Chương 3

Nhớ đến mùa đông năm lớp mười, cảm giác như tuyết cứ rơi mãi không ngừng. Dạo ấy tôi ở nội trú, ôn thi cuối kỳ trở thành cái cớ tuyệt vời để đi sớm về khuya. Tiết trời buốt giá, lại vừa hay có thể cùng Z quàng khăn đôi khác màu do chính tay tôi chọn, chiếc của tôi màu đỏ rượu phối cùng chiếc của anh màu xanh navy.

Tòa ký túc xá nữ tôi ở nằm sát hàng rào trường. Mỗi lần Z đưa tôi về, tôi lên lầu rồi bước ra ban công, nán lại một lát là vừa vặn nhìn thấy anh bước ra khỏi cổng trường.

Giữa những ngày tuyết rơi rả rích, học kỳ đầu tiên cũng khép lại. Ngay hôm thi xong Z đã về Thượng Hải, tòa ký túc xá rộn rã tiếng bánh xe vali kéo xộc xệch xuống lầu. Vì bố mẹ bận việc nên phải đến sáng hôm sau tôi mới có thể về nhà.

Trời tối dần, cả tòa ký túc xá trở nên trống trải và vắng lặng. Lúc đó tôi nằm trên giường, tâm trạng rất tệ, đèn cũng chẳng buồn bật. Z gọi điện tới hỏi thăm, tôi bảo bạn cùng phòng về hết rồi, cảm giác như cả tòa nhà trống hoác chỉ còn lại mỗi mình tôi, thấy hơi sợ.

Anh an ủi rồi cứ luôn miệng trò chuyện cùng tôi. Một lát sau, Z bảo tôi ra ban công. Tuy chẳng hiểu mô tê gì nhưng tôi vẫn làm theo, trùm thêm chiếc chăn mỏng rồi mở cửa bước ra.

Ánh đèn đường hắt vào ràn rụa, tuyết đã ngừng rơi, con đường trong trường vắng tanh, không khí lạnh buốt. Tôi hỏi anh bảo tôi ra đây làm gì. Vừa dứt lời, trên đỉnh đầu chợt vang lên tiếng pháo hoa nổ đì đùng, "bùm" một tiếng, ánh sáng muôn màu tỏa ra rực rỡ.

Qua điện thoại, Z hỏi tôi đã thấy chưa, có đẹp không. Tôi ngẩn người mất một lúc lâu mới đáp rằng thấy rồi.

Thật ngạc nhiên không biết anh tìm người ở đâu đến thả pháo hoa ngay bên ngoài bức tường trường, mà vị trí lại còn chuẩn xác đến thế, đúng ngay cái chỗ cậu ấy thường bước ra khỏi trường, còn tôi đứng trên ban công vẫy tay chào anh.

Tiếng pháo hoa rất lớn, những nữ sinh còn ở lại đều ùa ra ban công, tòa ký túc xá trống trải thoáng chốc lại huyên náo. Ngay cả phòng bên cạnh vẫn còn hai người, dì quản lý tầng một cũng khoác vội áo vội vàng chạy ra hỏi xem ai đang đốt pháo. Z hỏi tôi đã thấy khá hơn chưa, đã bớt sợ rồi chứ.

Dạo đó vẫn chưa đến tuổi trưởng thành, chẳng dám hé răng với người nhà chuyện yêu đương. Lúc mẹ đến ký túc xá dọn đồ giúp tôi về nhà, quà Z tặng nhiều đến mức tôi phải vắt óc suy nghĩ mới bịa ra được những lý do đáng tin cậy cho sự xuất hiện của đống đồ ấy.

Kỳ nghỉ đông ở nhà, hầu như tối nào tôi cũng trùm chăn kín mít để buôn điện thoại với Z.

Nhớ có một lần trong số những cuộc gọi ấy, Z bỗng kêu lên: "Tiêu rồi, bố tôi hình như biết tôi đang yêu rồi."

