Chương 17: Bản Kiến Nghị Sinh Tử

Tiếng xích sắt máy ủi ngoài sân dội qua mười hai bậc đá phiến, làm vữa vôi rơi lả tả. Kỳ gấp dải vải lanh thứ bảy theo nếp cũ, cẩn thận luồn vào túi áo ngực dã chiến cạnh chiếc đồng hồ quả quýt rồi giục Văn thu dọn máy đo địa chấn. Mẩy và Vàng A Sình cất các dải lanh cổ vào hộp gỗ thông. Cả nhóm nối bước nhau vượt qua mười hai bậc đá dốc đứng, trở lại gian phụ nhà xứ giữa tiếng máy nén khí rền rĩ ngoài cổng.

Ngọn đèn măngxông trên bàn đá tỏa ánh sáng vàng vọt lên vách đá vôi ẩm mốc. Sương đêm lùa qua chấn song sắt lạnh buốt. Kỳ trải phẳng tập giấy vẽ trắc địa khổ lớn bên cuốn sổ biên niên da bò và cuộn da hoẵng của cụ Giàng A Páo. Mẩy lập tức ngồi xuống góc bàn, cặm cụi đối chiếu từng dòng chữ Latinh, chữ Pháp và thổ ngữ Mông Đen cổ trên bản dịch để hoàn chỉnh phụ lục văn tự.

“Chúng ta chỉ còn vài tiếng trước khi trời rạng,” Kỳ nhìn đồng hồ, vạch nhanh các đường bình độ bằng bút chì bấm. “Phải hoàn thành tập ‘Hồ sơ khoa học khẩn cấp về Không gian văn hóa — Khảo cổ học Mã Tâu’. Mày phụ trách phần cơ lý địa tầng và xung chấn hạ âm. Tao xâu chuỗi toàn bộ chứng cứ lịch sử và nhân học.”

Văn gật đầu, kéo ghế sát mép bàn. Dưới quầng sáng măngxông bập bùng, từng trang hồ sơ dần thành hình: bản sao cuộn giấy da cừu năm 1912 xác lập Hội Canh Giữ; đồ hình tám trục hướng tâm trên da hoẵng; biểu đồ dao động hạ âm dưới hai mươi Hertz chu kỳ mười tám giây; và bản trích lục kết quả phân tích mô mềm từ giám định viên Phan Đức Quang khẳng định dấu vết tẩm liệm bằng tinh dầu pơmu cuối năm 2002. Mọi mắt xích của thế kỷ trước và hai mươi năm qua được khóa chặt thành hệ thống chứng cứ đanh thép.

Đến hơn ba giờ sáng, khi Kỳ rà soát danh sách nhân sự chuyến điền dã năm 2000, ngòi bút của Văn bỗng khựng lại. Anh buông thõng cây bút dạ xuống bàn, đôi kính đồi mồi trễ xuống sống mũi, để lộ đôi mắt đỏ ngầu vì thiếu ngủ.

“Kỳ này,” Văn cất tiếng khàn đặc. “Tao... tao có chuyện phải xin lỗi mày.”

Kỳ không dừng việc đối chiếu tọa độ: “Nói đi.”

“Bảy năm trước, lúc phân loại tài liệu mật ở tầng hầm của Viện, tao vô tình đọc được biên bản xác minh thực địa năm 2000. Trong đó ghi rõ... chú Thành không hề ngã vực tử nạn ở Sơn La, mà mất tích tại dải núi biên giới Đồng Văn này. Hồ sơ đóng dấu mật đỏ, kèm lệnh lưu kho vĩnh viễn.”

Đầu ngòi chì của Kỳ dừng lại trên mép bản vẽ. Gian phòng lặng ngắt, chỉ còn tiếng gió rít qua khe cửa gỗ.

“Sao lúc đó mày không nói với tao?” cô hỏi, giọng phẳng lặng.

“Tao sợ mày suy sụp,” Văn cúi gầm mặt, hai bàn tay đan chặt trên đùi. “Hồi đó mày vừa tốt nghiệp, ngày nào cũng vùi đầu vào phòng tiêu bản với vẻ mặt thất thần. Tao lại sợ kỷ luật, sợ mất việc... Tao nghĩ chú ấy đi sâu vào rừng biên giới rồi không về nữa, bới lại chỉ làm mày đau lòng thêm. Suốt ngần ấy năm nhìn mày cô độc đi tìm dấu vết của chú, tao thấy mình hèn nhát...”

Kỳ nhìn khuôn mặt tròn phúc hậu của người bạn đồng nghiệp. Những nếp nhăn nơi khóe mắt và quầng thâm sâu hoắm của Văn nói lên sự day dứt anh mang theo bấy lâu. Vết thương nơi bàn tay phải khẽ nhói khi co duỗi ngón tay, nhưng miệng vết rách đã se lại. Cô buông cây bút chì, thở ra một hơi dài “Bỏ qua đi. Cha tao đã tự chọn con đường của ông ấy, việc bây giờ là không để công sức của ông tan thành tro bụi. Viết tiếp đi.”

Văn chớp mắt, đưa tay quệt mồ hôi đọng nơi thái dương, gật mạnh đầu: “Được. Tao làm ngay.”

