Chương 5: Nước Mắt Bến Sông

Lời dằn mặt đanh thép của cụ Ý vừa dứt, Tú Anh sợ đến mức nín bặt tiếng rên xiết, chỉ còn bờ vai gầy khẽ run lên bần bật. Cụ Ý không thèm liếc nhìn vẻ ấm ức của cháu gái thêm một lần nào nữa. Cụ quay ngoắt người, chiếc gậy tre gõ mạnh xuống nền đất nén thành tiếng cộp dứt khoát.

“Anh Triệu! Thằng Hưng! Vần chiếc chum ra ngoài mép bờ sông cho thoáng, để nó nằm cạnh lối múc nước. Xong xuôi thì hai thằng mang búa đinh, nẹp tre ra chòi rạ bến Vôi mà gia cố lại mấy tấm phên rách!”

Hai người con trai dạ ran rồi vội vã luồn đòn tre khiêng chiếc chum sành da lươn nặng trịch ra bãi đất thoai thoải mé bờ sông Nhật Lệ. Cụ Ý sải bước vào gian buồng con của Tú Anh, quẳng ra sân một chiếc áo nâu sồng vá vai sờn chỉ cùng chiếc đòn gánh tre cong vút và đôi thùng gỗ múc nước sứt quai.

“Lột ngay cái yếm đào phấn nụ ấy ra, khoác áo nâu vào! Thằng Khôi đâu, dẫn chị mày xuống mép bến múc nước!”

Tú Anh cắn chặt môi đến rớm máu, đôi mắt ngấn lệ hằn lên nỗi uất hận. Nó cúi đầu nhặt chiếc áo nâu thô ráp tròng qua đầu, bước chân run rẩy theo sau thằng Khôi đang lon ton xách nùi xơ dừa khô.

Mặt trời đầu trưa bốc lên rát bỏng bãi cát bồi. Con đường đất từ chân đê thoai thoải dẫn xuống mé nước trơn tuột vì rong rêu và bùn lầy bến bãi. Tú Anh lom khom nhúng hai chiếc thùng gỗ xuống dòng nước đỏ nặng phù sa, gượng gạo ghé vai vào chiếc đòn gánh. Sức nặng của đôi thùng nước sông khiến sống lưng con bé oằn xuống, hai bắp chân trần run rẩy như sắp gãy rời.

“Cẩn thận coi chừng ngã đó chị Anh!” Thằng Khôi ngoái cổ nhắc nhở.

Vừa dứt lời, bàn chân trần quen đi guốc gỗ của Tú Anh trượt mạnh trên bờ đất lầy. Một tiếng “ùm” vang lên kèm theo tiếng la hốt hoảng. Tú Anh ngã chúi về phía trước, hai thùng nước đổ ụp lên người ướt sũng, đầu gối đập mạnh vào gờ đá dăm cào rách một mảng da rớm máu. Manh áo nâu sồng lấm lem bùn sình bết chặt vào da thịt.

Con bé ngồi bệt giữa vũng bùn, hai tay ôm lấy đầu gối trầy xước, nước mắt tuôn rơi như mưa xối. Nhìn vẻ mặt uất ức cùng đôi mắt sưng húp trừng trừng nhìn xuống dòng nước, cụ Ý thừa hiểu con bé đang cay đắng nghẹn ứ nơi cổ họng, thầm oán bà nội tàn nhẫn đã tước đoạt giấc mộng gấm vóc lụa là phủ quan mà nó hằng ấp ủ bấy lâu.

Từ trên phiến đá cuội xám dưới tán cây bàng cổ thụ mé trên bờ, cụ Ý ngồi bó gối, ánh mắt già nua sắc lẹm thu trọn từng giọt nước mắt lẫn vết trầy nơi chân cháu gái. Bàn tay gầy guộc đồi mồi của cụ siết chặt lấy thân gậy tre, các khớp ngón tay hơi trắng bệch ra vì ghìm nén. Cụ đâu phải khúc gỗ vô tình chẳng biết xót cháu, nhưng cụ càng hiểu rõ hơn sự khốc liệt của cảnh đời. Nếu hôm nay không để con bé ngã trầy da tróc vảy ở bến đò này, thì ngày mai nó sẽ bị người ta nghiền nát cả thân xác lẫn linh hồn chốn cửa quan tráo trở.

Cụ Ý hắng giọng một tiếng khô khốc, quay sang ngoắc tay gọi thằng Khôi đang đứng lóng ngóng dưới bãi “Thằng Khôi, lại đây bà bảo.”

Thằng bé tót lên bờ, ngơ ngác “Bà nội sai gì cháu ạ?”

Cụ Ý đưa mắt nhìn sang rặng chuối hột rậm rạp cạnh gò đất, cất giọng thật nhỏ chỉ đủ hai bà cháu nghe:“Mày ra rặng chuối chặt một tàu lá bánh tẻ thật to, che lên trên miệng chum chắn bớt nắng cho chị mày. Đừng để nó say nắng rồi lăn đùng ra đấy lại dở việc của tao.”

Thằng Khôi dạ ran, rút con dao nhíp bên hông chạy vù đi. Lát sau, nó cắm tàu lá chuối xanh mướt nghiêng nghiêng che rợp một khoảng cát nơi Tú Anh đang ngồi co ro. Tú Anh lấm lét ngước nhìn tàu lá chuối rồi nhìn về phía phiến đá dưới gốc bàng, chỉ thấy bà nội vẫn ngồi bất động, gương mặt lạnh tanh như tượng đá nhìn ra dòng nước cuồn cuộn.

