Chương 16: Vị Chua Thấu Lòng Quan

Ánh mắt sắc lẻm của vị tân quan Huyện lệnh tựa mũi dùi đảo qua một lượt, khiến bầu không khí trong huyện đường lặng phắc như tờ. Mã Bá Hộ vội vã sụp lạy, chuỗi hạt gỗ sưa trên tay va vào thềm đá tanh tách, trong khi tên Ba Búa nép sát phía sau, đầu cúi gằm không dám thở mạnh.

Cụ Ý đứng thẳng lưng ở gian giữa, tay chống gậy trúc vững vàng, hai con trai Văn Triệu và Văn Hưng cung kính quỳ hai bên. Ngay cạnh bàn công án, lại mục họ Trịnh khẽ hắng giọng, tay nâng cuốn sổ dày bước lên nửa bước, cúi mình bẩm báo “Khởi bẩm phụ mẫu chi dân. Sáng nay Mã gia có đơn tố cáo nhà họ Thẩm cậy đông ức h**p kẻ cô thế. Đêm qua, gia nhân Ba Búa của Mã gia đi tuần mép sông xem xét cọc thuyền, chẳng may trượt chân rơi xuống bãi bùn gần chòi rạ bến Vôi. Gia đình này không những chẳng cứu vớt, trái lại còn vu cho người ta tội phóng hỏa, xúm vào đánh đập thương tích rồi tự tiện trói gô giam giữ trái phép suốt nửa đêm. Hành vi ấy ngang nhiên coi thường kỷ cương phép nước, cúi xin quan lớn nghiêm trị để giữ nghiêm phép công!”

Lời vừa dứt, Mã Bá Hộ liền dập đầu lia lịa, giọng mếu máo kêu oan “Trịnh lại mục nói rất phải! Bẩm quan lớn soi xét, lão già này một lòng làm ăn lương thiện, đứa người ở chỉ sơ sẩy bước hụt chân mà suýt nữa mất mạng dưới tay phường hung bạo. Xin đèn trời soi xét cho nỗi oan khuất này!”

Nghe những lời đổi trắng thay đen trơ tráo, Văn Hưng hai tay siết chặt thành nắm đấm, gân xanh nổi cuồn cuộn trên trán nhưng nhớ lời mẹ dặn liền cắn răng nén giận.

Cụ Ý khẽ nâng vạt áo nâu, bước lên một bước, cúi đầu thi lễ rồi rành rọt thưa “Bẩm quan lớn, lời xằng bậy của Mã gia và Trịnh lại mục chỉ là trò giấu đầu hở đuôi. Một kẻ trượt chân lội bùn bắt ếch hay xem cọc đò, cớ sao trong tay lại nắm chặt đóm nứa tẩm dầu quấn giẻ? Cớ sao cạnh bụi nứa sau chòi của mẹ con già này lại bỏ dở cả một thùng dầu trẩu nồng nặc tanh tao, kèm theo đãy bùn cống rãnh toan đổ hoại chum giấm mưu sinh của xóm đò? Toàn bộ tang chứng rành rành ấy, đêm qua lý trưởng xóm Vôi đã thân hành đến tận nơi xem xét cẩn thận và lập biên bản giấy trắng mực đen có đủ dấu triện.”

Vừa nói, cụ Ý vừa ra hiệu cho Văn Hưng dâng lên chiếc khay gỗ đặt sẵn tờ biên bản của lý trưởng, cùng mảnh vải quấn đóm nứa còn sặc mùi dầu trẩu do nha dịch thu giữ từ sáng sớm mang vào.

Chưa đợi Mã Bá Hộ kịp mở miệng phân bua, phía ngoài sân chầu, lão ngư Trần Thất cùng mười mấy bạn chài đồng loạt quỳ sụp xuống, tiếng đồng thanh tố cáo rền vang “Xin quan lớn minh xét! Dân chài bến Nhật Lệ chúng tôi đêm qua chính mắt thấy tên Ba Búa cầm đuốc toan châm vào vách nứa chòi rạ. Mã Bá Hộ cậy tiền đút lót, bấy lâu nay tự ý lập trạm chặn sông, ép mỗi chuyến đò nộp năm mươi đồng tiền kẽm thuế cọc bến, thuyền buôn nhỏ lẻ nào không theo liền bị đám tay sai ném đá đâm thủng mạn. Chúng muốn đốt chòi họ Thẩm để cướp bến Vôi, đuổi cùng giết tận dân nghèo kiếm miếng cơm qua ngày!”

Tiếng dân chài đồng thanh tố cáo như sóng cuộn tràn vào huyện đường khiến sắc mặt viên lại mục họ Trịnh xám ngoét. Mã Bá Hộ mồ hôi vã ra như tắm, lưng áo the xanh ướt đẫm một mảng lớn.