Tôi hỏi lý do, Z kể hôm nay bố vào phòng nói chuyện, vô tình nhìn thấy cuốn Đỏ và Đen đặt trên bàn học. Ông lật xem vài trang, ánh mắt lập tức trở nên đầy ẩn ý. Trước khi chuyển về quê, cuộc sống của Z nếu không phải học hành thì cũng là tập luyện, thế mà về quê xong, Z lại bắt đầu đọc tiểu thuyết của Stendhal...

Chẳng riêng gì bố anh, chính tôi cũng thấy bất ngờ. Anh trông đâu có vẻ gì là một người đam mê văn học. Tôi hỏi sao anh lại đọc cuốn sách này.

Z nhắc đến sự khởi đầu giữa hai đứa mà tôi chẳng hề hay biết. Anh kể, vào một buổi chiều tà đầu năm học mà tôi gần như chẳng còn chút ấn tượng nào, hôm đó tôi mặc chiếc váy màu xanh nhạt bước vào hiệu sách gần trường. Anh đã theo gót tôi đi dạo quanh trong đó. Cuối cùng, tôi mua cuốn Đỏ và Đen rồi ra quầy thanh toán, anh cũng mua một cuốn y hệt.

Tôi không thể nhớ lại chuyện ngày hôm đó, nhưng đúng là lần đầu ghé hiệu sách gần trường hồi đầu năm học, vì ngại đi ra tay không nên tôi có mua một cuốn Đỏ và Đen bản mới. Tôi hỏi anh: "Cậu cũng thích cuốn này à?"

Anh bảo không phải, đọc rồi cũng chẳng thấy thích thú gì, nam chính có vẻ giống trai đểu, nhưng kỳ nghỉ đông này vẫn định cố đọc cho xong.

Tôi nghe mà buồn cười, bảo đã không thích thì sao còn phải cố. Qua điện thoại, Z cất lời: "Bởi vì tôi muốn biết cuốn sách cậu đọc viết về cái gì."

Tôi nắm chặt điện thoại, nhất thời không biết phải đáp lại thế nào. Cuối cùng, tôi đành bảo anh đừng đọc nữa: "Cố nhồi nhét cuốn sách mình không thích sẽ đau khổ lắm, để tôi kể câu chuyện này cho cậu nghe nhé."

Đợi kể xong, đợi đến khi cuộc gọi kết thúc, tôi lóp ngóp chui ra khỏi chiếc chăn trùm kín mít, mặt mày đã đỏ bừng vì ngộp thở.

Nghỉ đông gặp lại cô bạn thân khác trường, tôi hào hứng chia sẻ về mối tình đầu của mình, kể chuyện phải trùm chăn gọi điện để người nhà không phát hiện ra tiếng nói chuyện. Cô bạn thân hùa theo trêu chọc: "Oa, đúng là yêu đương bạt mạng, mới chớm nở thôi mà đã khiến người ta nghẹt thở đến mức này rồi sao?"

Lúc bấy giờ, tôi vui vẻ đón nhận lời trêu đùa ấy với gương mặt ngập tràn hạnh phúc. Nào đâu ngờ mười năm sau, tôi thực sự vì cuộc tình này mà khóc đến mức không thở nổi. Yêu đương quả nhiên là đòi mạng thật.

Năm học cấp ba đó, khóa chúng tôi rơi đúng vào đợt chuyển sang cơ sở mới, cơ sở hạ tầng xung quanh vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Có lẽ cũng nhờ vậy mà thầy chủ nhiệm vượt đèn đỏ không bị trừ điểm, bạn của Z to gan lớn mật đốt pháo hoa cũng chẳng bị gô cổ đi phê bình giáo dục.

Dù ai nấy đều than vãn rằng khóa chúng tôi thật thảm, từ cảnh mở cửa thấy công viên giờ thành bốn bề hoang vu, hì hục thi đỗ cấp ba trọng điểm chẳng lẽ chỉ để đến cái nơi đồng không mông quạnh này học!

