Chương 12: Giao Kèo Rạn Nứt

Tú Linh nhìn theo bóng lưng Đoan Nghiêm khuất hẳn sau tấm mành trúc buông lơi, tiếng guốc sơn khua lách cách gắt gỏng trên nền gạch Bát Tràng rồi chìm hẳn vào khoảng sân trước. Nàng không mảy may xao động, khẽ thở hắt ra một hơi dài rồi cài chặt then cửa buồng tối. Ánh mắt hằn học của tiểu thư họ Khắc không làm nàng sợ hãi, mà chỉ như hồi chuông nhắc nhở rằng mười bốn ngày sắp tới sẽ là cuộc chạy đua ráo riết để giữ lấy phẩm giá và sinh mệnh của chính mình.

Mười bốn ngày đêm tiếp theo, ngọn đèn hoa kỳ trong gian buồng xép của Khắc Bản Đường đỏ lửa gần như không ngớt. Tú Linh dồn trọn tâm lực cho sáu mươi trang địa bạ còn lại. Nàng kiên nhẫn chờ từng thớ giấy dó ngấu trọn lớp keo thảo mộc tự nhiên trong nhiệt độ mát mẻ, nâng niu tách từng mảng xơ mục, rồi tỉ mỉ dùng nhíp ngà dặm vá bằng xơ dướng rừng ven sông Đáy. Từng giọt hồ nếp khử chua bằng nước tro bếp thấm sâu vào thớ sợi, khiến những nếp gấp giòn gãy dần hồi sinh, phẳng phiu và dẻo dai như thuở ban đầu.

Đến ngày thứ mười ba, khi lật mở tới trang phụ lục cuối cùng — nơi đính kèm bản dập mộc bản ghi chép quy mô điền sản xứ Kinh Bắc — ngón tay Tú Linh bỗng khựng lại.

Dưới ánh sáng vàng vọt của ngọn đèn dầu, nàng nhận thấy lớp biểu bì mép giấy có vết cộm bất thường. Tú Linh cầm thanh dao xén thép tôi lướt nhẹ một đường chuẩn xác, khéo léo tách lớp màng lụa mỏng bồi đè phía trên. Hiện ra trước mắt nàng là một mảnh mộc bản ghi chú chìm bằng mực đen cổ. Dòng chữ Hán sắc sảo cùng dấu triện son chu sa phơi bày trọn vẹn sự thật: việc dời mốc giới ba ngàn mẫu ruộng công làng Thượng vào năm Canh Thân không chỉ do tiền nhân Khắc Bản Đường đục sửa mộc bản, mà góc dưới còn rành rành chữ ký xác nhận cùng triện thảo của cụ cố nhà họ Lương — chính là cụ nội của Lương Thế Hiển!

Hóa ra mối thâm giao môn đăng hộ đối giữa hai nhà Khắc – Lương chẳng phải tình nghĩa môn đăng bách nghệ, mà bắt nguồn từ một giao kèo vấy bẩn công điền từ nửa thế kỷ trước.

Sống lưng Tú Linh lạnh toát. Nàng lập tức lấy cuốn sổ tay bìa da nhỏ giấu sâu dưới đáy tráp kim chỉ, cẩn trọng vẽ lại từng đường nét của sơ đồ mốc giới, chép rành rọt từng chữ Hán và đối chiếu cứ liệu lịch sử vào trang giấy trắng. Xong xuôi, nàng pha hồ dán lại mép lụa như cũ, rồi tiến hành công đoạn cuối cùng.

Đôi bàn tay thoăn thoắt xuyên từng mũi kim luồn sợi chỉ gai qua năm múi gân da nổi trên sống gáy, viền nẹp bốn góc bằng lụa điều cổ. Cuốn Địa bạ triều Lê độc bản gồm trọn vẹn một trăm hai mươi trang hoàn thiện không tì vết, tỏa hương thanh khiết của vỏ dướng và thảo mộc, trang nghiêm tựa một báu vật vừa bước ra khỏi lớp bụi mờ thời gian.

Sáng ngày thứ mười bốn, cánh cửa gỗ buồng tối kẽo kẹt mở ra. Cụ Khắc Trí chắp tay sau lưng bước vào, đôi mắt ti hí đảo quanh rồi dừng sững lại trên cuốn thư tịch đặt giữa bàn. Ông lão run rẩy lật giở từng trang, ánh mắt lộ rõ vẻ kinh ngạc tột độ. Thớ giấy mịn màng, các vết rách tiệp vào nền cũ hoàn mỹ, đường chỉ gai căng đều tăm tắp.

Cụ Trí gật gù liên hồi, nhưng chỉ chớp mắt sau, nét mặt già nua bỗng chốc đanh lại, khóe môi nhếch lên nụ cười toan tính. Cụ đặt mạnh cuốn sách xuống bàn, cất giọng lạnh tanh — Tay nghề khá lắm. Nhưng sáng mai đem nộp Tòa Đốc học, trên tờ biểu tấu trình quan Đốc học sẽ chỉ đề tên một mình con Đoan Nghiêm. Nó là thiên kim Khắc Bản Đường, đứng tên phục chế mới đủ danh giá nhận bằng khen và rạng danh môn hộ. Phận mày thợ phụ làm công, biết điều thì lùi lại phía sau.

