Chương 5: Rạn Nứt Dưới Mái Nhà Cổ

Tiếng quát tháo vừa dứt, chiếc lược nhựa đỏ son bị dằn mạnh bật nảy lên mặt bàn trắc rồi rơi cạch xuống nền gạch chỉ. Hai người phu xe kéo ngoài hiên thấy không khí bỗng chốc đặc quánh lại, vội vã nhận mấy đồng tiền trinh còm cõi rồi cúi đầu dắt xe lủi mất dạng vào dòng người phố Hàng Lược.

Cụ Cảnh Thuần Đức vẫn đứng sừng sững bên mép bàn thợ. Chín mươi sáu năm nếm trải bao phong ba dâu bể của đất kinh kỳ, chưa từng có giây phút nào cụ thấy lòng mình trĩu nặng xót xa như lúc này. Đôi mắt cụ nhìn thẳng vào khuôn mặt đỏ gay của đứa con trai trưởng. Cụ chưa kịp cất lời răn dạy thì ông Cảnh Thuần Phúc đã xăm xăm sấn thẳng vào gian nhà giữa.

Đứng trước bàn thờ gia tiên nghi ngút khói trầm, ông Phúc chống hai tay lên chiếc sập gụ, ngửa cổ nói lớn: — Con không vòng vo nữa! Hôm nay nhân đông đủ cả nhà, con nói trắng ra một lần cho xong. Căn nhà ba gian này là đất mặt phố đắc địa nhất phố Hàng Lược, tấc đất tấc vàng. Thầy u sống cả đời thanh bạch đủ rồi, giờ con cái cần chỗ mưu sinh. Thầy dẹp bỏ cái xưởng đẽo sừng Đức Ký này đi, chia của cải ra làm đôi! Một nửa gian ngoài ngăn lại để con mở cửa hiệu bách hóa tân thời, lắp tủ kính bày hàng Tây bóng bẩy. Bằng như thầy u không ưng, thì bán phứt căn nhà cổ này đi mà chia tiền bạc hoa xòe cho rành mạch, ai lo phận nấy!

Từng lời thốt ra như nhát búa giáng thẳng vào sự tôn nghiêm của nếp nhà truyền thống. Cụ Đức run rẩy bờ môi dưới chòm râu bạc, lồng ngực thắt lại trước sự tính toan cạn tình cạn nghĩa của con trai.

Chưa để ông nội kịp lên tiếng, Minh Khiêm từ mép cửa đã bước vội tới, hai tay chắp lại trước ngực, giọng nghẹn ngào vì phẫn uất: — Thưa thầy! Thầy sao có thể nói những lời đớn đau như thế trước bàn thờ tổ tiên? Nghề đẽo sừng trâu của ông nội là cội nguồn gia tộc, nuôi nấng thầy khôn lớn, bao đời rạng danh người làng Thụy Ứng nơi phố cổ này. Bàn thợ kia là mồ hôi, nước mắt và cả một đời tâm huyết của ông. Thầy nỡ lòng nào đòi dẹp xưởng, đòi xẻ nát căn nhà tổ truyền để đổi lấy mấy thứ đồ nhựa Tây phù phiếm hay sao?

Thấy con trai dám can gián, mặt ông Phúc càng bừng bừng nộ khí, đôi mắt lộ rõ vẻ quẫn bách. Ông trừng mắt quát xối xả: — Mày im mồm ngay! Đồ con nít ranh chưa ráo máu đầu mà dám mở miệng dạy đời bố mày à? Mày tưởng mấy cái tranh vẽ vờn mây với đống sừng trâu mục nát khét lẹt ấy nuôi sống nổi thân mày chắc? Mày u mê bám víu lấy cái nghề cổ lỗ sĩ sắp chết dấp ấy thì cả đời chỉ có mạt rệp, chui rúc xó tối mà ngửi tro tàn bễ than thôi con ạ!

— Phúc ơi… sao con nỡ bạc bẽo đến thế hả con…

Một tiếng thều thào đứt quãng vang lên bên bậc cửa buồng. Cụ bà Nguyễn Thị Ngọc Trâm đứng tựa vào khung gỗ lim, gương mặt phúc hậu giờ trắng bệch không còn một giọt máu. Hai bàn tay gầy guộc đầy vết đồi mồi của cụ bấu chặt lấy ngực áo the, cả thân hình nhỏ nhắn lảo đảo như chiếc lá khô trước gió lốc. Nhìn nét mặt đau đớn đến nghẹt thở của người mẹ già chín mươi hai tuổi trước đứa con ngỗ ngược, lòng cụ Đức quặn thắt như có muối xát. Cụ Trâm th* d*c một tiếng nghẹn ứ, đôi mắt khép lại rồi lả người ngã khuỵu xuống nền nhà.

— Trâm ơi!

Tiếng gọi thảng thốt xé toạc không gian ngột ngạt. Bằng sự nhanh nhẹn phi thường của người thợ đẽo sừng trọn đời trui rèn gân cốt, cụ Đức lao vút tới, dang rộng đôi cánh tay đón trọn lấy vợ vào lòng ngay trước khi thân thể gầy yếu chạm xuống mặt gạch lạnh buốt.

— Bà nội! — Minh Khiêm hoảng hốt quỳ sụp xuống, run rẩy đỡ lấy đôi chân bà.Cụ Đức ôm ghì lấy người bạn đời son sắt, tim đập thình thịch nơi lồng ngực. Cụ nhẹ nhàng bế bổng thân hình nhẹ bẫng của cụ Trâm lên, bước từng bước vững chãi vào buồng trong, đặt bà nằm ngay ngắn trên chiếc chõng tre trải chiếu hoa cật bóng loáng.

