Chương 6: Ánh Ngọc Dưới Đáy Tráp Gỗ

Tiếng then cài bằng gỗ lim vang lên cộc cạch dứt khoát khi cụ Cảnh Thuần Đức khép chặt hai cánh cửa lớn, ngăn lại màn sương thu lạnh buốt đang bủa vây con phố Hàng Lược. Bóng dáng lầm lũi của ông Phúc đã chìm hẳn vào ngõ tối, để lại sự quạnh quẽ phủ trùm gian tiền sảnh ngổn ngang những kiện lược nhựa xanh đỏ. Cụ Đức nén một tiếng thở dài nơi đáy ngực, xoay người bước nhanh về phía buồng trong.

Ánh đèn dầu Hoa Kỳ vàng dịu soi rõ góc chõng tre. Cảnh Minh Khiêm vẫn đang ngồi túc trực bên mép giường, khẽ đứng dậy đón ông: — Ông nội… bà đã thở đều hơn rồi ạ.

Cụ Đức vỗ nhẹ lên vai cháu đích tôn, ánh mắt đượm vẻ hiền từ: — Tốt rồi. Đêm đã khuya lắm, con về chái đông chợp mắt đi kẻo nhọc. Ở đây để ông lo.

Đợi Khiêm khép cánh cửa buồng, cụ Đức chậm rãi ngồi xuống mép chõng tre. Chiếc chiếu hoa cật bóng loáng mát rượi, nhưng sợ người bạn đời nhiễm hàn khí mùa thu, cụ cẩn thận kéo mép chăn bông mỏng trùm kín bờ vai gầy guộc của cụ Trâm. Cúi nhìn gương mặt đồi mồi phúc hậu còn vương nét mệt mỏi sau cơn ngất lịm, lòng cụ thắt lại xót xa.

Cụ đưa bàn tay ấm nóng luồn vào mái tóc bạc trắng tựa mây trời của vợ, nhẹ nhàng gỡ từng sợi tơ mềm lơi trên gối. Suốt bảy mươi lăm năm đồng cam cộng khổ, từ thuở đón dâu cho đến tận hôm nay, cụ chưa từng để bà phải chịu nửa phần tủi cực. Cúi sát vầng trán người vợ tào khang, cụ Đức thủ thỉ: — Trâm ơi… Mình cứ yên lòng ngủ một giấc thật sâu. Dù thế nào, tôi cũng giữ trọn nếp nhà thanh bạch này cho mình.

Khóe môi cụ Trâm khẽ mấp máy như an lòng trước hơi ấm của chồng, rồi chìm sâu vào giấc ngủ êm đềm.

Khi canh ba điểm nhịp mõ cầm canh xa vắng từ đ**m tuần đầu phố vọng lại, cụ Đức khẽ khàng đứng dậy bước ra gian giữa. Trước hương án tổ tiên chạm rồng vờn mây sơn son thếp vàng đã ngả màu thời gian, cụ quẹt que diêm thắp một nén nhang trầm. Khói thơm thanh khiết lan tỏa khắp gian nhà cổ, xua đi mùi nồng gắt của đống đồ nhựa ngoại lai ngoài sảnh.

Cung kính vái ba vái, cụ bước tới góc hương án, cẩn thận hạ chiếc tráp gỗ lim phủ vải điều thêu hoa sen đã gìn giữ suốt bảy mươi lăm năm qua. Đặt tráp lên mặt bàn gỗ trắc, cụ Đức mở chiếc khóa đồng hình cá chép, vén lớp lụa tơ tằm óng ả. Dưới ánh nến lung linh, khối phôi sừng trâu mộng đực cổ xưa hiện ra kỳ ảo.

Khối phôi dài hơn một gang tay, thớ thịt đanh chắc tựa cẩm thạch, mang sắc hổ phách trầm ấm. Kỳ diệu thay, khi ánh nến lay động chiếu rọi, từng đường vân uốn lượn bên trong bỗng ánh lên sắc ngọc mắt mèo xanh biếc pha vàng kim tuyệt mỹ. Đây chính là báu vật thân phụ trao cho cụ vào ngày rước dâu năm cụ Trâm tròn mười bảy tuổi. Năm ấy trước gia tiên, cụ từng trao lời ước hẹn trăm năm rằng sẽ tự tay đẽo chiếc lược sừng mộng hoa đẹp nhất đời để chải suốt mái tóc nàng đến lúc bạc đầu.

Cụ Đức nâng phôi sừng lên, áp nhẹ vào má. Độ mát lành ban đầu nhanh chóng nhường chỗ cho hơi ấm lan tỏa từ chất sừng tự nhiên. Ánh mắt người thợ già bừng lên ngọn lửa kiên định phi thường. Đã đến lúc lời ước nguyện năm xưa phải được kết tinh trọn vẹn.

