Chương 19: Mái Hiên Chu Sa Đường

Văn Bách mỉm cười, đôi mắt sâu rạng rỡ niềm vui khôn tả. Chàng đón lấy chiếc hòm gỗ đựng đồ nghề trên tay nàng, cẩn thận chằng buộc vào gióng xe đạp rồi cùng nàng thong thả dắt xe hòa vào dòng người xuôi ngược trên phố Tràng Tiền. Nắng thu vàng như rót mật, tiếng chuông tàu điện leng keng bên bờ hồ Hoàn Kiếm ngân vang tựa một khúc nhạc đón chào chặng đường mới.

Nhờ sự mách bảo của một người thợ quen ở phường đồng, hai người tìm được một căn nhà gác gỗ hai tầng cổ kính nằm ở quãng giữa phố Hàng Bông. Căn nhà nép mình dưới bóng cây bàng sum suê, mái ngói vảy cá phủ rêu phong thâm trầm, phía trước có khoảng hiên rộng đón trọn ánh nắng ban mai. Tầng dưới lát gạch Bát Tràng đỏ sậm, tường vôi dày ngăn bớt tiếng ồn ào của phố xá, rất thích hợp để làm xưởng phục chế và tiếp đãi khách quý; gác xép bên trên lát ván gỗ thông sạch sẽ làm chốn nghỉ ngơi. Tú Linh trích một phần trong số ba mươi đồng bạc hoa xòe dôi dư trả tiền thuê nhà trọn nửa năm, cầm lấy chiếc chìa khóa đồng đầm tay mà lòng dâng lên nỗi xúc động khôn xiết. Cuối cùng, nàng cũng có một mái ấm của riêng mình.

Suốt ba ngày liền, căn nhà rộn rã tiếng cọ rửa và tiếng cười nói ấm áp. Tú Linh hòa nước vôi trắng quét lại từng mảng tường ẩm mốc, tỉ mỉ lau sạch từng cánh cửa bức bàn sơn then. Văn Bách xắn cao tay áo, dùng những súc gỗ lim mua từ xưởng mộc Hàng Nón để đóng thành từng dãy giá sách nhiều tầng vững chãi. Chàng còn kỳ công ghép một chiếc bàn phục chế rộng rãi bằng gỗ phẳng lỳ, kê ngay sát song cửa sổ đón ánh sáng tự nhiên.

Tú Linh trang trọng đặt chiếc khay đồng đựng nước nhuộm da vân đá vào góc bàn, xếp ngay ngắn con dao xén thép tôi chuôi mun, phiến đá xanh nhẵn bóng và chiếc nhíp ngà thân thuộc. Hương vôi mới hòa cùng mùi gỗ thoang thoảng xua tan đi vẻ hoang vắng, biến nơi đây thành một gian xưởng thủ công ấm cúng, tinh tươm.

Thế nhưng, niềm vui an cư vừa chớm nở thì trở ngại đã ập đến.

Sáng ngày thứ tư, Tú Linh mang tiền sang các tiệm buôn ở phố Hàng Da và Hàng Gai để đặt mua da cừu thuộc cùng giấy dó vỏ dướng làm vốn liếng mở hàng. Trớ trêu thay, đi đến đâu nàng cũng chỉ nhận được những ánh mắt ái ngại cùng những cái lắc đầu từ chối. Bước vào cửa hiệu thuộc da quen biết ở phố Hàng Da, bác chủ tiệm họ Lê vội vàng kéo nàng vào sâu trong góc tối, giọng thì thầm đầy vẻ khó xử: — Cô Linh thông cảm cho tôi. Chiều qua, đích thân ông chủ Khắc Trí sai thợ cả cùng tay chân mang thư cảnh cáo đến khắp các tiệm buôn da thuộc và giấy bản trong khu phố cổ. Lão tuyên bố xưởng Khắc Bản Đường sẽ tuyệt giao, cấm cửa và lôi kéo toàn bộ các nhà buôn lớn tẩy chay bất cứ ai dám bán dù chỉ một mảnh da cừu hay một ram giấy dó cho cô. Lão muốn bóp nghẹt xưởng của cô từ trong trứng nước đấy!

