Chương 8: Chén Trà Nứt Ở Phòng Phó Chủ Tịch

Gió bấc rít qua ô thông gió ở ngách cầu thang vắng, phả từng luồng buốt giá vào gáy Biên Hữu Trực. Những dòng chữ mực tím nguệch ngoạc của Nguyễn Thị Nhàn trên mẩu giấy xé vội như rực cháy dưới ánh sáng xám xịt của buổi sớm mùa đông: “Cứu mẹ con tôi với! Đừng tin sổ cái, họ đang giấu sổ phụ thật dưới sàn gác xép!”.

Trực khẽ miết ngón tay lên mép giấy xơ tơi, nhanh chóng ghi nhớ từng chữ rồi cẩn thận gấp mẩu giấy làm tư, nhét sâu vào túi áo ngực bên trong của chiếc áo bông Tô Châu, ngay sau tấm huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên Phủ. Manh mối về cuốn sổ phụ cất giấu dưới sàn gác xép Quỹ Tín dụng chính là chìa khóa mở toang cánh cửa bí mật của khoản nợ khống bốn trăm tám mươi triệu đồng.

Ông vừa toan rảo bước trở về gian kho xép Phòng Nông nghiệp để bàn bạc phương án tiếp cận gác xép cùng Quốc Anh và Loan, thì tiếng bước chân thình thịch từ phía cổng cơ quan dội tới. Một cán bộ trẻ của Văn phòng Ủy ban huyện thở hổn hển chạy vào, trên tay cầm chiếc phong bì công văn đóng dấu đỏ tươi “Bác Trực! May quá bác vẫn ở đây. Đồng chí Trần Khắc Viêm, Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân huyện, ký công văn hỏa tốc yêu cầu Trưởng đoàn thanh tra sang ngay trụ sở huyện để báo cáo tiến độ.”

Trực đón lấy phong bì, ngón tay lướt qua dòng chữ mực đỏ đánh máy trên giấy giáp gai: “Hỏa tốc – Làm việc khẩn cấp về công tác thanh tra tín dụng”. Ánh mắt ông đanh lại. Đạt vừa chạm mặt Nhàn ở hành lang thì công văn của Viêm lập tức ập tới. Đòn phối hợp giữa quyền lực hành chính và mạng lưới tín dụng địa phương diễn ra nhanh hơn ông dự liệu.

Trực gật đầu, giọng bình thản “Được rồi, đồng chí về báo cáo lại, tôi sang ngay.”

Bước chân khập khiễng của người lính già để lại những vết lõm trên nền đất đỏ lầy lội khi ông băng qua trục đường chính nối giữa Quỹ Tín dụng và trụ sở Ủy ban nhân dân huyện Bình Lạc. Trụ sở huyện là một dãy nhà hai tầng quét vôi vàng đã bong tróc từng mảng lớn, mái ngói tây rêu phong trĩu nặng hơi sương. Phòng làm việc của Phó Chủ tịch thường trực nằm ở gian đầu hồi tầng hai, rộng thênh thang và bề thế khác hẳn cảnh nghèo nàn xơ xác của những mái nhà tranh ven đồi.

Bên trong gian phòng phảng phất mùi trầm hương quyện với mùi thuốc lá sấy khô. Trần Khắc Viêm ngồi sau chiếc bàn gỗ lim đồ sộ, thân hình đậm chắc bó chặt trong chiếc áo đại hàn bốn túi màu cỏ úa cài kín cổ, chân đi đôi dép rọ cao su đúc dày cộp. Đôi lông mày sâu róm rậm rạp khẽ nhướng lên khi thấy Trực bước vào, để lộ ánh nhìn sắc lạnh và dò xét.

“Anh Trực đấy à? Mời anh ngồi!” Viêm cất giọng ồm ồm, chỉ tay về phía bộ tràng kỷ gụ đặt giữa phòng, thái độ trịch thượng toát lên từ cái khoát tay ban phát. “Thời tiết cuối năm độc quá, nghe nói vết thương Điện Biên của anh lại phát nhức? Cán bộ cựu binh già như anh mà phải lặn lội gió máy thế này, địa phương chúng tôi cũng áy náy lắm.”

Trực kéo chiếc ghế đối diện, ngồi xuống ngay ngắn, đặt chiếc cặp da simili sờn góc lên đùi “Cảm ơn đồng chí Phó Chủ tịch đã quan tâm. Việc công vụ của ngành giao phó, vết thương cũ chưa cản được bước chân tôi. Đồng chí triệu tập hỏa tốc, chắc có việc hệ trọng liên quan đến đợt thanh tra?”