Nuốt ngược nước mắt vào trong, con bé lồm cồm bò dậy. Nó bặm môi xách từng nửa thùng nước đổ vào lòng chum, cầm nùi xơ dừa cọ từng mảng bùn bám chặt trên thành gốm. Nước sông đỏ ngầu hòa cùng bùn đất trôi tuột ra ngoài. Càng cọ, da tay non nớt càng đỏ ửng, rát buốt vì cọ xát với mặt sành thô nhám, nhưng con bé không dám hé răng kêu thêm một lời.

Cách đó chừng vài chục bước chân, nơi mép bến nhô ra lòng sông, tiếng búa gõ chan chát cùng tiếng nẹp tre kẽo kẹt vang lên không ngớt. Thẩm Văn Hưng c** tr*n trùng trục, dải lụa đen buộc túm mái tóc bết mồ hôi, hai cánh tay vạm vỡ thoăn thoắt ghim từng cây cọc tre đực xuống nền đất bùn để gia cố lại chân chòi rạ. Dù bắp tay trái vẫn còn vệt cỏ mực thâm đen nơi vết móc sắt cào rách hôm qua, anh vẫn cắn răng vung búa dứt khoát.

Bên cạnh, Thẩm Văn Triệu lúi húi dùng dây mây buộc lại những tấm phên nứa rách tơi tả, cẩn thận lấy cỏ tranh bện thêm lớp mái che chắn gió mưa. Hai anh em phối hợp nhịp nhàng, một người đóng cọc, một người nẹp vách, rồi cùng nhau khiêng hai chiếc bàn tre cũ kỹ cùng mấy khúc gỗ mít tròn làm ghế con đặt ngay ngắn vào trong lòng chòi. Căn chòi rạ hoang tàn rách nát sau bao năm nằm chơ vơ nơi góc bến giờ đây đã thành hình thành khối, vững chãi đón gió sông, mang theo hơi thở ấm áp của một mái nhà che mưa che nắng.

Mặt trời đứng bóng rồi ngả dần về hướng tây. Gió nam bắt đầu thổi lồng lộng qua bến sông, mang theo vị mặn mòi quen thuộc.

Tú Anh kiệt sức buông nùi xơ dừa xuống cát, toàn thân run rẩy ướt đẫm mồ hôi và nước sông. Chiếc chum sành ba mươi năm tuổi giờ đây sừng sững trên bờ, lớp bùn đất ngai ngái cùng rong rêu bám chặt bấy lâu đã bị gột sạch hoàn toàn, để lộ ra làn men da lươn màu nâu thẫm bóng bẩy, nhẵn thín không còn một hạt cát.

Cụ Ý chống gậy chậm rãi bước xuống bãi cát. Cụ vươn bàn tay nhăn nheo, khẽ miết ngón tay trỏ dọc từ mép miệng chum xuống tận đáy sành. Lớp gốm mát lạnh, sạch bóng kin kít dưới đầu ngón tay.

Cụ gật đầu một cái thật nhẹ, trong mắt thoáng qua một tia hài lòng kín đáo nhưng nét mặt vẫn nghiêm nghị “Tạm được. Anh Triệu, thằng Hưng! Khiêng chum lên tảng đá phẳng dưới nắng cho ráo lòng gốm. Chum sạch, lòng sành khô giòn thì mẻ men mồi mới không bị ủng váng.”

Tú Anh nghe thấy hai chữ “tạm được” thì bủn rủn cả chân tay, ngồi phịch xuống bãi cát th* d*c. Nhìn bộ dạng rã rời ấy của cháu gái, cụ Ý biết rằng đây là lần đầu tiên trong đời, sau một buổi dầm mình làm lụng quần quật, con bé mới nếm trải được hạt cơm ngụm nước người ta làm ra nhọc nhằn đến nhường nào.

Hoàng hôn dần buông đỏ ối trên mặt sông Nhật Lệ, dát một dải lụa vàng lấp lánh lên những gợn sóng nhấp nhô. Khói lam chiều từ các làng chài phía bên kia cồn cát bắt đầu lan tỏa mờ ảo.

Giữa lúc cả nhà đang chuẩn bị dọn đồ nghề về nghỉ, từ ngoài luồng nước sâu bỗng có tiếng mái chèo khua nước rào rào. Một chiếc thuyền chài mũi nhọn lướt êm êm cập vào mép cọc nứa vừa cắm. Trên mũi thuyền, lão ngư Trần Thất với chòm râu cước bạc phơ đứng sừng sững, bắp chân đầy vết sẹo gân guốc tỳ chặt vào be thuyền.

Lão Thất nhảy thoăn thoắt lên bờ cát, tay xách một xâu cá bống cát tươi rói còn đang quẫy lách tách, ánh vảy lấp lánh sắc vàng dưới ráng chiều. Lão sải bước tới trước mặt cụ Ý, đưa xâu cá ra rồi nheo đôi mắt tinh tường nhìn chiếc chòi rạ vừa dựng và chiếc chum sành da lươn đang phơi nắng, cất giọng sang sảng đầy ẩn ý “Bà cụ Thẩm! Cá bống cát đầu con nước vừa cất lưới xong, béo múp míp đây. Lão Thất này ghé ngang tạ ơn bát canh giải độc năm nào. Cơ mà… khua khoắng chum sành, dựng lại chòi rạ bến Vôi thế này, nhà họ Thẩm tính đổi nghề cướp chén cơm của bến sông này đấy à?”