Chương 11: Thước đo Thớ Giấy

Cánh cửa buồng gỗ chái sau vẫn còn run rẩy sau cú va đập thô bạo. Gió trưa lùa qua khe liếp, thổi tạt tà áo dài màu hoàng yến của Khắc Đoan Nghiêm khiến những nếp lụa tân thời dập dờn như cánh bướm độc. Nàng ta đứng khoanh tay, khóe môi khẽ nhếch lên nụ cười nửa miệng đắc thắng. Bên cạnh, Lương Thế Hiển ung dung chống chiếc can bạc nạm ngọc xuống nền gạch Bát Tràng, gõ nhịp lách cách đầy vẻ ngạo nghễ.

Viên thư ký Tòa Đốc học vừa dứt lời đe dọa, tờ công văn đỏ chót dấu triện son trên tay ông ta vẫn giơ lơ lửng giữa khoảng không ẩm mùi xơ giấy. Không khí trong buồng xưởng bỗng chốc đông đặc lại như vò hồ gặp gió bấc.

— Cô nghe rõ chưa? — Đoan Nghiêm cất giọng the thé, chiếc quạt lụa trong tay phe phẩy dồn dập, — Đúng chín giờ sáng mai, toàn bộ một trăm hai mươi trang Địa bạ triều Lê phải tề chỉnh để quan trên nghiệm thu. Chị làm ăn trễ nải thế nào mà để quan đốc thúc tận nơi thế này?

Đúng lúc ấy, tiếng bước chân lật đật từ gian nhà trên vọng xuống. Cụ Khắc Trí hớt hải chạy vào, vạt áo the đen bay phần phật, khuôn mặt già nua tái nhợt không còn giọt máu. Nghe gia nhân báo tin có người của Tòa Đốc học xuống truyền thị khẩn, cụ đã hồn xiêu phách lạc. Vừa bước qua ngạch cửa, nhìn thấy tờ công văn niêm phong đỏ ối, hai đầu gối cụ run lên bần bật — Lạy thầy ký! Chuyện… chuyện này là thế nào ạ? Bản giao kèo ban đầu rõ ràng cho hạn một tháng, nay mới vừa tròn nửa tháng, sao lại…

— Cụ Khắc Trí! — Thế Hiển cất giọng kẻ cả, ngắt lời chủ xưởng, — Tòa Đốc học đổi lịch để kịp chuẩn bị trưng bày cho hội đồng giám khảo cấp trên. Xưởng cụ nhận việc công, ăn lộc quan, chẳng lẽ lại muốn dây dưa làm trễ nải đại sự của tỉnh hạt? Tôi vì nghĩ đến danh tiếng Khắc Bản Đường nên mới nhọc lòng đưa thầy ký lại đây thông báo sớm, kẻo sáng mai quan về lại lúng túng mang tội.

Cụ Khắc Trí nghe vậy liền quay phắt sang Tú Linh, ánh mắt lộ rõ vẻ quở trách lẫn hoảng loạn: — Mày nghe thấy chưa con kia? Mau đem hết địa bạ ra đây xem đã xong đến đâu! Thiếu một trang, xưởng này bị phạt tước môn bài thì mày có đền mạng mười lần cũng không trả hết nợ!

Tú Linh đứng thẳng lưng sau chiếc bàn gỗ lim, đôi mắt đen láy phẳng lặng như mặt nước giếng khơi, không hề gợn một tia sợ hãi. Nàng nhìn thấu tim đen của đôi nam nữ trước mặt: Đoan Nghiêm cố ý kéo Thế Hiển giở trò quan cách, hòng dồn nàng vào thế bí phải nộp bản dở dang hoặc liều mạng làm ẩu để hủy hoại cổ thư.

