Chương 8: Học Kỹ Nghệ Rừng Đước

Tiếng bê tông gãy đứt gầm vang giữa dòng nước xoáy cuộn ngầu bọt trắng. Khối trụ móng đổ sụp kéo giật cả mảng sàn gỗ phía trên trượt dốc, chao đảo dữ dội trên mép nước ngập mặn. Trong căn lán xộc xệch sắp chìm nghỉm, tiếng trẻ thơ khóc thét xen lẫn tiếng kêu cứu thất thanh của đôi vợ chồng thợ cá xé toạc màn mưa phùn.

Đứng vững chãi trên doi đất khô ráo, Giản Thừa Huân nheo mắt quan sát luồng nước xiết cuộn tròn dưới chân cọc gãy. Dù tuổi tác đã ngoài một trăm, ánh mắt người thợ già vẫn sắc sảo như lưỡi đục phạt mộc. Nhận rõ phương trượt của khối sàn, cụ giơ cao chiếc thước trắc giắt bên hông, cất giọng sang sảng chỉ huy “A Lạc! Quăng ngay cuộn dây bện ba tao quàng qua đốc cột góc! Các chú thợ mỏ ghì chặt đầu dây vào gờ đá sau lưng, ngả người kéo ngược chiều con nước, mau!”

A Lạc thoăn thoắt vung tay. Dây thừng to bản xé gió bay vút qua mặt sóng, ngậm chặt lấy thân cột gỗ kiền kiền của căn lán. Hơn chục thợ mỏ lực lưỡng bặm môi ghì chặt gót chân vào nền đá, đồng thanh hô vang một nhịp kéo rền rĩ. Sức kéo chuẩn xác ngược dòng xoáy kìm hãm đà trượt trong gang tấc. Thạch Thảo lao vụt xuống mép nước, đón lấy đứa bé đỏ hỏn từ tay người mẹ đang hoảng loạn, rồi cùng nhóm thợ dìu hai vợ chồng bước lên doi đất khô ráo. Ngay khoảnh khắc gót chân họ vừa chạm đất, căn lán sàn cũ kỹ liền răng rắc vỡ toác, chìm nghỉm hoàn toàn vào họng nước đen ngòm.

Người mẹ trẻ run rẩy ôm chặt đứa con vào lòng, sụp xuống quỳ lạy trong nước mắt “Đội ơn cụ thợ cả! Đội ơn bà con! Chậm một khắc nữa thôi là cả nhà con làm mồi cho tôm cá rồi!”

Cụ Huân khẽ đưa bàn tay thô ráp đầy vết sẹo nghề đỡ người phụ nữ đứng dậy, giọng trầm ấm “Người còn là của còn. Bà con mau lui về khu đất cao phía sau nghỉ ngơi, chớ hoảng sợ.”

Chứng kiến dãy nhà sàn xiêu vẹo xung quanh đang oằn mình theo từng con sóng dâng, Thạch Thảo vuốt vội vệt bùn bết trên trán, gương mặt lộ rõ vẻ sốt ruột. Cô rút thiết bị liên lạc dã chiến bên hông, giọng gấp gáp “Cụ ơi, cọc đúc sẵn cứ nứt gãy thế này thì hàng vạn nóc nhà ở đây trụ không nổi qua đêm nay mất. Cháu phải gửi điện khẩn lên Tổng ban, xin cấp gấp lô phao neo kim loại nổi của Titanis về kết bè giữ tạm cho bà con!”

Cụ Huân nhìn ngấn phù sa đỏ đục dâng nhanh trên mặt vịnh, khẽ lắc đầu, giọng đĩnh đạc “Phao vỏ thép rỗng ruột tuy nổi nhanh nhưng mối hàn cứng giòn. Đáy biển rung lắc ngầm tạo lực cắt vặn xoắn, phao kim loại sẽ tự xé rách vỏ đáy rồi chìm nghỉm, chuốc thêm tai họa mà thôi. Bình tĩnh lại, Thảo tiểu hữu. Đi theo lão.”

Nói đoạn, cụ Huân cất bước dẫn Thạch Thảo và Lâm Khải lội men theo doi đất cao, tiến sâu vào bìa rừng đước ngập mặn ven cù lao. A Lạc cầm rựa đi trước gạt bớt những cành gai rậm rạp, thỉnh thoảng quay lại giơ cánh tay rắn chắc đỡ lấy bờ vai người thầy trăm tuổi qua những quãng trơn trượt.

Càng vào sâu, sóng gió gầm thét ngoài cửa vịnh dường như dịu hẳn lại. Dưới chân họ, lớp bùn nhão quánh đặc bốc lên mùi phèn nồng đượm. Cụ Huân dừng chân trước một gốc đước cổ thụ sừng sững, thân cây to chừng hai người ôm. Cụ lấy đầu thước trắc gõ nhẹ vào những chùm rễ chân nơm hình vòm cung đang cắm chéo ba mươi độ xuống lòng bùn sâu.

“Hai cháu nhìn cho kỹ,” Cụ Huân chậm rãi cất lời, ánh mắt hiền từ rọi vào từng mắt rễ. “Rừng đước ngâm mình trong nước mặn ngàn năm mà không mục rỗng, đương đầu với sóng dữ mà chẳng hề bật gốc. Cớ sao?”

Lâm Khải nâng kính quang phổ quét qua thân gỗ, ngẫm nghĩ đáp:“Dạ thưa sư phụ, thớ gỗ đước có mật độ sợi dày, lại tiết chất sáp tự nhiên ngăn nước mặn xâm thực. Nhưng quan trọng hơn là cấu trúc rễ chùm uốn cong tạo thành mạng lưới truyền lực đều khắp.”