Nghe từng lời phân trần, lồng ngực Tú Linh khẽ thắt lại. Cụ Khắc Trí sau phen bẽ bàng ở Nha Học chính, vừa mất đi tay nghề cốt cán lại vừa mang mối nhục gia đạo, quả nhiên không chịu để nàng yên ổn lập nghiệp. Lão cậy thế xưởng cũ lâu đời, muốn chặt đứt mọi nguồn nguyên liệu hòng dồn nàng vào bước đường cùng.

Nàng khẽ thở dài, cúi đầu cảm tạ lòng tốt của bác chủ tiệm rồi lặng lẽ quay về. Bước chân trên hè phố Hàng Bông trĩu nặng, nhưng ánh mắt Tú Linh vẫn giữ nguyên vẻ kiên nghị. Nàng đã bước qua kiếp làm nền chịu oan ức tủi nhục, lẽ nào lại chịu cúi đầu trước thủ đoạn đê hèn này?

Vừa bước chân về đến trước hiên nhà, Tú Linh bỗng nghe thấy tiếng xôn xao trò chuyện vọng ra từ gian xưởng.

Dưới mái hiên, Văn Bách đang cùng mấy bác thợ đứng vây quanh những sọt hàng lớn. Đứng đầu là bác thợ cả của phường giấy Bưởi, người từng chứng kiến tài nghệ của Tú Linh thuở nàng tìm vỏ dướng ven sông Đáy. Đi cùng bác còn có hai người thợ đúc đồng trung niên ở phố Hàng Bạc.

Thấy nàng bước vào với vẻ mặt ưu tư, bác thợ cả làng Bưởi cất tiếng cười sảng khoái, xua tan bầu không khí ảm đạm: — Kìa cô thợ nhỏ! Chúng tôi nghe tin cô thoát khỏi khế ước, mở xưởng Chu Sa Đường ở phố này nên phải chèo thuyền đưa hàng sang ngay đây!

Tú Linh ngỡ ngàng nhìn những kiện hàng bọc kỹ trong bao tải gai được đặt cẩn thận trên sàn gạch: — Bác… các bác chở hàng cho cháu giữa lúc Khắc Bản Đường đang đe nẹt khắp nơi thế này ư?

Bác thợ cả cười khà khà, vỗ mạnh vào vai Văn Bách: — Lão Khắc Trí dọa dẫm được mấy tay buôn hám lợi phố chợ, chứ dọa sao nổi phường thợ chân lấm tay bùn chúng tôi! Người làng Bưởi quý trọng người biết nâng niu thớ dướng, hiểu thấu cái tâm của nghề giấy như cô Linh. Cả thuyền giấy dó vỏ dướng hảo hạng này là mẻ giấy thủ công tuyển chọn kỹ nhất của làng, xơ dài óng ả, ngâm tro bếp khử chua tròn ba tháng, chuyên để cô phục chế cổ thư đấy!Một người thợ phường đồng Hàng Bạc cũng tiếp lời, giọng hào sảng: — Còn đây là mười tấm da cừu thuộc bằng vỏ sú vẹt thảo mộc do phường chúng tôi lấy từ mạn duyên hải về. Chú Bách đã gửi lời nhờ cậy từ trước, chúng tôi sẵn lòng ủng hộ cô dựng nghiệp. Phường thợ kinh kỳ trọng nghĩa khí chứ không ai đi nghe lời ép uổng của kẻ hẹp hòi!