Khu Nam thành phố đang trong giai đoạn thi công rầm rộ, nhưng không phải là không có chút lợi lộc nào. Thỉnh thoảng, mấy công trường quanh đó lại để xảy ra chút sự cố thi công bất cẩn, chẳng hạn như có chú công nhân tốt bụng nào đó lỡ tay xúc đứt dây cáp điện.

Khuôn viên trường đang sáng trưng bỗng chốc chìm vào bóng tối. Giữa mấy tòa nhà học viện, từ những ô cửa sổ đen ngòm vang lên tiếng la hét chói tai như một bữa tiệc cuồng hoan. Đợi đến khi giáo viên chủ nhiệm đến thông báo hủy giờ tự học tối, dặn dò về nhà cẩn thận, tiếng hò reo lại bùng lên thêm lần nữa.

Ngay từ thời học sinh đã có thể nhận ra tôi và Z có tính cách trái ngược nhau, hoàn toàn không phải người cùng một thế giới. Tôi làm gì cũng chẳng mảy may nôn nóng, tính tình lại tản mạn, sao cũng được.

Từ nhỏ đến lớn, bố mẹ chưa từng ép buộc tôi làm bất cứ điều gì. Tôi bảo không muốn ở nội trú nữa, bố tôi liền nhờ người tìm hiểu nhà gần trường, thuê luôn nhà một người bạn, rồi nhờ một dì giúp việc lo liệu chuyện ăn ở cho tôi.

Sau khi phân ban cấp ba, tôi đâm ra chán học, liên tục bị giáo viên gọi lên nói chuyện. Tôi chẳng biết phải làm sao, nỗ lực học hành không còn mang lại cho tôi niềm vui và cảm giác thành tựu như hồi cấp hai nữa. Khoảng thời gian đó, tôi không sao xốc lại được tinh thần, lúc nào cũng ủ rũ rã rời.

Trong một buổi trò chuyện bình thường như bao ngày, tôi chợt hỏi mẹ: "Mẹ ơi, con không cố gắng nữa được không? Mệt quá, con không muốn học nữa." Mẹ tôi chẳng cần suy nghĩ đã gật đầu cái rụp bảo được, nói rằng tôi đã giỏi hơn rất nhiều người rồi, nói tôi luôn là niềm tự hào của mẹ.

Tôi luôn biết mẹ rất yêu tôi, nhưng không ngờ mẹ lại quan tâm đến việc tôi có vui vẻ hay không đến nhường ấy, chẳng có gì quan trọng bằng cảm nhận lúc đó của tôi.

Giống như khi tôi bảo không muốn ở nội trú, mẹ không muốn từ bỏ vòng tròn cuộc sống hiện tại để đến làm "mẹ bỉm sữa" nuôi con học, nên hỏi tìm một dì chăm sóc tôi được không. Dù trong thâm tâm rất muốn được mẹ chăm lo, tôi vẫn giơ hai tay tán thành. Ở nhà tôi, ý chí cá nhân của mỗi người đều có quyền ưu tiên đặt lên hàng đầu trong cuộc đời của họ.

Tôi lớn lên trong một môi trường như vậy đó. Tôi ghét phải làm một việc gì đó quá đỗi vất vả; tôi phản cảm sự gượng ép; tôi chẳng mấy mặn mà với những thứ phải nhờ cạnh tranh mới giành được; thấy không thoải mái là tôi từ bỏ ngay, thốt ra câu "tôi không cần nữa" nhẹ bẫng hệt như một bản năng vậy.

Thế nhưng Z lại không như thế. Quá trình trưởng thành đã nhào nặn anh thành một người luôn trong tư thế sẵn sàng ra trận, bắt buộc phải nỗ lực, bắt buộc phải nhẫn nại, bắt buộc phải chuẩn bị thật kỹ càng, bằng không vừa lên sân sẽ bị quật ngã ngay tức khắc. Đã quyết định là không quay đầu lại, kẻ dễ dàng buông xuôi chính là những kẻ thất bại.