Viêm nhếch mép cười, với tay nhấc chiếc ấm tích ủ trong giành mây lót bông gòn, chậm rãi rót nước vào hai chiếc chén sứ Hải Dương men trắng. Một trong hai chiếc chén có đường nứt chân chim sẫm màu chạy dài từ miệng xuống tận đáy. Viêm đẩy chiếc chén nứt ấy về phía Trực, dòng nước chè xanh đặc quánh bốc khói nghi ngút “Anh Trực này, chúng ta đều là cán bộ công tác lâu năm, tôi nói thẳng để anh thấu suốt. Tình hình huyện Bình Lạc lúc này đang rất nhạy cảm. Nghị quyết Khoán 10 của Bộ Chính trị vừa ban hành, lòng dân đang phấn khởi bung ra làm ăn, vụ đôngxuân lại cận kề. Thêm vào đó, Đảng bộ huyện đang chuẩn bị đại hội đại biểu các cấp. Yêu cầu số một lúc này là phải giữ vững ổn định an ninh chính trị, bảo vệ uy tín tuyệt đối của tổ chức Đảng và chính quyền cơ sở.”

Trực nhìn dòng nước chè sóng sánh qua vết nứt trên thân chén, điềm đạm đáp “Muốn ổn định an ninh chính trị thì gốc rễ phải ở lòng dân, thưa đồng chí Phó Chủ tịch. Nhân dân chỉ yên lòng khi lẽ phải được bảo vệ, mồ hôi nước mắt không bị tước đoạt oan ức.”

Viêm xua tay, nét mặt vuông chữ điền sa sầm lại “Anh nói lý thuyết sách vở quá! Bốn trăm tám mươi triệu đồng dư nợ quá hạn ở Quỹ Tín dụng thực chất là hậu quả của giai đoạn chuyển giao cơ chế. Cơ chế tập trung quan liêu bao cấp vừa xóa bỏ, chuyển sang hạch toán kinh doanh xã hội chủ nghĩa thì cán bộ cơ sở lúng túng, xã viên nhận khoán chưa quen tự chủ vốn liếng. Đó là thiếu sót hành chính, là học phí của đổi mới! Nếu đoàn thanh tra các anh cứ máy móc soi mói, làm rùm beng lên, kẻ xấu sẽ lợi dụng kích động, làm lung lay niềm tin của quần chúng vào bộ máy lãnh đạo huyện. Cái mất ấy lớn hơn mấy trăm triệu bạc nhiều!”

Ánh mắt Trực lóe lên tia nhìn sắc bén. Ông nhận rõ mưu đồ che đậy vụ việc dưới tấm bình phong chính trị của vị Phó Chủ tịch huyện. Ông chậm rãi hỏi:“Vậy theo ý đồng chí, chúng tôi nên xử lý khoản thất thoát khổng lồ này thế nào?”

Viêm nhoẻn cười, ghé sát người qua bàn, hạ thấp giọng đầy toan tính “Đoàn thanh tra các anh cứ làm việc theo đúng nguyên tắc giữ gìn đại cục. Lập biên bản kết luận nhẹ nhàng thôi, quy về nguyên nhân khách quan do thiên tai, dịch bệnh và năng lực quản lý yếu kém thời kỳ đầu thực hiện Khoán 10. Sau đó, Ủy ban huyện cùng Chi nhánh Ngân hàng tỉnh sẽ làm tờ trình liên tịch gửi lên Thường vụ Tỉnh ủy, đề nghị Trung ương cho khoanh nợ nội bộ. Số tiền bốn trăm tám mươi triệu đồng ấy sẽ được chuyển thành nợ tồn đọng để ngân sách Nhà nước gánh thay và xử lý dần qua các năm. Như thế, Quỹ Tín dụng thoát cảnh vỡ nợ, chính quyền giữ được uy tín, mà bà con ba trăm hai mươi hộ xã viên cũng không còn bị đòi rát. Vẹn cả đôi đường!”

Trực siết chặt quai chiếc cặp da trên đùi. Lòng ông dâng lên một nỗi phẫn nộ tột cùng trước sự trơ trẽn của lời đề nghị. Đẩy món nợ phi pháp vào ngân sách Nhà nước, bắt mồ hôi nước mắt của toàn xã hội gánh tội thay cho một nhóm con buôn và quan chức trục lợi, đó là sự phản bội trắng trợn đối với nhân dân.