Không một lời phân bua vô ích, Tú Linh quay người, điềm tĩnh mở then khóa chiếc tủ kính nơi góc buồng. Nàng cẩn trọng nâng chiếc tráp gỗ sơn then bọc nẹp đồng bước ra, nhẹ nhàng đặt lên giữa bàn. Nắp tráp bật mở, tỏa ra hương thảo mộc thanh tao dịu nhẹ của mủ cây rừng và vị mát của giấy dó bánh tẻ, lấn át hoàn toàn mùi nước hoa gắt gỏng trên người Đoan Nghiêm.

— Thưa ông chủ, thưa thầy ký, — giọng Tú Linh cất lên trong trẻo, rành rọt từng tiếng, — sáu mươi trang đầu của địa bạ đã được phục chế trọn vẹn, nẹp mép lụa và ép phẳng tề chỉnh. Xin mời thầy ký bớt chút thời giờ thẩm định.

Viên thư ký họ Vũ ngơ ngác chớp mắt. Ông ta vốn tưởng sẽ bắt gặp cảnh tượng bừa bãi, nhếch nhác của một kẻ thợ phụ làm ẩu, nào ngờ trước mắt lại là những thếp giấy dó cổ xếp ngay ngắn phẳng phiu, mép giấy vàng ngà đều đặn như chưa từng trải qua ba trăm năm dâu bể.

Tú Linh rút chiếc kính lúp cán đồng thau đặt bên cạnh, lại khêu bấc ngọn đèn dầu trên bàn cho ngọn lửa bừng sáng rõ rệt. Nàng đưa kính lúp cho viên thư ký, cất lời nhã nhặn: — Mời thầy ký xem xét mép giấy trang thứ năm mươi. Nơi này vốn bị mọt đục rách nát một mảng lớn góc dưới. Kính xin thầy soi kỹ từng đường xơ.

Thầy ký bán tín bán nghi, ghé sát mắt vào tròng kính. Dưới quầng sáng vàng dịu của ngọn đèn, ông ta nín thở dõi theo từng thớ giấy. Mép rách xưa cũ đã được dặm vá bằng những sợi xơ dướng rừng mịn màng đến mức kỳ ảo. Từng sợi tơ đan cài vào nhau tinh vi, khít khao như tự thân tờ giấy liền lại, không hề có gờ cộm, chẳng chút ngấn hồ lem nhem. Ngay cả màu sắc của xơ vá cũng tiệp vào nền giấy cổ một cách hoàn mỹ.

Cạnh tráp sách, Tú Linh mở cuốn sổ nhật trình bọc bìa xanh, lật từng trang chữ Quốc ngữ ngay ngắn: — Đây là sổ nhật trình ghi chép từng khắc thi công. Mỗi trang giấy qua tay cháu đều được phủi sạch bụi bẩn, nhặt từng ấu trùng mọt, dùng nước tro bếp tinh luyện để rút hết chất chua gây ải giấy, sau đó mới gia cố bằng keo thảo mộc tự nhiên. Sáu mươi trang này đã ổn định thớ sợi, đạt độ bền chắc vững vàng.Đoan Nghiêm thấy viên thư ký trầm trồ thì sốt ruột, vội bước lên một bước, the thé gạt đi: — Được nửa cuốn thì đã sao? Lệnh truyền là sáng mai nộp đủ một trăm hai mươi trang! Sáu mươi trang còn lại sao chị không làm nốt cho xong mà còn bày trò ghi chép dài dòng? Hay là lười biếng trốn việc?

Tú Linh ngước nhìn Đoan Nghiêm, ánh mắt nghiêm nghị như ánh thép: — Cô Đoan Nghiêm là con nhà nghề đóng sách, chẳng lẽ lại không thấu hiểu tính nết của giấy dó cổ? Sáu mươi trang sau bị ẩm mốc ăn sâu vào tận lõi, hiện đang nằm trong giá ủ để thảo mộc thẩm thấu và nhựa tự nhiên ngấu kết từ từ. Quá trình ngấu này đòi hỏi đủ mười bốn ngày đêm trong nhiệt độ phòng mát mẻ. Nếu vì gấp gáp mà đem sấy ép c**ng b*c bằng than nung qua một đêm, thớ giấy sẽ bị rút nước đột ngột, giòn mục ra như bánh đa nướng. Khi ấy, chỉ cần một làn gió nhẹ chạm vào cũng khiến thư tịch nghìn năm vỡ vụn thành tro!

