Chương 12: Bức Thư Đòi Bến

Gã tuần đinh dứt lời đe dọa, nụ cười trên gương mặt hắn càng thêm hống hách. Gió chiều thốc vào chòi rạ khiến tờ giấy dó trên mặt bàn tre rung lên phần phật, con dấu triện đỏ chót như đốm lửa ma trơi lập lòe trong bóng nhá nhem. Tú Anh nép sát sau lưng cụ Ý, hai bàn tay túm chặt vạt áo nâu của bà nội, cả người run lên từng chặp.

Cụ Ý không hề chớp mắt. Bàn tay nổi đầy gân guốc của cụ khẽ giơ lên vỗ nhẹ vào mu bàn tay cháu gái, rồi thong thả với lấy tờ giấy dó. Đôi mắt già nua lướt chầm chậm qua từng dòng mực son sắc nét viết vội vàng. Xem xét cẩn thận xong xuôi, cụ ngẩng đầu, ánh mắt sắc như dao cau găm thẳng vào mặt gã tuần đinh.

“Chú em nói đây là trát của quan huyện?” Cụ Ý cất giọng khàn đục nhưng rành rọt từng tiếng. “Xứ Đàng Trong có lệ làng, nước có phép vua. Bến Vôi này là bãi bồi hoang vu, từ ba mươi năm trước cụ ông nhà họ Thẩm cùng bà con xóm Vôi đổ mồ hôi khai cọc dựng đò, định rõ thuế đầm thuế bãi nộp đủ cho dịch trạm hằng năm. Tờ trát này viện cớ lệ mới mà không có chữ ký của viên tri huyện, chỉ vỏn vẹn một con dấu vụng của phòng lại mục. Lại thêm đòi bạc trắng thay vì tiền kẽm theo phép thường triều đình ban ra. Chú em mang thứ giấy tờ mập mờ này xuống dọa một bà già tám mươi hai tuổi, không sợ mang tiếng ức h**p dân cùng đinh bến nước hay sao?”

Gã tuần đinh chột dạ, nụ cười gằn tắt ngấm. Nhìn bộ dạng lấm lét của hắn, cụ Ý thừa biết gã chỉ nhận vài chục đồng kẽm của tay chân Mã gia để xuống nạt nộ cho họ Thẩm hoảng loạn, không ngờ gặp phải bà lão am hiểu lề lối công văn đến thế. Gã nuốt nước bọt cái ực, bàn tay đặt trên đốc xà mâu khẽ run, đành giật lại tờ giấy dó rồi lầm bầm chửi đổng “Bà già đừng có già mồm! Ba ngày nữa không đủ năm lạng bạc thì liệu hồn!”

Dứt lời, gã quay ngoắt gót chân, vội vã lủi nhanh lên con đê đất đỏ như sợ người ta trông thấy bộ dạng đuối lý của mình.

Bóng gã tuần đinh vừa khuất dạng, ngoài ngõ bến đã vang lên tiếng bước chân vội vã. Thẩm Văn Triệu mồ hôi nhễ nhại chạy vào chòi, theo sau là Thẩm Văn Hưng và thằng Khôi vừa gỡ xong mẻ cá chiều. Nghe Tú Anh thuật lại việc đòi bạc trắng, Thẩm Văn Triệu mặt cắt không còn hột máu, hai chân nhũn ra ngồi bệt xuống chiếc ghế gỗ mít.

“Mẹ ơi…” Văn Triệu run giọng, đôi mắt đầy vẻ hoảng loạn. “Năm lạng bạc trắng thì đào đâu ra trong ba ngày ngắn ngủi! Lão Mã thế lực ngút trời, cấu kết cả với quan phủ. Hay là… hay là nhà mình dẹp quán cơm đò này đi, dắt díu nhau về lại xóm Vôi làm ruộng cho yên thân? Bán quán đò này người ta cười chê cũng được, miễn sao giữ lấy cái mạng!”

“Thầy nói gì thế!”

Một tiếng thốt nghẹn ngào nhưng đanh thép vang lên. Cụ Ý quay sang, thấy Tú Anh bước hẳn lên phía trước. Đôi mắt trái xoan của cô bé hoe đỏ nhưng ánh lên vẻ cương nghị chưa từng có.

“Bao nhiêu công sức cả nhà gánh nước rửa chum, bao nhiêu mồ hôi của bà nội, của thầy và chú hai mới gầy dựng được bát cơm đò bến nước này. Quán đò vừa ấm khói, khách thương hồ bắt đầu tin tưởng, nợ nần họ tộc vừa chuộc xong, sao thầy lại muốn bỏ chạy? Con không chịu đâu! Có chết con cũng ở lại bến này với bà nội, quyết không để kẻ xấu cướp mất chum giấm của nhà mình!”

Nhìn cháu gái đứng thẳng lưng, dũng cảm lên tiếng bảo vệ cơ nghiệp gia đình, cụ Ý khẽ thở dài một tiếng nhưng nơi đáy mắt ánh lên niềm an ủi vô bờ. Con bé phù phiếm, tham hư vinh ngày nào nay đã thực sự lột xác thành người con gái tháo vát, kiên cường.

