Chương 18: Mối Duyên Lành Bến Nước

Ánh mắt chàng trai trẻ dừng lại nơi đôi gò má ửng hồng của Tú Anh khiến không khí bên mép phên nứa bỗng ngập ngừng đôi khắc. Con bé Tú Anh giật mình lúng túng, cúi gầm mặt xuống, hai vành tai đỏ rực như quả ớt chín vắt vẻo bên hiên bếp, vội vã lùi bước về phía chõng tre của cụ Ý.

Cụ Ý ngồi trên chiếc ghế mít vững chãi, khẽ nhấp một ngụm nước chè tươi ấm nóng, đôi mắt đồi mồi sáng tinh anh thu trọn từng cử chỉ ngượng nghịu của hai đứa trẻ. Cụ mỉm cười, giọng khàn khục nhưng ấm áp xua đi vẻ ngượng ngùng “Con cứ ngồi xuống chiếc bàn tre đầu hiên kia mà ăn cho ấm tỳ vị. Ăn xong hẵng chèo đò qua sông kẻo đêm hôm sương lạnh.”

Chàng trai trẻ khẽ dạ một tiếng rụt rè, hai tay đỡ lấy chiếc bát chiết yêu đựng nước mắm giấm gừng thơm lừng. Chàng ngồi xuống góc bàn, mở gói cơm nắm bọc lá chuối mang theo bên hông. Thẩm Văn Hưng thấy khách đường xa ghé bến bèn xới thêm một bát cơm tấm nóng hổi còn nghi ngút khói cùng đôi con cá bống cát kho kẹo mật mía bưng ra đặt lên bàn, cười hào sảng “Cơm quán nhà tao nấu sẵn cho bữa tối, chú em cứ ăn tự nhiên cho chắc dạ. Chèo đò ngược nước Nhật Lệ đêm hôm mà bụng rỗng thì sào nào chống cho nổi!”

“Dạ, cháu đội ơn cụ, ơn các bác…” Chàng trai cảm động nhận lấy bát đũa, vừa ăn vừa thưa chuyện thật thà. Chàng tên Thanh, mồ côi cha mẹ từ thuở lên mười, được một lão chèo thuyền vôi cưu mang. Nay ông cụ qua đời, Thanh một mình gầy dựng con thuyền nan, quanh năm chở vôi củ và đá cuội từ các mỏ đá trên thượng nguồn về giao cho những lò nung gạch ngói ven sông. Người chàng rắn rỏi, đôi bàn tay chai sạn chằng chịt vết xước do mang vác đá hộc nhưng ánh mắt lại hiền khô, nói năng một điều thưa hai điều gửi lễ phép.

Ngồi bên mâm cơm gia đình, cụ Ý chậm rãi nhai miếng cá bống ngọt bùi, đưa mắt nhìn Tú Anh đang bẽn lẽn múc thêm một muôi canh cá liệt nóng ra chiếc bát nhỏ đưa cho cha mang ra bàn ngoài. Từng là một đứa cháu gái chỉ biết nhòm ngó trâm cài áo lụa, nuôi mộng trèo cao vào cửa quan quyền quý để rồi suýt đẩy cả nhà xuống bờ vực diệt vong, nay Tú Anh đã biết đỏ mặt e ấp trước một tấm lưng trần đẫm mồ hôi lương thiện. Cụ Ý thở phào một hơi nhẹ nhõm. Hóa ra, khi dứt bỏ được lòng tham hư ảo, mảnh đất tâm con người ta mới bắt đầu nảy mầm thứ tình cảm chân thật, mộc mạc nhất.

Kể từ dạo ấy, xóm Bến Vôi bước vào những ngày buôn bán tấp nập chưa từng thấy. Sau khi quan Huyện lệnh nghiêm trị Mã Bá Hộ và ban văn tự bảo hộ bến đò, các đoàn thuyền buôn xuôi ngược từ mạn Nam ra mạn Bắc không còn e sợ nạn thu thuế cọc bến vô lý. Cứ mỗi lần neo thuyền ghé bến Nhật Lệ, thương nhân và tài công lại rủ nhau bước lên chòi rạ họ Thẩm.

