Chương 15: Chân Lý Nơi Công Đường

Cụ Ý siết chặt cây gậy trúc trong tay, nhìn chằm chằm vào khuôn mặt tái ngắt của bé Khôi. Thằng bé th* d*c, hai ống quần rách tươm còn dính đầy gai cỏ may và đất đỏ ven đê. Bên cạnh, Văn Triệu giật thót mình, chiếc muôi múc nước trên tay rơi choảng xuống mặt bàn tre, làm sánh ra vệt nước gừng sả còn bốc khói.

“Thả… thả thằng Ba Búa rồi ư?” Văn Triệu lắp bắp, hai đầu gối run lẩy bẩy, mặt cắt không còn giọt máu. “Mã Hùng lại còn kiện ngược nhà mình tội vu khống… Trời đất ơi, chốn công môn sâu như biển, phen này cả nhà mình biết sống sao đây mẹ?”

Văn Hưng đứng phắt dậy, đôi lông mày rậm cau tít lại, hai nắm đấm gân guốc siết chặt kêu rắc rắc “Để con xách sào đò lên huyện xem đứa nào dám bắt trói người nhà họ Thẩm! Có lý trưởng lập biên bản, có thùng dầu trẩu rành rành dưới bến, chúng nó định đổi trắng thay đen giữa thanh thiên bạch nhật hay sao!”

“Ngồi xuống!”

Cụ Ý gõ mạnh đầu gậy trúc xuống nền đất nện, tiếng gõ đanh gọn khiến cả gian chòi im bặt. Cụ đưa mắt nhìn hai đứa con trai, ánh nhìn sắc lẹm và điềm tĩnh lạ thường “Nha môn huyện chưa cử lính trích nã xuống tới nơi mà các anh đã nháo nhào như gà phải cáo thế à? Nóng nảy chỉ tổ mắc mưu kẻ gian. Thằng Hưng bớt cái tính hung hăng lại, còn anh Triệu thì đứng thẳng cái lưng lên. Nhà này làm ăn lương thiện, bắt kẻ phóng hỏa tại trận, không trộm cướp của ai nửa đồng thì việc gì phải sợ sệt gông cùm?”

Vừa dứt lời, từ ngoài con đường dốc dẫn xuống bến sông, hai bóng người mặc áo nẹp đỏ viền xanh, thắt lưng vải gai, hông đeo bao dao gỗ sải bước đi tới. Tên đi đầu tay cầm ống quyển bọc lụa vàng, mặt lạnh như tiền, sẵng giọng quát “Ai là chủ chòi rạ họ Thẩm? Có trát của quan huyện nha triệu bà Thẩm Gia Ý cùng tên Thẩm Văn Hưng lập tức có mặt tại huyện đường trước giờ Thìn để đối chất vụ việc ức h**p, giam giữ người hầu nhà họ Mã đêm qua! Chậm trễ sẽ chiếu luật chống lệnh trị tội!”

Tờ trát giấy bản đóng dấu đỏ chói được ném thẳng lên mặt chõng tre. Văn Triệu run rẩy toan quỳ lạy van xin nhưng cụ Ý đã giơ tay chặn lại. Cụ cất giọng rành rọt, không hề nao núng “Làm phiền hai thầy tuần sai. Già này tuổi cao sức yếu nhưng chân chưa què, tai chưa điếc. Chúng tôi sẽ tự khắc lên huyện đường thưa việc, không để lỡ giờ thăng đường của quan lớn.”

Hai tên lính lệ liếc nhìn bà lão đầu bạc phơ nhưng đôi mắt sáng quắc như đuốc, lại thấy khí thế trầm tĩnh của cụ bèn hừ mũi một tiếng rồi xoay người đi trước lên mặt đê.

