Chương 11: Trụ Cột Nếp Nhà Cổ

Tiếng then cài cửa lim rung bần bật cùng những tràng đập dồn dập như muốn xé toạc mái hiên cổ kính. Trong gian tiền sảnh ngột ngạt mùi khét của đống phế phẩm, Cảnh Thuần Phúc vẫn co rúm người lại, hai đầu gối run rẩy quỳ giữa những mảnh nhựa vỡ vụn, mặt xám ngoét không còn giọt máu.

Cụ Cảnh Thuần Đức khoan thai vén tấm mành trúc bước ra. Tà áo the thâm buông lơi theo nhịp chân vững chãi, vóc dáng cụ quắc thước sừng sững tựa cây tùng trước cơn giông. Đôi mắt sáng quắc đượm nét uy nghiêm quét qua góc tường ngổn ngang, rồi dừng lại trên người con trai trưởng đang th* d*c vì kinh hãi.

Thấy Khiêm đứng chết trân bên cạnh, cụ khẽ ra hiệu: — Cháu Khiêm, lui lại phía sau.

Đoạn, cụ bước tới bên cạnh ông Phúc, đặt bàn tay ấm áp lên bờ vai đang run bần bật của con. Giọng cụ cất lên trầm ấm, rành rọt từng lời: — Đứng dậy, anh Phúc. Trời chưa sập, có thầy ở đây. Con người còn nguyên vẹn thì việc gì cũng có đường gỡ, cớ sao phải rúm ró đến mức ấy!

Lời nói của người cha chín mươi sáu tuổi như chiếc neo sắt găm vào giữa cơn hoảng loạn. Ông Phúc ngước đôi mắt đỏ hoe nhìn cha, bờ môi mấp máy nhưng không thốt nên lời, chỉ biết níu chặt lấy gấu áo the của cụ.

“RẦM! RẦM!”

Tiếng quát the thé bên ngoài lại dội vào chát chúa: — Thằng Phúc đâu, mở cửa mau! Hay mày muốn bọn tao phóng hỏa thiêu rụi cái xưởng sừng này hả?

Cụ Đức khẽ gạt tay con trai, điềm đạm bước tới cửa chính, rút chiếc then cài bằng gỗ nghiến nặng trịch. Tiếng then trượt khô khốc vang lên. Cánh cửa lim mở toang, gió thu sớm ùa vào cuốn bớt mùi hôi hám trong gian sảnh.

Trước bậc tam cấp, một gã lực lưỡng mang vết sẹo dài từ khóe mắt xuống cằm cùng bốn tên tay chân bặm trợn đang lăm lăm gậy gộc. Thấy người mở cửa là một bậc lão niên râu tóc bạc phơ như cước, đạo mạo ung dung trong bộ áo the chỉnh tề, đám côn đồ bất giác khựng lại nửa bước.

Gã mặt sẹo thoáng giật mình, rồi gằn giọng: — Lão già tránh ra! Mau gọi thằng Phúc nôn đủ tám mươi đồng bạc hoa xòe ra đây! Hết hạn rồi, hôm nay thiếu một hào thì đừng trách bọn tao đập nát cái nhà này!

Cụ Đức chắp tay sau lưng, đứng thẳng giữa bậc cửa, khí độ ung dung như tảng đá trải trăm năm mưa nắng. Ánh mắt cụ nhìn thẳng vào kẻ cầm đầu: — Nơi đây là đất Tràng An ngàn năm văn hiến, phố Hàng Lược ban ngày kẻ lại người qua tấp nập, chẳng phải chốn vô pháp để các người hò hét, làm càn.

Gã mặt sẹo cười gằn, hoa chiếc gậy gỗ: — Văn hiến cái gì khi con trai lão vay nợ không trả? Bọn tao có giấy trắng mực đen điểm chỉ! Tám mươi đồng bạc hoa xòe chứ chẳng phải mớ rau!

— Có nợ thì phải trả, đó là lẽ công bằng xưa nay trời đất đều soi xét, — giọng cụ Đức vẫn điềm tĩnh, ngân vang đanh thép. — Nhưng các người mang gậy gộc đến uy h**p người già, làm kinh động phố phường, chẳng lẽ không biết phép tắc kinh kỳ? Lão chỉ cần cất tiếng gọi, dân phố cùng tuần đinh lập tức có mặt. Khi ấy, giấy nợ của các người liệu có đổi lại được tội gây rối, phá hoại gia cư?

Mấy tên đàn em nhìn nhau dáo dác. Phố Hàng Lược xưa nay tình làng nghĩa xóm gắn kết keo sơn; danh tiếng cụ Cảnh Thuần Đức cả vùng ai ai cũng kính nể.

Gã mặt sẹo cắn răng, tia mắt hung hãn chùng xuống: — Lão già đừng đem luật pháp ra dọa! Giấy nợ rành rành đây, chẳng lẽ nhà họ Cảnh định quỵt trắng?

Cụ Đức khẽ lắc đầu, giọng nói chắc nịch: — Xưởng sừng Đức Ký mở cửa mấy mươi năm, nhà họ Cảnh bốn đời giữ nếp thanh bạch, chưa từng quỵt của ai dù chỉ nửa đồng trinh. Món nợ tám mươi đồng bạc hoa xòe của anh Phúc, lão đây xin nhận thay con trai.Gã mặt sẹo trố mắt nhìn căn nhà gỗ giản dị rồi hồ nghi: — Lão già lấy gì bảo đảm? Tám mươi đồng bạc hoa xòe đấy!

