Chương 21: Nước Chảy Đá Mòn

Nắng sớm vừa rọi xuống mặt nước sông Nhật Lệ, dát lên từng con sóng nhỏ một dải sáng màu vảy bạc. Cụ Thẩm Gia Ý chống chiếc gậy trúc đứng bên hiên chòi rạ bến Vôi, hít một hơi dài khoan khoái. Gió bến sớm mai thổi thốc vào vạt áo nâu sồng, xua đi chút dư vị ngột ngạt của những ngày hè oi ả. Từ phía cổng huyện nha bên kia doi cát, từng hồi chuông đồng điểm dõng dạc vọng qua sông, báo hiệu giờ niêm yết cáo thị của quan phủ hạt.

Dưới bến nước, tiếng cười nói rộn rã đã phá tan sự tĩnh lặng. Bước chân quen thuộc rầm rập trên cầu nứa, lão ngư Trần Thất cùng hai người tuần đinh áo nẹp đỏ hăm hở rảo bước tiến vào chòi. Lão Thất chắp tay cười vang, nếp nhăn nơi khóe mắt giật giật vì vui sướng “Thưa cụ Thẩm! Có tin mừng lớn cho cả vạn chài rồi! Huyện đường vừa cho dán cáo thị công khai ngoài cổng chợ!”

Cụ Ý mỉm cười, khẽ gật đầu mời lão ngồi xuống ghế gỗ mít “Quan trên đã định đoạt án phạt cho Mã gia rồi sao chú em?”

“Đích thị là vậy!” Viên tuần đinh đứng cạnh tiếp lời, giọng đầy vẻ hả hê. “Quan Huyện lệnh xét rõ tội trạng Mã Hùng buôn muối lậu số lượng lớn, lại cho tay chân quấy giấm bẩn lừa gạt khách đò, cậy quyền ức h**p bà con bao năm qua. Bản án đã tuyên: Mã Hùng bị kết án lưu đày biệt xứ ba năm, toàn bộ kho bãi, ruộng đất chiếm đoạt bất chính đều bị nha môn tịch thu sung công quỹ và chiếu theo văn tự cũ hoàn trả lại cho các hộ dân bị bức hại. Bến sông từ nay sạch bóng quân gian ác!”

Nghe tới đó, Thẩm Văn Triệu đang lui cui nhóm bếp vội ngẩng đầu lên, hai mắt rơm rớm, trong khi Thẩm Văn Hưng khẽ siết chặt chiếc đòn gánh trong tay, lồng ngực phập phồng xúc động. Cụ Ý nâng chén nước vối ấm nhấp một ngụm nhỏ, đôi mắt đồi mồi nhìn ra dòng nước đỏ nặng phù sa, trầm ngâm nói “Nước chảy mãi thì đá cũng phải mòn. Gieo gió ắt gặt bão, lưới trời lồng lộng nào bỏ sót ai. Ấy là phúc phận của dân đò ta vậy.”

Lời chưa dứt thì ngoài cửa bến bỗng rộ lên tiếng tù và trầm đục. Một chiếc thuyền buôn lớn hai buồm mạn cao rẽ sóng tiến sát bến Vôi, lá cờ thêu chữ “Đoàn” bay phần phật trong gió sớm. Thương nhân họ Đoàn trong bộ áo chẽn lụa ngà quen thuộc đứng sừng sững nơi mũi thuyền, vừa thấy bóng cụ Ý đã vội vã chắp tay chào to “Chào cụ Thẩm, chào cả nhà họ Thẩm! Thuyền buôn tôi vào nam chuyến rồi xuôi chèo mát mái, nay lại ghé bến thăm cụ đây!”

Bác Đoàn thoăn thoắt nhảy lên bờ nứa, bước thẳng vào chòi rạ, nét mặt rạng rỡ không giấu giếm “Cụ Thẩm ơi, mười vò giấm thảo mộc hổ phách của cụ mang vào mạn Nam được cánh lái buôn đường trường và các chủ quán ăn tranh nhau mua sạch bách chỉ trong ba ngày chợ! Người ta khen giấm thơm thanh hậu ngọt, giải chứng say sóng say đò tuyệt hảo, lại giúp cá tôm kho kẹo giữ trọn vị tươi. Hôm nay tôi ghé bến, định bụng xin ký với họ Thẩm một tờ văn tự: mỗi tháng thuyền tôi sẽ bao tiêu đúng năm mươi vò giấm thảo mộc lớn để chở xuôi ngược khắp các bến sông phương Nam!”

Nghe con số năm mươi vò, Văn Triệu giật mình đánh thót một cái, nhưng rất nhanh sau đó, ông hít sâu một hơi rồi đàng hoàng bước lên chắp tay thưa “Bác Đoàn đã có lòng tin tưởng họ Thẩm, gia đình chúng tôi xin nhận mối làm ăn này. Song giấm thảo mộc bảy mẻ của nhà tôi làm bằng gạo nếp và chuối ngự chín rục, lại phải ủ đủ ngày đủ tháng trong chum sành mới lấy được sắc hổ phách, quyết không vì làm vội mà làm ẩu làm dối. Mỗi tháng năm mươi vò, nhà tôi bảo đảm đủ số lượng và giữ nguyên chất lượng như mười vò bác vừa mang đi.”

Cụ Ý ngồi trên phản gỗ khẽ mỉm cười. Đứa con trưởng từng co ro sợ sệt, ai bảo gì nghe nấy ngày xưa, nay đứng trước thương nhân lớn đã biết đĩnh đạc phân trần, giữ trọn đạo lý nhà nghề.