Trong chòi, không khí chùng xuống nặng nề. Văn Triệu lo lắng đi vòng quanh bàn, hai tay vò nát vạt áo. Bỗng nhiên, Tú Anh từ gian bếp bước ra. Con bé cởi chiếc tạp dề nhuộm màu tro bếp, bước đến nắm lấy bàn tay gầy guộc của cụ Ý. Đôi mắt hạt huyền của cô gái mười sáu tuổi không còn vẻ hoảng loạn, sợ sệt như những ngày đầu gánh nước trầy da, mà ánh lên sự kiên nghị lạ lùng “Bà nội, thầy và chú Hưng cứ vững tâm theo bà lên huyện. Quán đò và chum giấm ngoài hè này, cháu với em Khôi sẽ sống chết giữ gìn. Dù có ai đến quấy nhiễu, cháu cũng quyết không cho bước chân vào chòi nửa bước. Cháu tin quan trên trông xuống, bà con trông vào, lẽ phải không thể bị tiền bạc bẻ cong!”

Bé Khôi cũng ưỡn ngực, giọng lí lắc mà dứt khoát “Cháu sẽ trèo lên cây mít đầu ngõ canh chừng, hễ thấy bóng dáng tay sai Mã gia lởn vởn là cháu gõ mõ tre báo cho bà con phường chài ngay!”

Cụ Ý nhìn hai đứa cháu, trong lòng dâng lên một niềm an ủi sâu sắc. Đứa cháu gái từng mê đắm phấn son, mơ tưởng trèo cao nay đã thật sự cứng cỏi, biết gánh vác việc nhà; đứa cháu trai nhỏ cũng đã biết lo toan cho cơ nghiệp gia đình. Cụ gật đầu, vỗ nhẹ lên mu bàn tay Tú Anh:“Tốt lắm. Cháu cứ ở lại trông bếp, đun sẵn nước nóng. Bà đi rồi sẽ về ăn bữa cơm trưa do chính tay cháu nấu.”

Cụ Ý quay vào góc buồng, mở chiếc tráp gỗ mục giấu dưới đáy giường nứa. Đôi bàn tay chai sần cẩn thận lấy ra cuốn sổ tay cũ kỹ bằng giấy bản đã ngả màu vàng ố, mép giấy sờn rách ghi chép từng nét chữ son về những món nợ ân nghĩa ba mươi năm trước. Cụ cất kỹ cuốn sổ vào trong bọc vải gai dắt bên hông, chỉnh lại chiếc áo nâu sồng đã giặt sạch phẳng phiu rồi bước ra cửa chòi.

“Anh Triệu, thằng Hưng, theo mẹ đi.”

Ba mẹ con cụ Ý vừa bước chân lên bờ dốc bến đò thì bỗng nghe tiếng bước chân rầm rập cùng tiếng mạn thuyền va vào cọc tre ven sông. Lão ngư Trần Thất râu tóc bạc phơ như cước, chiếc sẹo dài nơi bắp chân còn ướt sương, dẫn đầu hơn chục bạn chài vạm vỡ mang theo mái chèo và đòn xóc đồng loạt ùa lên bờ đê.

“Cụ Thẩm khoan đã!” Lão Thất bước tới, chắp tay sang sảng nói. “Chuyện nửa đêm qua bọn này chứng kiến đầu đuôi. Mã Bá Hộ cậy tiền đút lót lừa quan trên, nhưng dân chài bến Nhật Lệ này mắt chưa mù, tai chưa điếc. Lão Thất tôi cùng anh em phường chài sẽ theo cụ lên tận công đường làm chứng. Để xem cái miệng lưỡi điêu ngoa của lão Mã Hùng có cãi nổi trước hàng chục người dân lương thiện hay không!”

“Đúng đấy! Chúng tôi cùng đi làm chứng cho cụ Thẩm!” Đám thợ chài đồng thanh hưởng ứng, tiếng hô rền vang một khúc sông sớm.

Cụ Ý xúc động, khẽ cúi đầu cảm tạ “Đa tạ thịnh tình của bác Thất và bà con bến nước. Ơn nghĩa này họ Thẩm già này xin ghi tạc trong lòng.”