“Chính là đạo lý đó,” Cụ Huân gật đầu tán thưởng, giọng đượm vẻ tự hào. “Cây đước không dùng một thân cọc thẳng đuột để nghênh chiến với ngọn sóng. Từng chùm rễ cong như cánh cung uốn lượn, phân tán sức ép nghìn cân của triều cường qua hàng trăm kẽ hở mềm dẻo. Lấy nhu thắng cương, lấy đàn hồi hóa giải va đập. Mộc mộng cổ truyền dựng nhà nổi cũng dựa vào gốc rễ này.”

Cụ Huân ngồi xuống một gò đất khô, dùng đầu thước vạch lên nền bùn từng nét kỷ hà chuẩn xác “Ta sẽ khai thác gỗ đước già kết hợp thân tràm dẻo dai. Dùng mộng đuôi én giằng ba chiều khóa các thân gỗ lại thành từng bè nổi độc lập, rồi liên kết các bè qua hệ thống then nêm trượt. Mặt sàn bên trên nhờ thế tự do nâng hạ theo ngọn triều mà khung nhà không bao giờ bị vặn gãy.”

Đôi mắt Thạch Thảo sáng rực lên. Sự bế tắc bấy lâu như tan biến trước tầm nhìn cơ học mộc mộng thấu suốt tự nhiên của người thợ già.

Bỗng một tràng cười ngạo mạn cùng tiếng gầm rú chát chúa của động cơ xuồng máy xé toạc không gian thanh tĩnh. Chiếc canô cao tốc lao thẳng vào doi đất, rẽ sóng trắng xóa. Bước xuống mũi thuyền là một gã đàn ông béo tốt trong bộ áo khoác sợi quang sáng lóa của Tập đoàn Titanis, ngực đeo phù hiệu người điều phối vật tư. Gã quét ánh nhìn khinh khỉnh qua cụ già tóc bạc và đống bùn đất lem luốc, cất giọng the thé “Tưởng Viện Cứu Trợ cử chuyên viên tầm cỡ nào tới giải quyết khủng hoảng, hóa ra là một lão thợ mộc cổ lỗ sĩ dắt theo đám thợ mỏ tay chân lấm bùn! Giản lão, cụ định vác mấy khúc củi mục dưới bùn này lên để cứu vạn nóc nhà đấy à? Đúng là trò hề bần tiện!”

Gã quay ngoắt về phía đám đông dân chài vừa tập trung lại, bật loa phóng thanh công suất lớn rêu rao “Bà con đừng nghe lời xúi bẩy viển vông! Nhìn ra ngoài luồng lạch kia mà xem, trạm cứu hộ bọc thép Titanis vừa hạ thủy mới là pháo đài thép bất khả xâm phạm! Toàn bộ làm bằng hợp kim siêu cứng, chịu chấn cấp cao! Ai muốn giữ mạng thì mau nộp năm ngàn tinh tệ tiền cọc, ký giấy bàn giao quyền khai thác đầm tôm để nhận thẻ vào trạm!”

Nghe tới mức giá cắt cổ, đám đông người dân xôn xao, gương mặt ai nấy đều xám ngoét vì bất lực và cay đắng.

Giản Thừa Huân đứng thẳng lưng, ánh mắt trầm tĩnh không gợn chút sóng gió. Cụ nhìn thẳng vào gã điều phối viên Titanis, buông từng lời nặng tựa đá tảng “Gỗ rừng đước ngâm mình giữ bờ giữ bãi nghìn năm, che chở đời đời con cháu phàm nhân, há lại là củi mục? Vật liệu chân chính dựng nhà cứu người là để mang lại hơi ấm chở che, chứ không phải thứ sắt thép lạnh tanh bóp nghẹt mạng sống của kẻ cơ hàn. Các vị giữ lấy pháo đài hoa lệ ấy, còn mái ấm của bà con, chúng tôi tự có cách giữ lấy.”

Nói đoạn, cụ Huân quay lưng, dứt khoát dặn dò Thạch Thảo và A Lạc “Bỏ ngoài tai phường buôn bán gian thương. Thảo tiểu hữu, cùng A Lạc huy động ghe thuyền thanh niên làng chài vào rừng đốn những cây đước già đường kính hai gang tay. Ta phạt mộc, dọn bãi thi công bè mẫu ngay trong buổi chiều nay!”

Khí phách kiên định của cụ Huân như ngọn lửa sưởi ấm lòng người. Thạch Thảo tắt ngóm máy liên lạc, cùng A Lạc hăng hái dẫn đầu đám thanh niên vác cưa rìu tiến vào rừng rậm. Tiếng rìu bổ nhịp nhàng, tiếng kéo gỗ rộn rã át đi tiếng sóng gầm.

Trong lúc cụ Huân cẩn trọng đo đạc mặt bằng bờ vịnh, Lâm Khải đứng cách đó không xa bỗng đưa kính phân tích quang phổ quét dọc theo lườn đáy trạm cứu hộ vỏ thép Titanis đang bập bềnh ngoài luồng lạch xa. Chàng kỹ sư trẻ giật mình, sắc mặt lập tức tái nhợt khi màn hình hiện lên những dải quang phổ đứt đoạn: các mối hàn ngầm dưới ngấn nước biển của khối tháp thép đã bắt đầu rạn nứt li ti trước ứng suất cắt tàn khốc của dòng triều.