Sớm hôm sau, sương thu tan dần trên những lớp ngói rêu phong của phố Hàng Lược. Nắng mai vàng như mật rọi qua giàn phong lan nơi sân thiên tỉnh, mang theo hơi thở trong trẻo xua đi vẻ ảm đạm.Trong buồng, cụ Trâm đã tỉnh táo hẳn sau khi uống bát nước đậu đen rang ấm thơm lừng. Cụ Đức ân cần đỡ vợ ra ngồi tựa chiếc gối êm bên bàn gỗ trắc gian giữa. Đúng lúc ấy, cánh cửa lớn kẽo kẹt mở.

Ông Cảnh Thuần Phúc bước vào nhà. Trải qua một đêm lang bạt ngoài phố, vạt áo sơ mi tây của ông ta nhăn nhúm, đôi mắt thâm quầng vằn lên những tia máu mệt mỏi. Nhìn đống lược nhựa vẫn nằm bất động chiếm trọn gian tiền sảnh, vẻ bế tắc và cố chấp lại bốc hỏa trong lòng người đàn ông gần bảy mươi tuổi.

Thấy cha mẹ và con trai bên bàn gỗ, ông Phúc bước sầm sập tới, cất giọng khàn đặc nhưng cố tỏ ra gay gắt: — Thầy u! Đêm qua con nghĩ kỹ rồi. Lô lược nhựa này là lối thoát duy nhất của con. Nếu thầy cứ khăng khăng ôm giữ nghề đẽo sừng, cả nhà chỉ có nước chết đói. Thầy dẹp bàn thợ cho con mở tiệm bán hàng Tây, hoặc bán nửa căn nhà mặt phố này chia của cho con xoay xở, bằng không thì…

— Anh Phúc! — Cụ Đức cất tiếng cắt ngang. Giọng cụ không hề gay gắt, nhưng trầm hùng như tiếng chuông đồng gióng giữa sớm mai.

Vóc dáng quắc thước trong vạt áo cánh nâu sồng, cụ Đức chậm rãi mở nắp tráp gỗ lim trên mặt bàn trắc.

Khối sừng trâu mộng lập tức đón lấy nắng sớm, tỏa sắc ngọc mắt mèo huyền ảo khiến cả gian nhà bừng sáng. Ông Phúc khựng lại, nghẹn ứ nơi cổ họng trước vẻ đẹp phi thường của khối sừng báu. Minh Khiêm đứng bên thốt lên một tiếng trầm trồ, mắt rực niềm kính ngưỡng.

Cụ Đức nhìn sang người vợ tào khang, ánh mắt chan chứa yêu thương rồi hướng về phía con trai, từng lời chậm rãi nhưng uy nghiêm: — Suốt bảy mươi lăm năm qua, tôi giữ phôi sừng ánh ngọc này nơi hương án, chờ ngày đôi mái đầu cùng bạc trắng như mây trời. Thân già này tuyên bố, xưởng Đức Ký sẽ không bao giờ đóng cửa, và bàn thợ tổ truyền không một ai được phép dẹp bỏ!

Quay sang nhìn đứa con trai đang chết lặng, cụ Đức tiếp lời dứt khoát: — Thầy sẽ tự tay đẽo khối sừng này thành chiếc lược mộng hoa tuyệt mỹ nhất đời mình để chải tóc cho u anh mỗi sớm mai. Từng đường cưa, nhát dũa của chiếc lược ấy, thầy sẽ truyền trọn vẹn lại cho cháu Khiêm. Tinh hoa tiên tổ có hồn có cốt, không bao giờ chịu cúi đầu trước những thứ đồ nhựa vô hồn rẻ rúng!

Lời nói đanh thép chan chứa khí phách của người nghệ nhân chín mươi sáu tuổi khiến ông Phúc sững sờ nghẹn họng, mặt mày xám ngoét trước uy nghiêm của cha già.

Giữa lúc bầu không khí đang lắng đọng trong sự tôn nghiêm tột cùng, một tiếng huýt gió sắc nhọn bỗng vang lên ngoài bậu cửa. Chưa kịp để ai định thần, một gã đàn ông lạ mặt đội nón lá sùm sụp vội vã lao vụt qua ngưỡng cửa. Bàn tay thô lỗ của gã dúi mạnh một phong thư gấp kín bằng giấy bổi thô ráp vào thẳng lòng bàn tay ông Phúc, kèm theo một cái trừng mắt đe dọa sắc lẹm rồi thoắt cái biến mất hút vào dòng người qua lại trên phố Hàng Lược.

Chiếc phong bì mang dấu niêm phong màu đỏ sẫm rơi trúng tay ông Phúc như một hòn than nóng rẫy. Thoáng liếc thấy những chữ đòi nợ ráo hoảnh cùng con số tám mươi đồng bạc hoa xòe ghi rành rành ngoài bì thư, toàn thân ông Phúc run lên bần bật, sắc mặt phút chốc tái mét, cắt không còn một giọt máu.