Quan Huyện lệnh cầm tờ biên bản của lý trưởng xóm Vôi đọc kỹ, ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn lim. Chợt ngài khẽ chau mày, một tay ôm lấy chấn thủy, sắc mặt thoáng tái đi vì một cơn đau quặn nơi bụng trên. Cụ Ý dán mắt quan sát từng nét biến chuyển trên gương mặt vị chủ tọa. Thấy môi ngài khô nẻ, hơi thở nặng nề, lại nghe tiếng nấc nghẹn ngắt quãng, cụ liền nhận ra đây là chứng vị quản hàn trướng lâu ngày, do tỳ vị hư hàn gặp lúc lao tâm tiết trời giao mùa mà tích tụ trướng khí.

Chờ cho tiếng xì xào lắng xuống, cụ Ý cúi mình cung kính cất lời:“Khởi bẩm đại nhân. Đèn trời soi xét, lẽ phải ắt có ngày sáng tỏ. Già này thấy quan lớn lao tâm việc công, sắc diện lộ vẻ mệt mỏi vì chứng hàn khí tích trệ nơi tỳ vị, bụng dạ ắt đang cồn cào đau thắt khó chịu. Dòng họ Thẩm mấy đời chỉ có nghề ủ giấm thảo mộc và bốc thuốc nam giúp đời. Nay già này có mang theo một liễn giấm hổ phách bảy mẻ gia truyền ủ cùng rễ cỏ tranh và lá tràm hương. Kính xin đại nhân cho phép dùng một thìa giấm nhỏ hòa cùng bát nước gừng nóng, ắt sẽ giúp tán hàn thông khí, làm dịu tỳ vị ngay tức khắc.”

Lại mục họ Trịnh giật nảy mình quát lớn: “To gan! Chốn công đường há để mụ già bến nước dâng thứ nước chua xằng bậy cho quan trên!”

Huyện lệnh giơ tay ngăn lại. Cơn đau quặn thắt nơi chấn thủy khiến ngài thở không ra hơi, nhìn thấy ánh mắt thấu suốt, đôn hậu mà nghiêm cẩn của bà cụ tám mươi hai tuổi, ngài gật đầu: “Chuẩn cho dâng lên.”

Nha dịch lập tức tiếp nhận chiếc liễn đất nung nhỏ bọc vải điều mà cụ Ý lấy ra từ đãy gai. Khi nắp liễn vừa mở, một mùi thơm chua thanh mát, dìu dịu hương chuối ngự quyện mùi tràm ấm lan tỏa khắp gian phòng, xua tan mùi dầu trẩu nồng nặc ngoài bậc thềm. Một chén nước gừng già đập giập pha giọt giấm hổ phách vàng óng được kính cẩn dâng lên bàn công án.

Huyện lệnh nhấp thử một ngụm nhỏ. Vị thuốc dường như ngấm rất nhanh, chỉ trong chớp mắt, đôi mày đang chau lại của ngài khẽ giãn ra, sắc mặt dần hồng hào trở lại, bàn tay đang ôm chấn thủy cũng từ từ buông xuống.

“Thật là thứ giấm quý!” Huyện lệnh khẽ thốt lên một tiếng tán thưởng, ánh mắt nhìn cụ Ý thêm phần nể trọng.

Ngay sau đó, ngài quay sang nhìn xấp sổ sách thu thuế bến bãi mà nha dịch vừa lục tìm từ phòng lại mục. Lật từng trang, đối chiếu với những khoản tiền vô lý mà dân chài vừa khai báo, ngài đập mạnh chiếc kinh đường mộc xuống bàn “Chát!”

Tiếng đập vang dội khiến cả huyện đường nín thở. Huyện lệnh nghiêm giọng quát “Mã Hùng, Trịnh lại mục! Các ngươi to gan lớn mật, dám câu kết nâng khống thuế bến, bóc lột dân chài bến Nhật Lệ, lại còn xúi bẩy gia nhân phóng hỏa hại người rồi ngậm máu phun người ngay chốn nha môn! Tội chứng rành rành, còn chối cãi đường nào?”

Mã Bá Hộ run rẩy dập đầu cồm cộp xuống nền đá: “Quan lớn tha mạng! Tiểu nhân biết tội rồi!”

Huyện lệnh dõng dạc tuyên án “Tội nhân Ba Búa có hành vi phóng hỏa hại người, lập tức tống giam vào ngục chờ ngày định tội! Mã Hùng ỷ thế ức h**p lương dân, phạt ba mươi quan tiền kẽm sung vào công quỹ, bồi hoàn tổn thất cho dân đò! Bãi chức lại mục họ Trịnh chờ tra xét! Nay xét thấy gia đình họ Thẩm ăn ở hiền lành, nắm giữ nghề giấm gia truyền ích nước lợi dân, bản quan đặc chuẩn ban cấp văn tự cho họ Thẩm độc quyền thuê bến Vôi dài hạn, miễn toàn bộ thuế phụ thu trong ba năm!”