Danh tiếng món cá bống cát kho cật nứa với nước giấm kẹo sánh đậm quyện cùng bát nước mắm giấm gừng hổ phách lan truyền khắp bến bãi. Ai nấy đều tấm tắc khen ngợi thứ giấm thanh dịu ủ từ bảy mẻ thảo mộc, hễ ăn cùng cá nướng hay cơm nóng là bụng dạ êm ru, gió sông dù buốt đến mấy cũng không lo hàn trướng hay say sóng lử đử.Quán cơm đò đông khách từ tờ mờ sáng tới chập tối. Thẩm Văn Triệu xốc vác đón khách, cẩn thận buộc dây neo cho từng ghe thuyền; bé Khôi như con thoi thoăn thoắt bưng bê dọn bàn, miệng dạ thưa lanh lảnh; Thẩm Văn Hưng thì vững chãi túc trực bên mép nước phòng ngừa phường gian manh quấy phá.

Cứ cách dăm ba bữa, con thuyền chở vôi của Thanh lại từ thượng nguồn xuôi dòng cập bến Vôi. Giao xong chuyến vôi cho lò gạch bên cồn, Thanh không vội dong thuyền về ngay mà thường ghé lại chòi rạ. Biết gia đình cụ Ý bận rộn buôn bán, chàng trai lặng lẽ xắn cao ống quần, xách đôi thùng gỗ ra bến gánh nước sông đổ đầy các chum vại, rồi vác chiếc rìu sắt ra sau hè phụ giúp Văn Hưng bổ những khúc củi phi lao khô nỏ.

Thanh ít nói, mỗi lần làm xong việc chỉ đứng bên mép cột nứa chào cụ Ý bằng nụ cười chân chất. Khi Tú Anh mang chiếc bát chiết yêu đựng nước vối ấm hay vắt xôi sắn ra mời, chàng lúng túng nhận lấy, đôi mắt bối rối nhìn vạt áo nâu sồng giản dị của nàng. Con bé Tú Anh cũng chẳng còn vẻ đanh đá ngúng nguẩy thuở trước, mỗi lần thấy bóng thuyền nan chở vôi lấp ló ngoài bãi cát là đôi tay nhóm lửa lại thoăn thoắt hơn, khéo léo chừa lại phần cá kho ngon nhất vào chiếc niêu đất nhỏ ủ bên tro ấm.

Nhận thấy mẻ giấm thảo mộc hổ phách dẫu thơm nồng nhưng nếu dùng để pha nước chấm đồ nướng cần thêm độ ngọt đằm tự nhiên, cụ Ý bèn đích thân chỉ dạy cho cháu gái thêm một bí quyết dưỡng vị.

Buổi trưa vắng khách, cụ dẫn Tú Anh ra góc hè bên cạnh chiếc chum sành da lươn ba mươi năm tuổi. Cụ mở hé vò gốm nhỏ, chỉ vào những quả chuối tiêu chín rục vỏ thâm lấm tấm đồi mồi vừa được bóc vỏ thả vào men mồi “Con nhìn cho kỹ, giấm chuối tiêu khác với giấm gạo nếp. Chuối tiêu chín đượm nắng hè nhiều mật, ủ vào vò đất phải canh đủ tuần trăng cho con men ăn hết vị chát, chỉ giữ lại vị ngọt hậu sâu lắng. Nước chấm mà thiếu vị ngọt này thì dù giấm có chua thanh đến mấy cũng chỉ trôi tuột qua cuống họng, chẳng đọng lại được cái ấm của tỳ vị đâu.”

Tú Anh chăm chú lắng nghe, hai bàn tay tỉ mỉ xếp từng lớp chuối tiêu đều tăm tắp vào lòng vò theo đúng lời dặn của bà nội. Ánh mắt nàng ánh lên vẻ rạng ngời say mê với từng mùi thơm của men ủ, từng công đoạn chắt lọc hương vị dân dã. Nàng đã thật sự tìm thấy niềm vui sống giữa gian bếp nghèo nơi bến nước.

Tiết trời dần chuyển sang những ngày đầu hè hanh hao. Những ngọn gió Lào rát bỏng bắt đầu thổi lùa qua bãi cát trắng ven sông, mang theo hơi nóng hầm hập của dải đất miền Trung.

Giữa buổi xế chiều, khi nắng vàng rộm đang rải trên những chiếc thuyền nan dập dềnh mép sóng, từ phía đình làng xóm Vôi bỗng rộ lên ba hồi chín tiếng trống dõng dạc, trầm hùng vọng vang khắp mặt nước Nhật Lệ. Tiếng mõ tre tiếp nối rộn rã báo hiệu khắp đầu trên xóm dưới: hội thi ẩm thực dân gian dâng lễ đền Mẫu Thoải mừng tiết Đoan Ngọ sắp sửa chính thức mở màn.