Chương 12: Tráp Bạc Dưỡng Già

Ánh đèn dầu hoa kỳ phả sắc vàng ấm áp lên những cọc bạc sáng loáng trong lòng hộp gỗ trắc. Cụ Nguyễn Thị Ngọc Trâm run run đưa ngón tay gầy guộc chạm vào từng mép đồng bạc hoa xòe mát lạnh. Tám mươi đồng bạc tròn trịa, mỗi đồng là mồ hôi và công chắt chiu suốt mấy mươi năm thanh bạch của hai vợ chồng nơi xưởng đẽo sừng số hai mươi tám Hàng Lược. Bàn tay cụ Cảnh Thuần Đức ấm nóng phủ lên mu bàn tay vợ, cùng cụ cẩn thận đếm lại từng cọc bạc xếp ngay ngắn trên sập gụ.

Nhìn số bạc dưỡng già cả đời, lòng cụ Trâm chùng xuống nhưng không gợn tia tiếc nuối. Danh dự nếp nhà và tính mạng đứa con rứt ruột đẻ ra còn nặng hơn vàng ngọc. Cụ Trâm khẽ nghiêng mình, lần tay vào cổ tay áo lụa nâu tháo đôi vòng bạc chạm hoa chanh đã nhẵn bóng theo năm tháng. Đôi vòng kỷ vật hồi môn mẹ đẻ trao từ ngày về làm dâu năm mười bảy tuổi, vật dưỡng già bất ly thân suốt bảy mươi lăm năm qua, được cụ khẽ khàng đặt lên mặt sập, ngay cạnh miệng tráp.

Ông Cảnh Thuần Phúc bàng hoàng nghẹn thắt ruột gan. Nhìn đôi bàn tay run rẩy của mẹ già và đôi vòng hồi môn nằm cạnh cọc bạc, ông sụp lạy sát đất, hai tay bấu chặt mép chiếu cói, nấc nghẹn: — Thầy ơi... U ơi... Con tội tày trời! Xin thầy u cất số bạc dưỡng già và đôi vòng đi! Đó là xương máu cả đời thầy u, con hư đốn không xứng đáng... Con thà chịu đòn roi chứ không nỡ để thầy u trắng tay lúc bóng xế thế này!

Khiêm đứng nép bên cửa buồng, mắt đỏ hoe, vội bước lại khẽ giữ vai cha. Cụ Đức nhìn con trai phủ phục dưới chân, ánh mắt nghiêm nghị mà bao dung. Giọng cụ cất lên đĩnh đạc: — Anh Phúc, con nghe thầy dạy đây. Tiền tài dẫu mất đi thì sớm hôm nhọc nhằn vẫn có thể chắt chiu làm lại được. Nhưng danh dự bốn đời nhà họ Cảnh và tính mạng con người là vô giá. Giữ bạc mà để con tan xương nát thịt, nếp nhà tan nát thì bạc ấy phỏng có ích gì? Đứng dậy đi con, biết cúi đầu nhận lỗi thì cái tâm mới sáng ra được.

Cụ Trâm dõi nhìn nét mặt hằn sâu vết chân chim của chồng, lòng dâng lên niềm cảm phục khôn cùng. Cụ cúi xuống, bàn tay gầy gò đồi mồi ân cần v**t v* mái tóc hoa râm lấm tấm bụi của con trai, xoa dịu nỗi sợ hãi cùng cực đang bóp nghẹt tâm can ông Phúc. Giọng cụ Trâm êm ái như lời ru thuở nào: — Anh Phúc... U mang nặng đẻ đau nuôi con, có nỡ nào nhìn con rơi vào cảnh cùng đường. Thầy con nói phải đấy. Của đi thay người, giữ được trọn vẹn gia đình mới là cái phúc lớn nhất. U chỉ mong sau cơn giông bão này, con tỉnh ngộ mà giữ trọn đạo làm người, đừng đắm chìm vào những thứ phù hoa hư ảo ngoài kia nữa.

Ông Phúc úp mặt vào đầu gối mẹ già khóc ròng, từng giọt nước mắt sám hối thấm đẫm vạt quần lụa của cụ Trâm. Cụ khẽ vỗ về vai con, ánh mắt hướng sang cụ Đức. Hai người bạn đời trăm năm khẽ nhìn nhau, trao cho nhau niềm thấu hiểu ấm áp tận đáy lòng.

Một ngày nặng nề trôi qua trong nếp nhà cổ. Đúng canh ba tối hôm sau, gió thu hun hút thổi qua kẽ cửa. Tiếng chuông đồng hồ quả lắc điểm từng hồi chậm rãi. Cụ Trâm ngồi trên ghế mây sau tấm mành trúc buồng trong, tay lần từng hạt tràng bồ đề, lòng thắt lại hồi hộp. Từ ngoài ngõ, tiếng bước chân huỳnh huỵch kéo đến, cùng tiếng đập cửa lim cộc lốc: — Mở cửa! Đến hẹn rồi!Qua kẽ mành trúc thưa, cụ Trâm thấy cụ Đức đĩnh đạc đứng dậy, cẩn trọng bưng chiếc tráp gỗ trắc ra tiền sảnh đặt lên bàn thợ. Minh Khiêm thắp ngọn đèn bão rồi bước lại mở then gỗ lim. Gã mặt sẹo cùng hai tên lâu la lách mình bước vào, mắt lấm lét đảo quanh gian phòng ngổn ngang phế phẩm lược nhựa. Gã nhếch mép cười khẩy: — Cụ Cảnh liệu đã gom đủ bạc chưa, hay lại định giở trò khất nợ?