Thấy Trực im lặng, Viêm ngỡ vị Trưởng đoàn già đã xuôi tai. Hắn vỗ nhẹ lên mu bàn tay Trực, tung ra con bài mua chuộc cuối cùng “Anh Trực à, tôi biết anh chỉ còn ba tháng nữa là cầm sổ hưu. Cả một đời cống hiến từ chiến hào kháng chiến đến ngành ngân khố, tiếng thơm thanh liêm ai cũng biết. Nhưng hạ cánh an toàn mới là cái khôn ngoan của người làm cách mạng. Chỉ cần anh đồng ý ký vào bản kết luận thanh tra theo hướng khoanh nợ nội bộ này, Thường trực Huyện ủy chúng tôi sẽ gửi công văn đặc biệt lên Hội đồng Thi đua Tỉnh ủy và Ban Giám đốc Ngân hàng tỉnh, trân trọng đề nghị Nhà nước trao tặng anh tấm Huân chương Lao động hạng Ba trước ngày rời nhiệm sở. Mang tấm huân chương đỏ thắm về an hưởng tuổi già với con cháu, rạng rỡ gia phong, chẳng phải là cái kết trọn vẹn nhất cho đời người hay sao?”

Không gian trong phòng bỗng chìm vào im lặng ngột ngạt. Tiếng gió bấc rít từng hồi ngoài khung cửa sổ như tiếng thở dài của mảnh đất trung du nghèo khó.

Trực chậm rãi ngẩng đầu. Đôi mắt sau cặp kính lão đồi mồi nhìn thẳng vào gương mặt bóng nhờn của Viêm, ánh lên sự cương nghị đanh thép của người từng đứng trước họng pháo giặc ở đồi C1 “Đồng chí Trần Khắc Viêm, đồng chí đã nhầm!”

Viêm khựng lại, nụ cười trên môi vụt tắt.

“Tấm huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên Phủ trên ngực áo tôi được đúc bằng máu xương của hàng ngàn đồng đội đã ngã xuống nơi chiến trường năm xưa.” Giọng Trực trầm xuống nhưng vang rền từng tiếng, dõng dạc và đanh thép. “Người lính chúng tôi đứng trước mưa bom bão đạn không tiếc thân mình, lẽ nào hôm nay bước vào thời bình lại đem danh dự ấy đi đổi chác danh lợi hèn hạ? Bốn trăm tám mươi triệu đồng không phải là học phí cơ chế! Tôi vừa lội bùn vào xóm Đồi, thôn Trại, thấy bà con nghèo đói không có hạt thóc giống gieo mạ, thấy người thương binh cụt hai ngón tay phải cầm đòn gánh liều chết giữ lại con trâu cày. Những khế ước mang tên họ là giả mạo, những vết mực điểm chỉ là lừa gạt! Tiền của Nhà nước bị kẻ gian rút ruột đem đi buôn lậu kim khí và tích trữ vàng lá, còn tai họa thì trút hết lên đầu ba trăm hai mươi hộ dân nghèo!”

Trực đứng bật dậy, dáng người cao gầy thẳng tắp như cây thông sừng sững giữa gió ngàn “Tấm Huân chương Lao động của Nhà nước là phần thưởng cao quý để vinh danh những người tận tụy vì nước vì dân, chứ không phải món hàng mua chuộc sự câm lặng trước cái xấu, cái ác! Tấm huân chương đánh đổi bằng nỗi oan ức, đói rách của hàng trăm gia đình nông dân lam lũ, Biên Hữu Trực này không dám nhận, và khinh không thèm nhận!”

Cơn thịnh nộ bùng nổ làm mặt Viêm biến sắc, chuyển từ tái mét sang tím ngắt vì nhục nhã. Bị một cán bộ già sắp về hưu bóc trần tim đen ngay tại sào huyệt quyền lực, hắn gầm lên man dại, cánh tay hộ pháp quạt mạnh hất tung chiếc chén trà sứ nứt xuống nền gạch hoa.

“Choang!”

Tiếng gốm sứ vỡ toang chát chúa vang lên giữa gian phòng tĩnh mịch. Nước chè xanh đặc quánh bắn tung tóe khắp mặt sàn, những mảnh men nhọn hoắt văng găm vào gấu quần Tô Châu bạc màu và chiếc giày vải bạt của Trực.

Viêm chống hai tay xuống mặt bàn, cặp mắt hằn lên những tia máu đỏ lòm, rít qua kẽ răng từng lời đe dọa rợn người “Biên Hữu Trực! Rượu mời không uống lại muốn uống rượu phạt! Ông đừng tưởng có mấy tờ giấy quyết định của tỉnh mà làm càn được ở cái đất này! Đất Bình Lạc này rừng sâu nước độc, bước chân khập khiễng của ông liệu có rời khỏi đây bình yên được không?”