Bên cạnh, Văn Hưng vỗ mạnh vào bắp tay cuồn cuộn:“Việc nặng cứ để con! Lát nữa con sang lò gốm xóm Cát chở thêm mười chiếc chum sành da lươn về bến. Còn rễ cỏ tranh và lá tràm khô trên đồi cồn cát, con sẽ dặn đám trẻ con hái phơi nỏ ngay trong tuần trăng này.”

Tú Anh đứng bên cạnh chiếc liễn đất nung đựng vò con giấm cái vừa được trao hôm qua, đôi mắt sáng lấp lánh vẻ tự tin “Thầy và chú lo chum sành với thảo mộc, phần con sẽ chọn buồng chuối ngự chín rục ngon nhất, dặn người xay nếp cái hoa vàng hạt mẩy để gây thêm năm mẻ giấm mới. Con bảo đảm nước giấm ra lò sẽ trong veo như mật ong, thơm nức lòng khách buôn của bác Đoàn.”

Thấy con cháu đâu ra đấy, đứa gánh việc nặng, đứa lo thảo mộc, đứa quán xuyến bếp men, cụ Ý chỉ im lặng lắng nghe, trong lòng dâng lên niềm an ủi vô bờ. Con thuyền họ Thẩm nay đã có đủ tay chèo vững chãi, chẳng còn sợ bão dông xô dạt.

Trưa muộn hôm ấy, khi nắng hè đã rải một màu vàng mật ong lên khắp mái chòi rạ, một chiếc thuyền nan nhỏ nhẹ nhàng cập mép sông. Bà mối Liễu – người làm mối mai có tiếng đoan chính trong xóm Bến Vôi – tươi cười bước lên bờ. Đi ngay sau bà là chàng trai lái thuyền vôi tên Thanh.

Hôm nay Thanh mặc chiếc áo vải thô màu chàm lành lặn, tóc tai chải gọn gàng, hai tay cung kính bưng chiếc cơi đựng buồng cau tươi xanh ngắt cùng xấp lá trầu xanh bóng, còn tay kia xách đôi vịt béo mập kêu quang quác. Gương mặt rám nắng của chàng trai trẻ thoáng đỏ ửng vì hồi hộp nhưng đôi mắt nhìn thẳng, sáng trong và chân thành.

Bà mối Liễu vừa bước vào chòi đã cất lời đon đả “Bẩm cụ Thẩm, thưa ông Triệu cùng chú Hưng! Tôi nhận lời cậy nhờ của cậu Thanh đây, mồ côi cha mẹ từ sớm nhưng tính nết hiền lành, chịu thương chịu khó, bao năm chở vôi cuội trên sông ai cũng nể vì nết ăn nết ở. Nay cậu ấy đem cơi trầu chén rượu sang đây, thật lòng mong được thưa chuyện trăm năm, xin cụ và gia đình ưng thuận cho cậu ấy được gánh vác đỡ đần cùng cháu Tú Anh, sớm tối có nhau nơi bến đò này.”

Thẩm Văn Triệu ngồi ngay ngắn ở gian chính, nét mặt nghiêm trang mà đượm vẻ hòa nhã. Ông đưa mắt nhìn chàng trai trẻ đang quỳ gối cẩn trọng dâng cơi trầu, rồi quay sang nhìn cụ Ý “Bẩm mẹ, chuyện trăm năm của con Anh, con xin mẹ định đoạt trước.”

Sau vách nứa ngăn gian bếp, bóng áo nâu của Tú Anh khẽ nép lại. Nàng mân mê tà áo, đôi má ửng hồng như ráng chiều, ánh mắt lấp lánh vừa bẽn lẽn vừa ngập tràn hy vọng.

Cụ Ý nhìn đôi bàn tay chai sần vì cọc chèo của Thanh, lại nhìn sang đôi mắt sáng ngời, chất phác không một gợn gian dối của chàng trai nghèo, trong lòng cảm thấy vô cùng ấm áp. Cụ khẽ gật đầu, cất giọng trầm ấm “Người làm ăn nơi bến nước, giàu sang phú quý chỉ như bọt sóng đầu ghềnh. Điều quý nhất ở đời là cái tâm ngay thẳng, biết thương nhau lúc cơ hàn, cùng chia nhau chén cơm đò ấm nóng. Cậu Thanh có lòng ngay thật, chịu thương chịu khó, bà già này ưng thuận mối duyên lành này.”

“Cháu… cháu xin đội ơn cụ! Đội ơn thầy và chú!” Thanh xúc động nghẹn ngào, dập đầu tạ ơn trong sự hoan hỉ của Văn Triệu và Văn Hưng.

Tiếng cười nói rộn rã chúc tụng lại vang lên khắp chòi rạ. Đợi mọi người cùng nhau dọn mâm cơm thết đãi bà mối, cụ Ý chống gậy chậm rãi bước vào gian buồng trong tĩnh mịch. Cụ cúi người mở nắp chiếc tráp gỗ mục giấu nơi đầu chõng tre.

Dưới đáy tráp, chiếc trâm bạc hoa mai chạm khắc tinh xảo cùng bọc vải điều gói nửa lạng bạc vụn năm xưa vẫn nằm nguyên vẹn ở đó. Cụ cầm chiếc trâm bạc lên, ngón tay đồi mồi khẽ v**t v* từng cánh hoa mai sắc lạnh, khóe môi khẽ mỉm cười thanh thản khi chuẩn bị của hồi môn cho ngày trọng đại của đứa cháu gái từng một thời lầm lạc.