Z chưa bao giờ đi muộn. Lần nào tôi cũng ba chân bốn cẳng vắt chân lên cổ chạy vào lớp lúc chuông vừa reo, thế mà anh đã điềm tĩnh ngồi ở dãy bàn cuối, cặp sách và bình nước đặt ngay ngắn đúng chỗ. Nếu hôm trước tôi để quên bình nước ở lớp, hôm sau đến đã thấy nước được rót sẵn đặt trên bàn tôi. Cần món đồ gì cứ hỏi anh, luôn lấy ra được ngay từ trong cặp.

Còn tôi thì không. Cặp sách của tôi thường xuyên nhồi nhét lộn xộn, đến chuyện tan học dọn đồ tôi cũng rề rà hơn người khác. Thỉnh thoảng cao hứng tôi cũng sắp xếp lại cặp sách chút đỉnh, nhưng chẳng bao lâu lại đâu vào đấy. Tan học rồi tôi vẫn ngồi thẩn thờ ở chỗ cũ, hay tùy hứng cân nhắc xem có nên mang sách của những môn không học tuần này về nhà trước không. Đời tôi có quá nhiều những khoảnh khắc hành xử theo cảm hứng như thế.

Buổi tối hôm đó cũng vậy. Sau khi giờ tự học bị hủy vì cúp điện, Z thu dọn sách vở vèo vèo rồi là người đầu tiên bước ra bằng cửa sau. Còn tôi thì lề mề chậm chạp, lúc đi xuống lầu đã thấy người ta chen chúc đến mức con kiến chui không lọt.

Hành lang chỉ loe lói ánh đèn sạc mờ ảo, không gian ồn ào hỗn tạp. Bỗng có người nắm lấy tay tôi giữa biển người: "Lát nữa muốn đi đâu? Giờ này cổng Nam đông người lắm, chắc khó gọi xe, mình ra cổng chính nhé. Dù sao cũng đang cúp điện, trời tối om thế này có ai thấy gì đâu."

Chúng tôi đan tay nhau, bị dòng người chen chúc xô đẩy xuống lầu. Tôi buồn cười hỏi: "Tối đen như mực thế này, sao ban nãy cậu nhìn thấy tôi được hay vậy."

Z bảo anh vẫn luôn đợi tôi xuống, tôi vừa bước vào hành lang là anh đã nhìn thấy ngay rồi.

Tôi nhớ hôm đó là Thứ Sáu. Vì dính hai ngày nghỉ cuối tuần nên mải chơi một hồi tôi chẳng muốn về nhà nữa. Gọi điện báo cho dì giúp việc xong, tôi cùng Z rong ruổi khắp khu phố cổ đến tận hơn chín giờ tối. Đứng bên đường, Z tươi cười vẫy tay chào, dặn dò tôi đi đường cẩn thận, về đến nơi thì nhắn tin.

Mẹ cô bạn thân ra tận cổng khu chung cư đón tôi, tôi đi cùng cô ấy đến trường trung học X đón An tan giờ tự học tối. Mẹ An cảm thán: "Giá mà hồi đó An thi tốt hơn chút nữa là học cùng trường với cháu rồi."

Tôi dùng câu "thà làm đầu gà còn hơn làm đuôi phượng" để an ủi mẹ bạn, thủ thỉ rằng thực ra tôi cũng chẳng thiết tha gì trường trung học Y. Nếu tôi cũng học trường X thì ngày nào cũng được qua ăn cơm cô nấu rồi.

Câu này không hoàn toàn là nói dối, nhưng cũng không hẳn là lời thật lòng. Ba người bạn thân nhất hồi cấp hai của tôi, tính cả An, đều học trường X. Tôi cũng đăng ký vào đó, nhưng giáo viên tư vấn bảo điểm của tôi có khả năng đậu vào trường Y khá cao. Tôi bèn điền nguyện vọng, và cuối cùng đỗ trường Y thật.