Hai người dồn toàn lực vào phần quyết định nhất: phương án kỹ thuật bảo tồn. Dựa trên bản đồ trắc địa mỏm đá Mã Tâu và mặt cắt đới đứt gãy ngầm, Kỳ cùng Văn đề xuất giải pháp nắn tuyến thi công. Thay vì nổ mìn phá vỡ mỏm đá hình móng ngựa — hành động chắc chắn kích hoạt đợt trượt lở địa tầng xóa sổ thung lũng — tuyến quốc lộ sẽ được bẻ cong về sườn phía đông. Cung đường tránh dài hai nghìn ba trăm mét này vòng qua chân núi, men theo nền đá trầm tích ổn định, vừa bảo đảm an toàn giao thông, vừa giữ nguyên vẹn cấu trúc địa mạo và căn hầm đá trăm năm tuổi.

Năm giờ ba mươi phút sáng, sương mù phủ trắng xóa đỉnh núi. Bản kiến nghị dày hơn sáu mươi trang được đóng ghim chắc chắn, mang đầy đủ chữ ký của hai cán bộ Viện Khảo cổ học, xác nhận của Trưởng thôn Vàng A Sình và dấu mộc giáo họ của Linh mục Lê Công Phúc.Từ phía đầu đèo, ánh đèn pha quét qua lớp sương dày. Tiếng còi xe dã chiến inh ỏi báo hiệu đoàn xe chỉ huy của Sở Văn hóa cùng đội công binh đã tiến vào chân dốc.

“Đi thôi,” Kỳ ôm tập hồ sơ bọc trong túi chống ẩm, rảo bước ra ngoài.

Gió rét quất thẳng vào mặt buốt rát. Giữa khoảng sân mờ mịt khói dầu máy và tiếng xích sắt rền rĩ, chiếc xe dã chiến gầm cao màu xanh rêu vừa trờ tới cổng nhà thờ. Một nhóm công binh trang bị máy dò và cuộn dây nổ đã tản ra hai bên vách đá, chuẩn bị nối kíp vào các lỗ khoan quanh móng tháp chuông.

Kỳ và Văn bước nhanh tới, đứng chắn ngay trước đầu xe chỉ huy. Cánh cửa bật mở, bà Nguyễn Thị Cúc bước xuống trong chiếc áo gió dày cộp, gương mặt lộ rõ vẻ sốt ruột “Cô Kỳ, anh Văn. Tôi đã cho các cô cậu đủ bốn mươi tám giờ. Bây giờ đội kỹ thuật phải cho nổ mìn theo tiến độ, nếu chậm thêm một buổi sáng, toàn bộ kế hoạch thông tuyến sẽ bị vỡ.”

“Chị Cúc, hãy xem cái này trước khi cho kích nổ,” Kỳ tiến lên một bước, trao tận tay bà tập hồ sơ dày cộp cùng cuộn băng ghi âm vừa niêm phong.

“Cái gì đây?”

“Bản kiến nghị khẩn cấp và phương án nắn tuyến hai nghìn ba trăm mét,” giọng Kỳ đanh thép giữa tiếng gầm rú của máy ủi. “Dưới nền nhà thờ đá không chỉ là nơi bảy vị tiền nhân tự nguyện hiến sinh bảo vệ vùng đất này suốt một thế kỷ, mà còn là một đới đứt gãy địa chất cực kỳ nhạy cảm. Cuộn băng này ghi lại chuỗi dao động hạ âm mười tám giây đang khuếch đại trong lòng đá. Nếu chị cho nổ mìn lúc này, chấn động ngầm sẽ kéo sập toàn bộ cung đèo, chôn vùi cả đội thi công.”

Bà Cúc sững người. Dưới ánh đèn pha xe dã chiến, bà lật từng trang hồ sơ. Ánh mắt người cán bộ quản lý lướt qua những văn bản song ngữ năm 1912, hình ảnh đồ hình da hoẵng, biểu đồ chấn động ngầm và kết luận giải phẫu của giám định viên Quang. Đôi bàn tay cầm tập tài liệu khẽ run lên.

“Tự nguyện hiến sinh... một thế kỷ trước?” bà Cúc thì thầm, ngước nhìn ngôi nhà thờ đá sừng sững giữa sương mù rồi nhìn sang gương mặt cương nghị của Kỳ. “Các người đã xác thực toàn bộ chuyện này?”

“Chúng tôi chịu trách nhiệm pháp lý và chuyên môn trước Viện Khảo cổ học,” Văn quả quyết tiếp lời.

Bà Cúc hít một hơi dài ngập tràn khí lạnh buốt giá. Bà quay phắt về phía viên chỉ huy công trường đang cầm kíp nổ chờ lệnh “Dừng lại! Toàn đội tạm ngừng thi công, rút hết ngòi nổ ra khỏi lỗ khoan ngay lập tức! Tôi sẽ ký lệnh tạm hoãn để mang tập hồ sơ này về Ủy ban nhân dân tỉnh!”

Tiếng hô của bà Cúc khiến viên chỉ huy sững lại rồi vội vã vẫy cờ hiệu. Tiếng động cơ máy ủi hạ dần rồi tắt hẳn. Dây nổ được cuộn lại, sự im ắng đột ngột bao trùm sân đá.

Thế nhưng, lệnh nổ mìn vừa bị chặn lại ngay trước mũi kíp nổ thì mặt đất bỗng rung lên một đợt chấn động dữ dội. Mặt đá dưới chân Kỳ nghiêng ngả, kèm theo tiếng đá vỡ răng rắc xé toạc nền gian thánh đường vang vọng ra ngoài sân, báo hiệu khe nứt dưới hầm đã bắt đầu giai đoạn giải phóng năng lượng cuối cùng.