ nứa và tiếng thở dồn dập trong lồng ngực nàng.

Mười mâm cơm đò lớn. Toàn bộ bạn hàng thương thuyền cùng các tài công lão luyện đều trông cậy vào tay nghề của nàng. Nỗi hân hoan vừa chớm nở đã bị cảm giác âu lo đè nặng trĩu vai. Đôi bàn tay nứt nẻ lấm lem muội than của Tú Anh khẽ siết chặt lấy mép tạp dề vải thô, ngón chân bấm chặt xuống nền đất lạnh buốt. Nàng quay đầu nhìn về phía góc hiên, ánh mắt cầu cứu hướng trọn về người bà tóc bạc như cước.

Cụ Ý chống gậy tre chậm rãi bước lại gần, bàn tay khô ráp như vỏ cây đặt khẽ lên bả vai đang run nhẹ của cháu gái. Hơi ấm từ lòng bàn tay bà nội lan qua lớp áo nâu sồng, như một điểm tựa vững chãi dẹp tan cơn hoang mang đang chực trào.

Cụ Ý đưa mắt nhìn vị thương nhân họ Đoàn, gật đầu mộc mạc “Bác Đoàn đã tin tưởng thì họ Thẩm chúng tôi xin nhận lời. Ngày mai, mười mâm cơm đò sẽ dọn ra đủ món, không sai một khắc.”

Đoạn, cụ khẽ vỗ vai nàng, giọng trầm đục nhưng rành mạch “Con Anh, thu tiền cọc cất vào tráp đi. Làm người bến sông, đã hứa một lời là nặng tựa nghìn cân. Lo sợ không làm no bụng khách, chỉ có cái tâm với bếp lò mới giữ được chân người.”

Tú Anh nuốt khan một ngụm nước bọt, hai tay kính cẩn nâng xâu tiền kẽm nặng trịch, lí nhí đáp “Cháu… con hiểu rồi thưa bà nội.”

Canh tư sáng hôm sau, khi màn sương mù mịt còn giăng kín mặt sông Nhật Lệ, Tú Anh đã thức giấc theo lời bà dặn. Gió bến sông thổi thông thốc rát buốt, nhưng trong gian chòi rạ, ngọn đèn dầu lạc đã bừng sáng. Dưới sự chỉ dẫn tỉ mỉ của cụ Ý, Tú Anh cắp chiếc rổ sảo tre, chân bước nhanh thoăn thoắt theo cha ra tận bãi cát mép nước.

Thuyền chài của bạn ghe Lão Thất vừa cập bến sau chuyến lưới đêm. Tú Anh ngồi thụp xuống bãi cát, tỉ mỉ nhặt từng con cá liệt vây óng ánh bạc còn nhảy tanh tách, chọn lấy những mớ cá bống cát béo tròn, da lấm tấm vàng. Nàng nhớ như in lời bà nội: cá nấu canh khế bổi phải là cá liệt còn tươi roi rói, vảy không trầy xước thì nước canh mới ngọt thanh, không tanh gắt.

Trở về chòi rạ, Tú Anh ngồi bên chiếc thớt gỗ mít, tự tay thái từng lát khế chua vàng mọng, nhặt sạch rổ rau tập tàng xanh mướt gồm đọt nhãn lồng, rau má non và vài nhánh ngò gai thơm ngát. Mùi nhựa khế quyện với mùi cỏ cây ngai ngái làm dịu đi cái ngột ngạt của buổi sớm tinh mơ.

Đến giờ nổi lửa, gian bếp rạ bừng bừng sức nóng. Bốn bếp than hoa đỏ rực cùng lúc reo tí tách. Tú Anh đứng giữa gian bếp hẹp, tóc mai bết chặt vào trán vì mồ hôi. Nàng thoăn thoắt xếp từng khúc cật nứa lót dưới đáy dãy mười chiếc niêu đất lớn, rồi xếp từng lớp cá bống cát đã ướp đẫm muối hạt và ớt chỉ thiên giã dập.

Cụ Ý ngồi trên chiếc ghế đẩu cạnh vò giấm cốt ba mươi năm, cất giọng nhắc nhở “Canh chuẩn lửa than, chớ để khét đáy cật nứa. Chờ mặt cá se lại mới được rưới nước giấm kẹo.”Tú Anh gật đầu, ánh mắt chăm chú không rời miệng niêu. Nàng thoăn thoắt múc từng muôi giấm cốt từ vò gốm ba mươi năm hòa cùng mật mía sánh đặc, khuấy đều tay cho đến khi bát nước màu nâu cánh gián sủi tăm tăm thơm ngát. Khi mười niêu cá trên bếp bắt đầu sôi sùng sục, Tú Anh cẩn thận nghiêng muôi rưới đều dòng giấm kẹo nâu bóng lên từng thân cá.

