Chương 11: Mây Đen Kéo Đến Bến Sông

Cụ Ý tựa lưng vào cột nứa, đôi mắt đồi mồi nhìn ra bãi cát ven mép nước. Nhìn thấy con bé Tú Anh mặt mày tái ngắt, vội vã nắm chặt tay thằng Khôi dắt xăm xăm chạy ngược dốc bờ sông vào quán, cụ liền khẽ nhích chiếc gậy gỗ mun trong tay.

Thằng Khôi vừa nhào qua ngạch cửa tre đã thở không ra hơi, hai bầu má nhem nhuốc vệt tro khói giần giật “Bà nội ơi… nguy rồi! Lão Ba Búa… với tụi áo chẽn nhà Mã Bá Hộ… vừa nhét một bọc bạc căng phồng cho tên lại mục huyện nha ngay trên mặt đê! Chúng nó chụm đầu thì thầm, rồi trỏ thẳng xuống chòi rạ nhà mình!”

Tú Anh đứng cạnh em, bờ môi run rẩy, chiếc rổ sảo đựng bát đĩa ướt rượt bưng trên tay khẽ va vào thành nứa kêu lách cách “Bà nội… Có khi nào quan phủ sắp kéo xuống dẹp chòi của nhà mình không bà?”

“Hỗn hào, chớ có nói gở!” Thẩm Văn Hưng đang chẻ củi sau hè, nghe thế liền vung mạnh chiếc rựa cắm phập vào khúc gỗ mít, sải bước dài vào gian giữa, mặt đỏ gay vì giận dữ. “Lại là trò bẩn thỉu của lão Mã! Cậy tiền cậy thế đè đầu cưỡi cổ người nghèo mãi quen thói. Mẹ để mặc con, con vác sào đò lên đê lùa một trận cho bọn chó săn ấy biết tay!”

“Chú hai, chú bình tĩnh đã…” Thẩm Văn Triệu mặt cắt không còn giọt máu, run rẩy níu chặt lấy cánh tay vạm vỡ của em trai, giọng nghẹn lại. “Đụng đến người nhà quan là tội chém đầu đấy, chớ có làm liều!”

“Đứng im đấy!”

Tiếng gậy gõ cộc một cái dứt khoát xuống nền đất nén. Cụ Ý cất giọng khàn đục nhưng đanh thép, ánh mắt nghiêm nghị quét qua từng đứa con đứa cháu trong chòi. Gian quán bỗng chốc im phăng phắc, chỉ còn tiếng củi tàn lách tách trong lò than.

Cụ Ý chậm rãi bước tới, đưa bàn tay khô ráp xoa đầu thằng Khôi rồi quay sang nhìn con trai thứ “Anh Hưng, cái tính nóng nảy như lửa rơm của anh bao giờ mới chừa? Thằng Mã Hùng bỏ bạc mua chuộc lại mục, là nó muốn mượn tay quan nha gài bẫy ép nhà ta động thủ trước. Anh vác sào lên đánh người, chẳng phải vừa vặn dâng cái cớ cho tuần đinh trói gông giải lên huyện đường sao?”

Cụ quay sang nhìn Văn Triệu và Tú Anh, giọng chùng xuống nhưng rắn rỏi “Chuyện quan nha chưa thấy mặt, trời chưa sập xuống thì chưa việc gì phải cuống lên. Nhà ta mở quán đò buôn bán ngay thẳng, không trộm cắp, không bán giấm bẩn cá ươn thì chẳng có gì phải sợ. Con Anh đem bát đũa ra sau úp cho ráo nước. Anh Triệu dọn bàn tre, lấy tráp tiền ra đây cho mẹ.”

Nhìn vẻ điềm tĩnh như bàn thạch của bà cụ tám mươi hai tuổi, nỗi hoảng hốt trong lòng mấy cha con chú cháu dần lắng lại. Thẩm Văn Hưng nghiến răng kìm nén cơn giận, buông sào đò xuống góc phên, còn Tú Anh khẽ dạ một tiếng rồi bưng rổ bát lui về phía chạn bếp.

Cụ Ý ngồi xuống chiếc ghế đẩu cạnh chiếc bàn tre kê ở gian giữa. Thẩm Văn Triệu cẩn thận bê chiếc tráp gỗ nhỏ đã sờn mép đặt lên bàn, bên cạnh là bọc tiền kẽm nặng trĩu mà bác thương nhân họ Đoàn vừa thanh toán sòng phẳng trưa nay.

Hai mẹ con bắt đầu gạt từng chuỗi tiền kẽm xâu bằng lạt giang ra đếm. Tiếng đồng tiền va vào nhau kêu lách cách giòn giã. Sau khi cộng cả ba quan tiền cọc nhận từ hôm qua cùng tiền mười mâm cơm và vài vò giấm nhỏ bán lẻ cho khách buôn, trong tráp đã có ngót nghét sáu quan tiền kẽm sáng loáng.

Cụ Ý đưa ngón tay gầy guộc đẩy riêng năm quan tiền xâu thành năm chuỗi lớn sang một bên, cẩn thận buộc chặt mối lạt:“Anh Triệu, lát nữa vãn buổi, anh cầm đúng năm quan tiền này đem về xóm Bến Vôi, sang nhà ông trưởng tộc nộp dứt nợ. Năm quan này là phần nợ tiền thuốc thang chạy chữa cho thầy anh ngày trước cùng mấy vụ thuế đầm họ tộc gánh hộ. Phải trả sạch mối nợ này ngay chiều nay, lấy lại giấy tờ hương hỏa, để lão Mã có muốn ngấm ngầm mua chuộc họ tộc nhằm xiết đất nhà ta cũng không còn kẽ hở.”