Đoàn người rồng rắn tiến về phía huyện lỵ. Nắng sớm bắt đầu rải từng vệt vàng óng ả lên ngọn phi lao ven đê. Cụ Ý bước từng bước vững chãi, tiếng gậy trúc điểm đều đặn trên nền đá sỏi, lưng hơi còng nhưng dáng đi hiên ngang như tùng bách trước gió lớn.

Chừng nửa canh giờ sau, cổng huyện nha uy nghiêm hiện ra dưới bóng hai cây đa cổ thụ. Bước vào khoảng sân gạch rộng thênh thang, cụ Ý đã thấy Mã Bá Hộ đứng chễm chệ ngay trước bậc thềm đá công đường. Lão mặc chiếc áo the xanh láng bóng, bụng phệ nung nục thắt đai lụa đỏ, tay lần chuỗi hạt bồ đề bằng gỗ sưa, mắt hí liếc xéo đầy vẻ khinh miệt. Đứng nép sau lưng lão là Ba Búa, cổ đã tháo gông, mặt mày tuy còn dính bùn đất khô khốc nhưng lại ra vẻ nhơn nhơn đắc thắng.

Nhìn thấy cụ Ý chống gậy bước vào sân, Mã Bá Hộ cười khẩy một tiếng, giọng the thé mỉa mai buông ra đầy vẻ trịch thượng “Ô kìa, cụ Thẩm đấy à? Tám mươi hai tuổi đầu rồi, gần đất xa trời không biết ở nhà mà tụng kinh niệm phật, lại đi nghe lời xúi bẩy của đứa con ngỗ nghịch để rồi sáng sớm phải bò lên chốn công môn thế này? Chốn huyện đường tôn nghiêm này là nơi phân xử bằng phép nước chứ đâu phải cái bến đò tanh mùi cá để bà cụ già cả lú lẫn giở trò cậy già bắt nạt trẻ! Cứ liệu cái thân già, khéo hôm nay lại chịu cảnh gông cùm rũ xương nơi nhà lao thì nhục nhã cho cả cái tông tộc họ Thẩm!”

Văn Hưng nghiến răng toan bước tới nhưng cụ Ý đã giơ đầu gậy chắn ngang ngực con trai. Cụ ngẩng cao đầu, ánh mắt sáng quắc nhìn thẳng vào gương mặt bóng nhẫy của gã phú hào, cất giọng sang sảng lạnh tanh “Mã gia chớ vội mở miệng cười sớm. Lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt. Kẻ nào tâm địa độc ác, phóng hỏa hại người rồi dùng bạc trắng che mắt thế gian thì trước sau gì quỷ thần cũng soi xét, phép nước cũng chẳng dung tha!”

Mã Bá Hộ biến sắc, đang định mở mồm chửi đổng thì từ phía trong đại đường bỗng vang lên ba hồi trống thăng đường dồn dập.

“Tùng! Tùng! Tùng!”

Tiếng trống gầm vang chấn động cả khoảng sân gạch, xua tan tiếng xì xào của đám đông tụ tập ngoài cửa nha môn. Hai hàng nha dịch áo nẹp đỏ đồng loạt giậm mạnh gậy đầu bịt sắt xuống thềm đá, tiếng hô “Uy… vũ…” rền rĩ kéo dài đầy uy nghiêm. Từ sau bức bình phong vẽ cảnh sóng cuộn mây vần, viên Huyện lệnh mới đổi về trấn nhậm phủ hạt từ tốn bước ra, tà áo mệnh quan xanh thẫm lay động theo từng bước chân. Quan ngồi xuống sau chiếc bàn công án chạm rồng, đôi mắt sắc như dao cau nghiêm nghị quét một vòng, nhìn thẳng xuống đám đông đang quỳ rạp dưới sân huyện đường.