Cụ Đức không hề đổi sắc mặt, ung dung mở nắp chiếc tráp gỗ trắc trên bàn. Ánh đèn bão rọi thẳng vào những cọc bạc hoa xòe trắng xóa, tỏa ánh kim uy nghi. — Đủ tám mươi đồng bạc hoa xòe, không thiếu một xu, — giọng cụ Đức vang lên đanh thép. — Nhưng trước khi nhận bạc, đưa văn tự nợ của anh Phúc đây. Đôi bên ký vào biên nhận rành mạch, có người làm chứng hẳn hoi.

Cụ Trâm nhìn thấy gã mặt sẹo thoáng sững sờ trước những cọc bạc thật. Phong thái uy nghiêm của cụ thợ già chín mươi sáu tuổi lấn át hoàn toàn thói hung hăng của phường đòi nợ. Gã vội móc tờ giấy nợ nhăn nhúm đặt lên bàn. Khiêm đưa nghiên mực và bút lông để cụ Đức cùng gã điểm chỉ, ký giấy biên nhận sòng phẳng. — Xé tờ văn tự nợ đi, — cụ Đức nhìn thẳng vào mắt gã, trầm giọng bảo. Gã mặt sẹo run tay xé toạc tờ giấy nợ, vò nát rải xuống sàn nhà. Gã gom vội bạc vào túi vải, cúi đầu hậm hực: — Cụ Cảnh giữ lời, bọn này cũng giữ chữ tín. Từ nay nợ nần xóa sạch, bọn này không quấy nhiễu nữa. Rút!

Đám chủ nợ vội vã lủi thủi biến mất vào màn đêm đen đặc của phố Hàng Lược. Cánh cửa lim cài then cái “cạch” chắc nịch, khép lại cơn ác mộng kinh hoàng đè nặng bấy lâu. Cụ Trâm thở phào nhẹ nhõm, lồng ngực vơi đi nỗi thót tim. Khiêm nhanh nhẹn ra gài chốt phụ, còn cụ Đức khoan thai quay vào buồng trong. Trông thấy cụ Trâm ngồi tựa thành ghế mây với sắc mặt nhợt nhạt và vầng trán lấm tấm mồ hôi sau phen lao tâm khổ tứ, cụ Đức vội bước lại gần, ánh mắt tràn ngập xót xa. Cụ cúi xuống, ân cần đỡ lấy vai cụ Trâm, dìu từng bước nhỏ về giường: — Trâm ơi, bà vất vả vì cha con tôi quá. Mọi chuyện êm xuôi rồi, bà nằm xuống nghỉ ngơi đi.

Cụ Đức kê lại chiếc gối mây, kéo chăn chần bông đắp ngang ngực vợ. Cụ với lọ dầu tràm trên kệ gỗ, rót vài giọt ấm nồng ra tay rồi xoa đều. Đôi bàn tay gân guốc chai sạn vì cưa đẽo nhưng vô cùng dịu dàng khi chạm vào làn da đồi mồi của vợ. Cụ nhẹ nhàng xoa dầu lên hai bên thái dương, rồi miết dọc sống mũi và sau gáy cho cụ Trâm. Mùi dầu tràm thơm ấm quyện cùng hơi thở quen thuộc của người chồng gắn bó suốt bảy mươi lăm năm khiến cụ Trâm an lòng đến lạ kỳ. Cụ khẽ khép hờ mi mắt, nắm lấy ngón tay ấm áp của chồng, thì thào: — Ông nó này... Giữ được nhà, cứu được anh Phúc... tôi chẳng tiếc gì nữa. Có ông ở bên, tôi yên dạ rồi. Cụ Đức mỉm cười hiền từ, khẽ vỗ về bàn tay gầy gò của vợ: — Tôi biết. Bà ngủ đi cho lại sức. Có tôi ở đây canh cho bà.

Đêm khuya thanh vắng, sương thu phủ trắng mái ngói rêu phong. Trong gian buồng tĩnh mịch, cụ Trâm nằm nghe tiếng thở trầm đều đặn của chồng bên mép giường. Nhưng rồi, từ gian tiền sảnh ngổn ngang mảnh lược nhựa vỡ, một âm thanh nghẹn ngào vọng vào phá tan sự tĩnh lặng. Đó là tiếng nấc sám hối của ông Cảnh Thuần Phúc đang quỳ sụp trước ban thờ tổ tiên, dập đầu tạ tội trong bóng tối sâu thẳm, tiếng khóc nghẹn ngào vang vọng khắp nếp nhà cổ.