— Lấy cả danh dự một đời người của lão Cảnh Thuần Đức này ra bảo đảm, — cụ Đức đĩnh đạc đáp. — Đúng canh ba tối mai, các người cầm đúng văn tự nợ quay lại đây. Lão sẽ giao đủ tám mươi đồng bạc hoa xòe không thiếu một xu, đôi bên nhận tiền trả giấy sòng phẳng. Còn từ giờ đến lúc đó, nếu dám bén mảng quấy nhiễu người nhà lão, thì đừng trách lão đưa việc này lên quan nha sở tại.

Khí phách uy nghiêm của bậc lão niên gần trăm tuổi toát ra sức nặng khiến gã mặt sẹo không khỏi kiêng dè. Nhìn đôi mắt sáng quắc không chút sợ sệt của cụ, gã hiểu rằng lão thợ già này nói là làm.

Gã thu gậy lại, hừ lạnh: — Được! Bọn tôi nể mặt cụ Cảnh một lần. Canh ba tối mai bọn tôi quay lại. Đủ bạc thì xé giấy; nhược bằng lừa gạt, thì đừng trách bọn tôi độc ác! Rút!

Dứt lời, gã vẫy tay dắt đám lâu la quay gót, hòa vào dòng người bắt đầu tấp nập nơi đầu phố.

Cụ Đức cài chặt then gỗ lim lại. Gian tiền sảnh khép kín, trả lại sự yên ắng vốn có. Vừa quay người lại, cụ đã thấy ông Phúc lết tới, gục đầu sụp lạy sát chân cụ, nức nở thảm thiết: — Thầy ơi! Tội con tày trời rồi! Con u mê nghe lời đường mật, ôm nợ tám mươi đồng bạc hoa xòe mua lô hàng nhựa mong làm giàu... Giờ hàng hỏng hết sạch, con không còn đường xoay xở... Con làm khổ thầy, làm nhục nếp nhà... Thầy đánh chết đứa con bất hiếu này đi!

Khiêm đứng bên cạnh, khóe mắt đỏ hoe, nghẹn ngào nhìn cha.

Cụ Đức nhìn người con trai sáu mươi tám tuổi đang phủ phục dưới chân mình, lồng ngực dâng lên niềm xót xa vô bờ. Cụ khẽ khom người, đôi bàn tay ấm áp nâng hai khuỷu tay con trai đứng dậy.

Ánh mắt cụ không hề có lấy một tia oán giận, mà chỉ ngập tràn sự bao dung của người làm cha: — Đứng dậy đi con. Tiền tài vật chất mất đi thì dẫu khó nhọc mấy cũng có thể chắt chiu làm lại được, nhưng tính mạng con người và danh dự nếp nhà một khi mất là vĩnh viễn không thể cứu vãn. Bài học này đắt đỏ lắm, nhưng con biết hối hận là trời đất chưa tuyệt đường sống. Đi theo thầy vào trong.

Cụ dắt ông Phúc bước qua ngạch cửa, dẫn vào buồng trong. Khiêm lặng lẽ theo sau, khép hờ cánh cửa ngăn giữa hai gian.

Gian buồng trong thoang thoảng mùi hương nhu và tinh dầu sả. Trên chiếc sập gụ, ngọn đèn dầu hoa kỳ tỏa vầng sáng vàng dịu êm.

Cụ bà Ngọc Trâm đã ngồi sẵn bên mép sập tự lúc nào. Mái tóc mây bạc trắng buông lơi sau lưng, gương mặt đồi mồi hiền từ ánh lên nét xót thương vô hạn. Đôi mắt cụ bà ngấn lệ nhìn đứa con trai trưởng đang cúi gằm mặt hổ thẹn. Cụ Trâm không buông lời căn vặn, chỉ khẽ vẫy tay: — Anh Phúc... lại đây với u.

Ông Phúc run rẩy quỳ sụp bên gối mẹ, úp mặt vào bàn tay gầy gò của cụ Trâm mà khóc như đứa trẻ lạc lối tìm được đường về. Cụ Trâm ân cần v**t v* mái tóc hoa râm của con, rồi ngước nhìn chồng bằng ánh mắt thấu hiểu đến tận cùng tâm can.

Cụ Đức bước lại gần, khẽ đặt tay lên vai vợ, gật đầu nhẹ như lời hẹn ước suốt bảy mươi lăm năm đồng cam cộng khổ.

Hiểu ý chồng, cụ Trâm lặng lẽ chống tay nghiêng người về phía góc sập. Cụ lần tay mở cánh tủ chè khảm xà cừ, cẩn trọng đưa hai tay nâng chiếc hộp gỗ trắc cất sâu dưới đáy tủ ra ngoài. Đặt chiếc hộp lên mặt sập, cụ run run rút chiếc chìa khóa đồng đeo bên dải yếm lụa, tra vào ổ khóa tí hon.

Một tiếng “tách” thanh mảnh vang lên trong gian buồng tĩnh mịch. Nắp hộp gỗ trắc từ từ mở ra, để lộ toàn bộ những cọc đồng bạc hoa xòe trắng xóa, sáng loáng được xếp ngay ngắn — số tiền dưỡng già mà hai cụ đã tằn tiện, chắt chiu suốt cả một đời người thanh bạch.