Chương 8: Thử Lửa Tìm Chất Keo

Bàn tay Tú Linh bấu chặt vào mép vò sành lạnh ngắt, khớp ngón tay trắng bệch. Nàng khẽ nhắm mắt, hít một hơi sâu để đè nén cơn giận cuộn trào trong lồng ngực. Kẻ giấu mặt không chỉ muốn triệt hạ đường sống của nàng bằng cách thu gom nguyên liệu ngoài chợ, mà còn toan mượn tay cổ thư để đẩy nàng vào chốn lao tù. Nếu dùng thứ nước chua gắt độc hại này quét lên giấy dó ba trăm năm tuổi, một trăm hai mươi trang địa bạ sẽ mủn rách ngay trước mắt quan Đốc học, và tội danh phá hoại bảo vật ắt trút trọn lên đầu kẻ làm công thấp cổ bé họng.

Tú Linh mở mắt, vẻ bàng hoàng tan biến, chỉ còn lại sự điềm tĩnh sắt đá. Nàng thừa hiểu nếu làm ầm ĩ lúc này mà không có chứng cứ xác thực, cụ Khắc Trí sẽ chỉ bênh vực con gái ruột. Nàng phủ lại tấm vải điều lên miệng vò, khom lưng bưng chiếc vò sành ra góc rãnh thoát nước sau chái bếp. Dốc cạn khối tinh bột đã bị pha giấm thanh và phèn chua xuống rãnh ngầm, nàng múc từng gáo nước giếng dội rửa lòng vò nhiều bận, lau khô ráo rồi trả về chỗ cũ như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Hiểm họa trước mắt tạm thời tiêu biến, song bài toán nguyên liệu vẫn sừng sững như núi. Xơ dướng mịn làng Bưởi đã bị lão lái buôn Hàng Gai gom sạch, khắp chợ Cửa Nam cũng chẳng còn lấy nửa lạng. Nhưng giấy dó vốn sinh ra từ vỏ cây dướng trên rừng. Không có xơ mịn chế biến sẵn của phường thợ, nàng vẫn có thể tìm về tận gốc nguồn dướng thô sơ khai.

Khóa chặt cửa buồng làm việc, Tú Linh rảo bước qua những con ngõ lát gạch nghiêng, sang thẳng phố Hàng Bạc.

Gian xưởng đúc đồng của Trần Văn Bách vẫn đỏ lửa giữa trưa thu hanh hao. Thấy Tú Linh bước vào với nét mặt nghiêm cẩn khác thường, Văn Bách lập tức buông chiếc kẹp sắt gắp khuôn, đón nàng vào gian trong. Nghe Tú Linh thuật lại đầu đuôi việc vò hồ bị phá hoại cùng việc nguồn xơ dướng bị phong tỏa, đôi mày rậm của anh siết chặt lại: — Hèn hạ đến thế là cùng! Họ muốn dồn cô vào đường cùng hay sao?

Tú Linh điềm đạm đáp: — Tức giận lúc này chỉ hỏng việc. Tôi không mua được xơ mịn làng Bưởi, nhưng nếu có vỏ dướng thô tự nhiên chưa qua ngâm tẩm, tôi có thể tự tay tước sợi bồi nền. Chỉ là trong nội thành bây giờ, tìm đâu ra dướng thô ngay trong ngày?

Văn Bách trầm ngâm giây lát, rồi mắt anh sáng lên: — Tôi biết một nơi. Mạn bờ sông Đáy ở ngoại thành có một xưởng thủ công nhỏ chuyên đẵn vỏ dướng rừng đem về ngâm nước suối để làm loại giấy bản bọc hàng. Lái buôn phố Hàng Gai gom hàng ở chợ lớn, chắc chắn chưa với tay tới chốn ấy. Cô chờ tôi dập bớt than lò, tôi đưa cô đi ngay.

Hai chiếc xe đạp cọc cạch lăn bánh qua cửa ô, rời xa phố xá hướng về miền thôn dã. Gió thu vi vút qua những rặng tre ngà, mang theo mùi bùn đất và rơm rạ sau mùa gặt. Sau hơn hai giờ miệt mài đạp xe, họ dừng chân trước gian lán tranh nép bên bến sông Đáy. Nhờ tài ăn nói nhã nhặn của Tú Linh và mối quen nghề thợ của Văn Bách, người chủ xưởng vui vẻ nhượng lại hai bó vỏ dướng rừng bánh tẻ thượng hạng, thớ vỏ dày dặn, đượm mùi nhựa sống tinh khôi.

Hoàng hôn buông xuống khi hai người quay trở lại phố Hàng Bạc. Tú Linh không mang nguyên liệu về Khắc Bản Đường lúc này để tránh bứt dây động rừng. Nàng mượn gian xưởng của Văn Bách làm nơi chế biến thâu đêm.

Dưới ánh sáng ngọn đèn hoa kỳ xen lẫn ánh lửa bễ than bập bùng, đêm dài miệt mài bắt đầu.

Tú Linh thoăn thoắt dùng con dao xén thép tôi cạo sạch lớp biểu bì sần sùi bên ngoài, chẻ dọc từng thớ vỏ lấy lớp xơ xốp trắng ngà bên trong. Đôi tay nàng nhịp nhàng, từng sợi xơ tước ra đều tăm tắp như tơ tằm.