Thẩm Văn Triệu nhìn năm chuỗi tiền mồ hôi nước mắt của cả nhà, mắt rơm rớm, hai tay đón lấy bọc tiền rồi cúi đầu “Mẹ dạy chí phải. Con xin nghe lời mẹ, lát nữa con đi ngay, trả hết nợ rồi xin ông trưởng tộc xé tờ văn tự nợ trước mặt họ hàng.”

Đang lúc sắp xếp lại gian quán, ngoài mép sông bỗng vang lên tiếng bước chân rộn rã cùng tiếng cười quen thuộc. Bác Đoàn – vị thương nhân buôn vải trạc năm mươi tuổi, dáng người phốp pháp với chòm râu điểm bạc – thong thả rảo bước vào chòi, theo sau là hai gã tài công to lớn.

“Cụ Thẩm ơi!” Bác Đoàn chắp tay chào cụ Ý thật cung kính. “Thuyền chúng tôi nước ngọt đã châm đầy, buồm đã căng gió, chuẩn bị nhổ neo xuôi nam đây. Trưa nay ăn bữa cơm đò của quán nhà, cả đoàn ai nấy đều tấm tắc khen ngợi, bụng dạ ấm áp sảng khoái lạ lùng, chẳng còn ai nôn nao say sóng nữa!”

Cụ Ý mỉm cười đôn hậu, khẽ gật đầu “Bác Đoàn quá khen. Người đi sông nước tỳ vị hay bị hàn khí xâm nhập, nhờ có chút giấm thảo mộc với gừng già làm ấm tỳ vị mà thôi. Chúc các bác thuận buồm xuôi gió, chuyến hàng vào nam được hanh thông may mắn.”

“Đa tạ cụ Thẩm!” Bác Đoàn cười sảng khoái, rồi trỏ tay về phía chum sành da lươn ủ giấm sau hè. “Chính vì vị giấm thần tình ấy, trước khi đi tôi muốn mua thêm hai vò giấm thảo mộc lớn nhất của quán mang theo thuyền. Một là để phòng lúc sóng gió bạn buôn có cái dùng chống say sóng, hai là mang vào trong ấy làm quà quý biếu bạn hàng!”

Nói đoạn, ông hào sảng đặt thêm một nắm tiền kẽm sáng loáng lên mặt bàn tre. Tú Anh từ gian bếp nhanh nhẹn bước ra, cùng chú Hưng chiết giấm hổ phách từ chum sành vào hai chiếc vò gốm miệng nhỏ, chèn lá chuối khô rồi dùng dây gai niềng chặt miệng vò trao cho hai gã tài công. Đoàn thuyền buôn vải rời đi trong tiếng hò reo tạm biệt rộn rã mép nước, để lại trên bến đò một vệt nắng chiều vàng vọt hắt hiu.

Mặt trời dần khuất sau dãy cồn cát phía tây, nhuộm đỏ rực cả khúc sông Nhật Lệ. Thẩm Văn Triệu đã vội vã bọc năm quan tiền kẽm về xóm Vôi trả nợ họ tộc. Thẩm Văn Hưng cùng Khôi lui ra bến gỡ nốt mẻ lưới chiều.

Trong chòi rạ chỉ còn lại cụ Ý đang ngồi tựa gậy bên chiếc bàn tre và Tú Anh lúi húi quét dọn những cọng rau rơi rụng cạnh góc bếp. Khung cảnh bến đò vừa chìm vào tĩnh mịch thì một bóng đen lừng lững từ trên đê bước xuống bãi cát.

Đó là một gã tuần đinh mặc áo nẹp đỏ viền đen, bên hông đeo thanh xà mâu ngắn, miệng ngậm cọng tăm nhọn hoắt. Hắn nghênh ngang bước thẳng vào chòi rạ mà không thèm tháo guốc gỗ, đôi mắt ti hí quét một vòng khinh khỉnh rồi dừng lại nơi cụ Ý.

“Bà cụ Thẩm đâu?” Gã tuần đinh nhổ toẹt cọng tăm xuống nền đất nén, rút từ trong bọc áo ra một tờ giấy dó mỏng manh nhưng chói lọi con dấu triện đỏ chót của nha môn, ném thẳng xuống mặt bàn tre trước mặt cụ Ý, phát ra một tiếng bẹp khô khốc.

Tú Anh giật thót mình, vội buông chổi chạy lại nép sau lưng bà nội, hai mắt mở to đầy sợ hãi.

Cụ Ý vẫn ngồi bất động, ánh mắt lạnh tanh nhìn tờ giấy dó trên bàn rồi ngước lên nhìn thẳng vào mặt gã tuần đinh.

Gã tuần đinh khoanh tay trước ngực, nhếch mép cười gằn, giọng trịch thượng sặc mùi đe nẹt “Trát của quan huyện vừa ký trưa nay đấy! Chiếu theo quy định bến bãi mới, chòi rạ bến Vôi của họ Thẩm kể từ tuần trăng này phải nộp thuế môn bài và cọc bến tăng gấp ba lần lệ cũ, lại phải nộp ròng bằng năm lạng bạc trắng! Hạn cho cả nhà chúng mày đúng ba ngày để gom đủ bạc nộp lên nha môn. Bằng không, trưa ngày thứ tư lính cơ sẽ kéo xuống niêm phong cọc đò, dỡ sạch chòi rạ đuổi cổ khỏi bến sông!”