Cụ Ý gõ mạnh đầu gậy mun xuống nền đất, cất giọng sang sảng “Con Anh nói phải lắm! Cả nhà ngồi xuống đây. Thằng Hưng, anh Triệu, ngồi xuống!”Đợi hai con trai và thằng Khôi ngồi ngay ngắn quanh bàn tre, ngọn đèn dầu lạc leo lét soi rõ từng gương mặt căng thẳng, cụ Ý chậm rãi nói “Lão Mã muốn nuốt trọn bến đò này từ lâu, cái trát vừa rồi chỉ là đòn gió để ép ta tự động rút lui. Chúng càng dùng quỷ kế, ta càng không được nhụt chí. Chạy về ruộng đất rồi chúng cũng sẽ tìm cớ xiết nốt. Muốn sống sót nơi bến sông sóng gió này, phải nắm chắc lý lẽ và biết dựa vào lòng người.”

Đúng lúc ấy, tấm liếp cửa khẽ rung, một bóng người quắt queo nhưng nhanh nhẹn bước vào. Đó là lão ngư Trần Thất, râu tóc bạc phơ như cước, mang theo hơi thở mặn mòi nồng đượm của sông nước.

“Cụ Thẩm!” Lão Thất chắp tay, vẻ mặt nghiêm trọng. “Tôi vừa nghe tin thằng tuần đinh mò xuống bèn chạy sang ngay. Vừa khéo ban nãy ghe lưới của tôi ghé quán nước trên đê, nghe mấy gã tiểu lại rỉ tai nhau. Lão Mã đã ngầm đút lót một túi bạc lớn cho lại mục họ Trịnh ở huyện nha. Chúng bày mưu đòi tăng thuế bến bãi gấp ba nhằm dồn ép hết phường chài cùng các chủ quán nhỏ lẻ ven bến Nhật Lệ, dọn đường cho Mã gia độc quyền thâu tóm toàn bộ bến thuyền này!”

Cụ Ý gật đầu, ánh mắt lạnh lùng “Quả đúng như tôi dự liệu. Lại mục Trịnh giấu quan huyện tự ý hạ trát, muốn làm đục nước bến sông để béo mầm cho lão Mã.”

Lão Thất siết chặt bàn tay gân guốc “Bà con vạn chài chúng tôi quyết không để lão Mã lộng hành. Cụ Thẩm cứ yên tâm, cần đối chất hay góp sức, phường chài sẵn sàng đứng ra cùng cụ!”

Sau khi lão Thất dặn dò thêm vài câu rồi trở ra thuyền canh cá, cụ Ý bảo hai con trai và các cháu lui về góc chòi nghỉ ngơi, chuẩn bị tinh thần cho chuỗi ngày sóng gió.

Đêm đã điểm canh ba. Gió bến sông thổi qua kẽ nứa rít lên từng hồi buốt lạnh. Trong góc chòi, bên cạnh chum sành da lươn ủ giấm hổ phách đang tỏa ra mùi thơm dịu nhẹ, cụ Ý thắp một ngọn đèn dầu nhỏ. Cụ cúi người, lần tay vào hốc tối dưới đáy chiếc giường nứa ọp ẹp, lôi ra một chiếc tráp gỗ mục đã lên mốc xám.

Chiếc then sắt hoen rỉ bật mở với một tiếng cọt kẹt khẽ khàng. Cụ Ý cẩn thận nâng ra một cuốn sổ tay cũ kỹ bằng giấy bản đã ố vàng, mép giấy sờn rách theo năm tháng. Lật từng trang giấy mỏng, những dòng chữ son mờ nhạt dần hiện ra dưới ánh đèn dầu. Đó là những trang sổ ghi chép rành rọt từng món nợ ân nghĩa năm xưa: những lần cụ lặn lội bốc thuốc cứu mạng dân chài bến nước khỏi dịch tả, những bát canh giấm giải độc kéo người chết đuối hụt trở về từ cõi chết, trong đó có cả một món nợ cứu mạng phụ thân của một người hiện đang giữ chức sắc không nhỏ tại phủ nha…

Cụ Ý vuốt nhẹ mặt giấy đã ngả màu nâu sẫm, đôi môi móm mém mím chặt lại. Đạo nghĩa bến sông ba mươi năm qua, giờ là lúc đem ra để giữ lại bát cơm đò cho con cháu.

Đúng lúc cụ Ý vừa khép cuốn sổ ân nghĩa lại, toan cất vào đáy tráp thì ngoài hè chòi rạ bỗng vang lên tiếng sột soạt lạo xạo lạ lùng.

Ngay sau đó, một mùi dầu trẩu khét lẹt, tanh nồng bốc lên ngùn ngụt, xộc thẳng qua khe vách nứa vào tận chỗ cụ ngồi.