Song, nan giải nhất vẫn là mẻ chất kết dính mới. Không còn thời gian ủ bột nếp lên men khử chua hàng tuần lễ, Tú Linh áp dụng phương pháp bí truyền cha nàng từng dạy: phối hợp keo da trâu thanh lọc với tinh bột nếp cái hoa vàng khử chua cấp tốc bằng nước tro bếp lắng trong, điểm thêm chất nhựa dẻo chiết xuất từ mủ vỏ cây rừng mà nàng vừa hái ven sông Đáy.

Văn Bách nhận phần việc nặng nhọc nhất. Anh kê chiếc nồi đồng dày lên kiềng sắt, chụm than củi giữ ngọn lửa liu riu ổn định. Người thợ đúc đồng vốn quen việc canh nhiệt độ nấu kim loại, nay kiên nhẫn cúi mình bên nồi hồ, quạt nhẹ từng nhịp bễ, không để than bùng làm khét đáy nồi hay hạ nhiệt khiến keo vón cục.Tú Linh chăm chú theo dõi từng gợn bọt sủi tăm. Nàng dùng thìa gỗ nhỏ múc từng lượng dịch mủ thảo mộc vào nồi, nhẹ nhàng khuấy theo chiều kim đồng hồ. Mồ hôi rịn ra trên trán hai người, thấm ướt vạt áo chàm của Tú Linh và chiếc áo cánh bạc màu của Văn Bách.

— Cô Linh, nhiệt độ thế này đã vừa tay chưa? — Văn Bách khẽ hỏi, ánh mắt lo âu nhìn vào mặt hồ đang sánh lại.

— Lửa rất đượm, anh giữ đều tay như thế nhé, — Tú Linh khẽ mỉm cười, đôi mắt sáng lấp lánh phản chiếu ánh than hồng. — Nhựa vỏ cây rừng đang hòa quyện vào tinh bột nếp. Chỉ cần thêm một tuần trà nữa thôi.

Gian xưởng đúc đồng chìm trong tĩnh lặng, chỉ có tiếng thở đều đặn và tiếng thìa gỗ khuấy nhẹ vào thành nồi đồng. Mùi thảo mộc thơm lành, hòa quyện giữa hương nếp nương thanh khiết và nhựa cây rừng mát dịu dần lan tỏa, xua tan cái lạnh lẽo của canh tư đất kinh kỳ.

Khi chuông nhà thờ đằng xa điểm năm tiếng báo hiệu trời sắp hửng đông, Tú Linh cẩn thận múc một giọt hồ nhỏ lên đĩa sứ trắng để nghiệm thử.

Giọt keo nguội đi nhanh chóng, ngưng kết thành màng mỏng trong suốt không màu, dai dẻo tuyệt đối. Khi nàng dùng ngón tay kéo nhẹ, màng keo dãn dài tựa sợi tơ mà không hề đứt đoạn. Thứ keo hồ phối hợp mủ cây rừng này không chỉ khử sạch vị chua, mà dược tính tự nhiên trong nhựa cây còn giúp xua đuổi sâu mọt, bảo bọc thớ giấy hàng trăm năm sau mà không sợ ẩm mốc.

— Thành công rồi, anh Bách! — Giọng Tú Linh run run vì xúc động.

— Tuyệt vời lắm! — Văn Bách buông chiếc quạt nan, nhìn đĩa sứ rồi ngước lên nhìn nàng, nụ cười rạng rỡ bừng nở trên gương mặt lấm lem muội than. — Có thứ hồ này, một trăm hai mươi trang cổ thư coi như đã gặp được người cứu mạng.

Tú Linh chắt toàn bộ keo hồ mới vào chiếc thố sành da lươn có nắp đậy kín, gói ghém cùng bọc xơ dướng tự chế rồi chào tạm biệt Văn Bách. Sương sớm mùa thu còn giăng mờ mịt trên mái ngói rêu phong khi nàng rảo bước về lại Khắc Bản Đường.

Thế nhưng, vừa bước chân qua ngưỡng cửa buồng làm việc ở chái sau, còn chưa kịp đặt thố sành xuống mặt bàn gỗ, tiếng guốc mộc lộp cộp gấp gáp đã vang lên ngoài hành lang gạch.

Cánh cửa buồng tối bị đẩy bật ra. Khắc Đoan Nghiêm diện chiếc áo dài lụa màu hoa đào cách tân, nụ cười tươi tắn nhưng ánh mắt ngập tràn vẻ đắc ý hiểm độc, dẫn theo cụ Khắc Trí xăm xăm bước vào.

Chưa để Tú Linh kịp cất lời, Đoan Nghiêm đã cất giọng lảnh lót, cố ý nói thật to: — Thưa thầy, hôm nay là ngày đầu bồi nền cho bảo vật triều Lê. Thầy nhất định phải thân hành soi xét mẻ hồ của chị Linh xem có đủ chuẩn mực hay không, kẻo lỡ hồ hỏng mà quét lên thì một trăm hai mươi trang địa bạ nát vụn ra mất!