Cả ba cô bạn đều đỗ vào trường X. Nếu nói chưa từng hối hận thì không đúng. Hồi chưa khai giảng cấp ba, chúng tôi đã dắt nhau đi lượn lờ càn quét khắp các ngóc ngách quanh trường X. Nghe bọn họ tíu tít kể về ngôi trường tương lai, có đôi lúc tôi không tránh khỏi cảm giác lạc lõng không sao hòa nhập được.

Nhưng kể từ khi quen Z, suy nghĩ của tôi đã thay đổi. Dẫu có chọn lại một vạn lần, tôi vẫn muốn học trường Y.

Cùng mẹ bạn đón An tan học về, cô ấy ngạc nhiên và vui mừng khôn xiết. Dọc đường đi chúng tôi buôn đủ thứ chuyện không dứt. Về đến phòng An, tôi rút từ trong cặp ra một hộp quà bọc sẵn đưa cho cô ấy: "Cho cậu này, Z mua đấy."

Tối hôm đó khi biết tôi định đến thăm bạn thân, Z khăng khăng bắt tôi phải mang theo một món quà nhỏ. Z hỏi tôi: "Bạn thân cậu thích gì thế?". Tôi đáp cậu ấy thích sưu tầm đủ thể loại cốc chén kỳ cục. Z nhất quyết kéo tôi tới cửa hàng lưu niệm gần đó mua một chiếc rồi nhét thẳng vào cặp tôi.

Lên đại học, tôi học ở quê nhà, còn An đỗ một trường ngoài Bắc. Cứ mỗi độ nghỉ hè hay nghỉ đông về quê, mẹ cô ấy lại gọi tôi sang nhà chơi và ngủ lại vài hôm.

Đó là kỳ nghỉ hè năm ba đại học. Tôi nằm ườn trên giường của An, hỏi thăm cuốn sách lần trước đi hiệu sách cùng cô ấy rồi để quên ở đây. Hình như là cuốn Bình Sinh Hoan của Thất Cận Niên, tôi muốn nhờ cô ấy tìm xem thử.

Nhà cô ấy mới chuyển đến nhà mới chưa lâu, vẫn còn vô vàn đồ đạc lỉnh kỉnh chưa dọn ra. An hì hục bới tung đồ đạc lên tìm, tôi ngồi xổm bên cạnh. Sách thì chẳng thấy bóng dáng đâu, chỉ thấy lôi ra toàn là cốc ngập ngụa bụi. An bóc từng hộp, xếp thẳng tắp lên ghế: "Bạn trai cũ của cậu tặng, bạn trai cũ của cậu tặng, lại là bạn trai cũ của cậu tặng..."

Cuối cùng thì cũng tìm thấy cuốn sách. Hồi đó tôi nhắm mắt mua bừa cuốn này, phần lớn là vì cực kỳ ấn tượng với cái tên: Bình Sinh Hoan.

Ba chữ này bắt nguồn từ cuốn Vân Cốc tạp ký Thị lang Từ công thiếp của Trương Hạo đời Tống, với lời giải nghĩa rằng: "Chẳng tùy tiện kết giao với người đời, thế mà một ngày nọ, người đột nhiên ghé qua chỗ ta, vừa gặp gỡ, tựa như niềm vui hoan hỉ cả một đời."

Bìa sách được thiết kế rất đẹp, nhưng ẩn giấu bên trong lại là một câu chuyện đau buồn mà tôi chẳng mấy mặn mà. Phía sau bìa có in một câu, có lẽ đủ để làm lời tóm tắt cho tất cả "Thời gian thuần hóa vạn vật. Giữa tôi và những chuyện xưa cũ, tựa như một tiếng vọng, dẫu có thiên hồi bách chuyển thế nào, cuối cùng vẫn tan biến giữa thung lũng quạnh hiu."