Tú Linh đứng thẳng lưng, ngón tay miết nhẹ mép bàn gỗ lim, bình thản hỏi — Cháu nhường danh xưng cho cô Đoan Nghiêm cũng được. Nhưng còn ba mươi đồng bạc hoa xòe ông chủ đã ký giấy cam kết trích thưởng để trừ vào tiền chuộc khế ước của cháu thì sao?

Cụ Khắc Trí cười khẩy, xua tay gạt phắt — Tiền thưởng gì nữa? Bao năm qua mày ăn cơm, mặc áo của Khắc Bản Đường, công lao dạy dỗ của cái xưởng này há chỉ đáng giá mấy mươi đồng bạc? Ba mươi đồng ấy ta giữ lại trừ thẳng vào tiền cơm áo nuôi nấng mày từ nhỏ đến nay. Thế là ta đã mở lượng khoan hồng lắm rồi!Lời lật lọng trơ tráo thốt ra ráo hoảnh khiến gian buồng tối như đông cứng lại. Chưa dừng ở đó, cụ Trí thò tay vào túi áo lương đen, rút ra một tờ văn tự viết sẵn mực nho, đập mạnh xuống trước mặt Tú Linh — Mày khôn hồn thì ký chỉ tay vào văn tự làm công mới này, thời hạn thêm mười năm nữa. Bằng không, cậu Lương bên dinh hội đồng đã có lời đánh tiếng, ưng ý muốn nạp mày làm thiếp thất. Làm thiếp nhà giàu ăn sung mặc sướng, vừa giữ được miếng cơm, vừa bịt miệng kín kẽ chuyện trong xưởng. Mày chỉ được chọn một trong hai đường, đừng để ta phải dùng đến hạ sách!

Nhìn tờ khế ước mới đòi giam hãm thanh xuân của mình thêm mười năm, Tú Linh khẽ mỉm cười, ánh mắt lạnh buốt như sương đêm — Thưa ông chủ, cháu là người học việc kiêm làm công theo khế ước rõ ràng, không phải nô tỳ bán mình mà để ông chủ định đoạt gả bán. Tờ giấy cam kết trích thưởng ba mươi đồng bạc có chữ ký và ấn triện của ông chủ dạo trước, cháu vẫn cất giữ nguyên vẹn. Cháu quyết không ký giấy làm công mười năm, và càng không bao giờ chịu cúi đầu làm thiếp cho cậu Lương!

Cụ Khắc Trí giận tím mặt, chòm râu dê run bần bật. Ông lão chỉ tay vào mặt nàng, nghiến răng đe dọa — Mày… đồ con ranh cứng đầu! Đừng tưởng có chút ngón nghề mà dám lên mặt với ta. Đêm nay mày cứ ở yên đây mà nghĩ cho thông suốt. Sáng mai trước giờ xuất hành lên Nha Học chính, nếu mày không ký, đừng trách phường thợ Khắc Bản Đường này tuyệt tình!

Nói đoạn, cụ Trí hậm hực vung tay áo bước ra ngoài, sập mạnh then cài cửa lớn.

Gian buồng tối trở lại vẻ vắng lặng. Tú Linh đặt tay lên ngực áo, nơi cất giữ tờ cam kết ba mươi đồng bạc cũ cùng cuốn sổ tay ghi chép bí mật ba ngàn mẫu ruộng. Nàng biết rõ, chiếc xưởng này đã không còn chốn dung thân, và cha con cụ Trí sẵn sàng dồn nàng vào đường cùng để bảo vệ danh vọng phù phiếm.

Chờ đến cuối buổi chiều, nhân lúc người làm bận rộn dọn dẹp ở gian ngoài, Tú Linh men theo bức tường rào thấp giáp con ngõ sau, khẽ gõ ba nhịp quen thuộc lên khe vách gỗ. Khuôn mặt rắn rỏi của Văn Bách lập tức xuất hiện phía bên kia. Tú Linh vắn tắt thuật lại sự việc và ý đồ lật lọng của cụ Trí. Ánh mắt Văn Bách bừng lên ngọn lửa giận dữ, nhưng giọng anh vẫn trầm ấm, đanh thép — Cô Linh yên tâm. Bộ nẹp đồng và hòm gỗ bảo tồn của Tòa Đốc học đã xong xuôi. Sáng mai tôi sẽ có mặt ở hội trường Nha Học chính. Mọi sự chuẩn bị để cô tự lập môn hộ, tôi đã sẵn sàng. Cô phải cẩn thận đêm nay!

Lời dặn dò chân thành của người bạn tri kỷ như dòng nước ấm tưới vào lòng Tú Linh, tiếp thêm cho nàng dũng khí kiên cường.

Đêm ấy, phố Hàng Bông chìm sâu vào giấc ngủ dưới màn sương lạnh cuối thu. Tú Linh không cởi áo, nàng nằm chợp mắt trên chiếc chõng tre ọp ẹp nơi gian buồng xép sát vách kho, tay nắm chặt chuôi dao xén bén ngót giấu dưới manh chiếu rách.

Khoảng canh ba, giữa tiếng gió mùa xào xạc trên rặng tre sau vườn, Tú Linh bỗng giật mình mở choàng mắt.

Từ phía cửa ngách thông ra ngõ sau, một tiếng lách cách rất khẽ của then sắt bị cạy mở vang lên khô khốc. Ngay sau đó, một luồng gió lạnh luồn qua khe liếp mục, mang theo mùi dầu hỏa nồng nặc xộc thẳng vào cánh mũi.