Nhìn những xấp giấy dó ngà mịn màng và những tấm da cừu mềm mát thơm mùi thảo mộc, hốc mắt Tú Linh bỗng cay xè. Cảm giác ấm áp dâng trào trong lồng ngực. Hóa ra, lòng chân thành và sự tận tụy với nghề thủ công chưa bao giờ đơn độc; giữa đất Tràng An ngàn năm văn vật, cái tình của những người thợ chân chính vẫn luôn chở che, nâng đỡ nhau qua cơn giông bão.

Nàng chắp tay cúi đầu thật sâu, nghẹn ngào cất tiếng: — Ơn nghĩa này của các bác, các anh, cháu xin ghi tạc trong lòng. Chu Sa Đường nhất định sẽ không phụ sự tin yêu của mọi người!

Hôm sau, nhằm ngày sóc rạng ngời ánh nắng thu, Chu Sa Đường chính thức mở cửa đón khách.

Bà con xóm giềng phố Hàng Bông cùng bạn bè phường thợ kéo đến chật ních gian nhà ngoài. Tiếng cười nói rộn rã hòa cùng mùi hương trầm thoang thoảng. Giữa lúc ấy, Văn Bách bước ra từ gian trong, hai tay trân trọng bưng một bọc vải điều đỏ thắm.

Chàng dừng lại trước mặt Tú Linh, đôi mắt sâu thẳm lấp lánh niềm tự hào: — Cô Linh, đây là món quà tôi chuẩn bị suốt mấy đêm liền để chúc mừng ngày cô làm chủ mái hiên của riêng mình.

Tấm vải điều nhẹ nhàng mở ra. Hiện ra trước mắt nàng là một tấm biển hiệu bằng đồng thau dày dặn, tỏa ánh vàng kim rực rỡ dưới nắng mai. Ba chữ “Chu Sa Đường” được chàng đục chạm theo lối chân phương cứng cáp, từng nét sổ, nét móc đều sắc sảo tinh vi. Phía góc biển, một đóa hoa chu sa kiêu hãnh lồng trong nhành lá bách sum suê được mạ vàng sáng lóa, biểu tượng cho sự trường tồn và gắn kết bền chặt của hai người bạn nghề.

Tú Linh xúc động ngắm nhìn từng đường chạm khắc, khẽ mỉm cười: — Đẹp lắm, anh Bách. Tấm biển này chính là linh hồn của xưởng chúng ta.

Văn Bách gật đầu, bước lên chiếc thang gỗ đặt trước hiên. Dưới sự hỗ trợ của mấy người thợ, chàng đóng chặt hai chiếc chốt đồng, cẩn thận treo tấm biển lên chính giữa mái hiên gác gỗ.

Bên dưới thềm, tiếng pháo tép giòn giã nổ lách tách, khói pháo thơm nồng tỏa lan trong gió sớm. Những mảnh giấy hồng điều bay lả tả như cánh hoa chúc phúc, rơi trên tà áo dài nâu sồng của Tú Linh và đọng lại trên mái tóc đen nhánh của nàng. Tiếng vỗ tay reo mừng của phường thợ và xóm giềng vang dội khắp một góc phố Hàng Bông, đánh dấu sự ra đời của một hiệu sách nghệ thuật tự do và kiên định.

Đúng lúc làn khói pháo vừa tản mát dưới ánh nắng vàng ươm, tấm biển đồng Chu Sa Đường vừa yên vị vững chãi trên mái hiên, thì một cỗ xe kéo sang trọng sơn đen bóng lọng từ từ đỗ lại ngay trước cửa hiệu.

Người phu xe hạ càng cẩn thận. Rèm xe vén lên, một vị túc nho mặc áo the thâm, râu tóc bạc phơ, phong thái ung dung nho nhã bước xuống. Đôi mắt tinh anh của cụ nhìn lướt qua tấm biển đồng còn thơm mùi kim khí, rồi dừng lại trên người Tú Linh.

Trên tay cụ túc nho ôm chặt một chiếc tráp gỗ hương khảm xà cừ cổ kính, bước những bước khoan thai tiến thẳng vào ngưỡng cửa hiệu sách.