Hơi nóng bốc lên ngùn ngụt mang theo mùi chua thanh dịu ngọt, ngào ngạt hương tràm hương và rễ tranh khô quyện cùng vị béo ngậy của cá tươi. Mùi thơm đặc quánh lan tỏa khắp chòi rạ, át hẳn mùi bùn tanh bến bãi. Tú Anh đưa muôi nếm thử một giọt nước kho trên đầu lưỡi. Vị chua thanh tao của giấm thảo mộc dung hòa hoàn hảo với vị ngọt đậm đà của mật mía, hậu vị bùi béo, ấm nồng lan dần nơi cuống họng, tuyệt nhiên không một chút gắt chát. Nàng khẽ thở phào, sự căng thẳng đè nén suốt từ hôm qua dường như tan biến theo làn khói bếp.

Đúng chính ngọ, tiếng hò reo cùng tiếng bước chân rầm rập ngoài bến đò vang lên. Đoàn khách buôn của họ Đoàn cùng hơn hai mươi tài công, phu đò áo ướt đẫm mồ hôi ùa vào chòi rạ. Cả quán cơm chật ních người, tiếng cười nói râm ran làm xao động cả bờ sông vắng.

Thẩm Văn Triệu xới từng bát cơm tấm trắng muốt dẻo quánh, Thẩm Văn Hưng cùng Khôi bưng mười bát canh cá liệt nấu khế bổi bốc khói nghi ngút ra bàn tre. Tú Anh tự tay bê từng chiếc niêu đất cá bống kho cật nứa đặt vào giữa mỗi mâm, bên cạnh là bát mắm giấm gừng hổ phách vàng óng ả.

Vị thương nhân họ Đoàn đưa mắt nhìn mâm cơm đò bày biện tinh tươm, ngước nhìn Tú Anh rồi gắp một miếng cá bống kho màu nâu cánh gián bỏ vào miệng. Ông chậm rãi nhai, mắt nhắm lại thưởng thức rồi đột ngột mở to, đập tay xuống đùi khen ngợi “Khéo lắm! Thịt cá săn chắc mà mềm ngấu, xương nhừ tơi, vị giấm kẹo ngấm sâu vào từng thớ thịt chua ngọt đậm đà! Bát canh cá liệt lại ngọt lịm đầu lưỡi, húp một ngụm là giải hết mệt nhọc trên sông!”

Các bạn hàng và tài công cũng thi nhau lua cơm rào rào. Tiếng húp canh soàn soạt, tiếng trầm trồ vang dội khắp gian chòi “Cơm đò mà ngon hơn cả cỗ cưới trên huyện!”

“Cô gái nhỏ mà tài nghệ nấu nướng già giặn quá chừng!”

Đứng nép bên cột nứa, Tú Anh đưa vạt tay áo nâu sồng lau giọt mồ hôi rịn dài trên gò má ửng hồng. Nhìn những chiếc bát đĩa sạch trơn cùng nụ cười rạng rỡ của những người lao động sông nước, nàng quay sang nhìn bà nội. Cụ Ý đang tựa gậy nơi góc chòi, ánh mắt đôn hậu nhìn nàng gật đầu tán thưởng, khóe môi khẽ nở một nụ cười ấm áp. Bất giác, sống mũi Tú Anh cay xè, một giọt nước mắt lăn dài qua gò má còn vương vệt muội than. Nàng từng nghĩ chỉ có nhung lụa phấn nụ nơi cửa quan mới đem lại danh giá, nhưng lúc này đây, đứng giữa mùi khói bếp ngai ngái và sự trân trọng của thực khách, nàng mới thấu hiểu giá trị thiêng liêng của giọt mồ hôi và bát cơm lương thiện.

Khách buôn ăn xong lục tục trả nốt tiền cơm rồi kéo nhau xuống thuyền chuẩn bị nhổ neo. Tú Anh cầm rổ bát đĩa bẩn bước nhanh ra mép sông Nhật Lệ để cọ rửa. Nước sông mát rượi vỗ về đôi bàn tay nóng rát của nàng.

Đang lúc thoăn thoắt kỳ cọ đống bát tre, Tú Anh bỗng nghe thấy tiếng bước chân dồn dập kèm theo tiếng th* d*c trên con đường mòn. Nàng ngẩng đầu lên, thấy thằng bé Khôi ôm bó củi khô hớt hải chạy băng qua bãi cát, mặt mày tái mét không còn hột máu.

Vừa nhào tới cạnh chị gái, Khôi đã thả phịch bó củi xuống cát, thở không ra hơi, lắp bắp thì thào “Chị Anh ơi… nguy to rồi! Em vừa đi nhặt củi trên đê… thấy lão Ba Búa cùng gia nhân Mã Bá Hộ… đang thậm thụt nhét bọc bạc cho tên lại mục trên huyện nha… Chúng nó trỏ tay xuống chòi rạ nhà mình!”