— Khiêm, lấy ngay cho ông lọ dầu tràm ngâm hoa hồi trên giá gỗ! Mau lên con! — Cụ Đức ra lệnh, giọng run run nhưng ánh mắt vẫn cố giữ sự bình tĩnh.

Nhận chiếc lọ sành nhỏ từ tay cháu nội, cụ Đức đổ vài giọt dầu ấm nóng ra lòng bàn tay thô ráp. Cụ ghé sát mặt, đôi môi run rẩy chạm lên vầng trán lạnh toát của vợ, cất giọng thì thầm ngọt ngào chan chứa yêu thương: — Trâm ơi… Mình tỉnh lại đi, mở mắt nhìn tôi này Trâm… Có tôi ở đây rồi, mình đừng sợ gì cả…

Ngón tay cái của cụ Đức khéo léo day nhẹ vào huyệt nhân trung, rồi lần sang hai bên thái dương. Từng động tác vừa dứt khoát vừa nâng niu như sợ làm đau một nhành hoa ngọc trâm mong manh. Cụ luồn bàn tay ấm nóng vào vạt áo, nhẹ nhàng vuốt dọc ngực áo cụ bà để đả thông khí huyết bị ứ nghẹn: — Tôi thương mình lắm… Cả đời này tôi che chở cho mình, không để ai làm tổn thương mình đâu. Nghe tôi, hít một hơi thật sâu đi em… — Cụ Đức kề sát tai vợ, thủ thỉ những lời ân ái thiết tha như thuở đôi uyên ương mười tám đôi mươi.

Hơi ấm từ bàn tay gân guốc cùng hương thảo mộc nồng nàn dần dần xua tan cơn giá lạnh. Một lát sau, lồng ngực cụ Trâm khẽ phập phồng trở lại. Mi mắt dài bạc trắng rung rinh rồi hé mở. Thấy khuôn mặt người chồng tào khang đang chan chứa âu lo sát bên cạnh, cụ bà khẽ mấp máy môi, run rẩy tìm kiếm bàn tay chồng. Cụ Đức lập tức siết chặt lấy những ngón tay gầy guộc của vợ, đưa lên môi hôn nhẹ: — Mình cứ nhắm mắt nghỉ ngơi, chớ nghĩ ngợi gì cả. Tôi ở ngay cạnh mình đây.

Nhìn nét mặt cụ Trâm dần hồng hào trở lại và chìm vào giấc ngủ thiếp đi vì kiệt sức, cụ Đức kéo mép chăn bông mỏng đắp kín ngực cho vợ. Cụ ra hiệu cho Minh Khiêm túc trực bên giường, rồi từ từ đứng thẳng lưng bước ra.

Vén tấm rèm vải điều ngăn cách buồng trong, cụ Đức bước ra gian nhà giữa.

Ông Phúc vẫn đứng bên cây cột lim, nét mặt thoáng chút chột dạ khi thấy mẹ ngất lịm, nhưng vẻ ngoan cố cùng sự bế tắc lại nhanh chóng lấn át. Thấy cha già bước ra với dáng vẻ quắc thước, ông Phúc không hề nhận lỗi mà khoanh tay, gằn giọng thách thức: — Thầy đừng có đem cái vẻ mặt ấy ra nhìn con! Con nói trước cho thầy biết, con không thể chờ đợi thêm ngày nào nữa. Chuyến hàng này con đã dốc hết vốn liếng, không thể lùi bước! Nếu thầy u cứ khư khư ôm giữ cái bàn thợ đẽo sừng cổ lỗ sĩ này, kiên quyết không chịu chia nhà chia của để cứu lấy tương lai con cháu, thì con sẽ tự mình quyết định! Đến lúc ấy, thầy u đừng trách con bất hiếu!

Cụ Đức nhìn xoáy vào đôi mắt vằn tia bế tắc của con trai, giọng cụ trầm xuống nhưng rắn rỏi tựa ngàn cân: — Anh Phúc, căn nhà số hai mươi tám này là mồ hôi nước mắt của tiên tổ, là nơi giữ trọn thanh danh xưởng lược Đức Ký suốt mấy đời qua. Chừng nào thân già chín mươi sáu tuổi này còn thở, bàn thợ này không dẹp đi đâu hết, và một viên gạch tổ truyền cũng không bao giờ đem ra chia chác. Anh hãy nhớ lấy điều đó!

Ông Phúc nghiến răng ken két, mặt biến sắc tái mét. Không thốt thêm được lời nào, ông giận dữ đá văng chiếc lược nhựa dưới chân rồi đùng đùng quay gót, xô cửa bước ra màn đêm mịt mùng đang buông xuống phố Hàng Lược.

Tiếng then cửa lay lắc kêu lên khô khốc rồi chìm vào khoảng lặng thinh. Bên ngoài, sương thu bảng lảng giăng kín phố cổ, hơi lạnh luồn qua khe liếp thổi bạt tàn tro nơi bễ than nguội ngắt. Cụ Cảnh Thuần Đức đứng chôn chân bên bậc cửa gỗ lim, đôi bàn tay gân guốc trọn đời cầm cưa đẽo sừng siết chặt lại thành nắm đấm. Nhìn theo bóng dáng lầm lạc của đứa con trai khuất dần trong ngõ tối, trong lồng ngực người nghệ nhân già dâng lên một ý chí sắt đá: dẫu bão giông thời cuộc có nghiệt ngã đến đâu, cụ cũng sẽ dùng cả sinh mệnh này để bảo bọc người vợ hiền, che chở cho cháu nội và giữ trọn hồn cốt gia phong của xưởng nghề truyền thống.