Nàng quay sang viên thư ký, cất giọng đanh thép: — Thưa thầy ký, đem sáu mươi trang giấy giòn mục nộp cho quan Đốc học để đổi lấy cái danh làm nhanh, hay kiên nhẫn đợi thêm nửa tháng để lưu giữ báu vật cho hậu thế trăm năm sau? Khắc Bản Đường vì tiếc vài ngày công mà dám mạo hiểm hủy hoại thư tịch quốc gia để chuốc lấy tội đồ sao?

Lời nói khúc chiết, đanh thép như từng hồi chuông gióng thẳng vào lương tri người làm nghề. Viên thư ký họ Vũ nghe đến đây thì giật mình biến sắc. Ông ta nhìn những thớ giấy tinh xảo dưới kính lúp, lại nhìn cuốn nhật trình tỉ mỉ của Tú Linh, vầng trán toát ra một lớp mồ hôi hột như vừa tỉnh ngộ khỏi cơn u mê trước những lời gièm pha xúi bẩy.

Thầy ký quay phắt lại, khuôn mặt sa sầm nhìn Thế Hiển và Đoan Nghiêm: — Cô Đoan Nghiêm, cậu Lương! Hai người nói với Tòa Đốc học rằng xưởng đã xong xuôi, chỉ chờ người tới giục nộp. Hóa ra là các người dốt nát nghề thư tịch, suýt nữa làm hỏng việc lớn của quan Đốc học! Sách cổ ngấu keo cần thời gian tự nhiên, sao lại có thể ép uổng vô lối như thế?

Thế Hiển sượng sùng, nụ cười trên môi tắt ngấm. Hắn lúng túng giấu chiếc can bạc ra sau lưng, ấp úng: — Tôi… tôi cũng chỉ vì muốn việc công được mau lẹ…

— Mau lẹ mà hóa ra phá hoại! — Thầy ký gắt gỏng ngắt lời.

Ông ta quay lại bàn, thái độ hách dịch ban đầu đã biến mất hoàn toàn, thay vào đó là sự trọng thị dành cho người thợ chân chính. Thầy ký rút chiếc bút máy nắp vàng trong túi áo, cẩn thận mở nắp rồi hạ bút viết một dòng biên bản nghiệm thu: “Sáu mươi trang đầu của Địa bạ triều Lê phục chế đạt mức tinh diệu, thớ giấy dẻo dai, bảo đảm đúng quy cách cổ thư. Chu trình xử lý sáu mươi trang sau phải tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn mười bốn ngày ngấu keo tự nhiên. Đúng hạn nửa tháng sau, xưởng đem trao nộp toàn bộ tại Nha Học chính.”

Viên thư ký ấn con dấu đồng đỏ chót lên văn bản, đoạn quay sang Tú Linh, gật đầu khen ngợi: — Cô thợ nhỏ tuổi mà tay nghề trác tuyệt, tấm lòng với cổ thư đáng quý lắm. Cứ theo đúng hạn mà làm, không ai được phép quấy nhiễu nữa!

Cụ Khắc Trí đứng bên cạnh như trút được tảng đá ngàn cân đè nặng trong lồng ngực, luôn miệng chắp tay cảm tạ. Thế nhưng, khi nhìn sang Tú Linh, nơi đáy mắt đục ngầu của ông lão lại thoáng qua một tia kiêng dè sâu sắc trước bản lĩnh và uy tín vượt trội của đứa thợ phụ mà bấy lâu ông chỉ coi như kẻ làm công mọn.

Đoan Nghiêm đứng chết lặng, mặt mày tím tái vì nhục nhã. Kế hoạch mượn tay quan chức dồn Tú Linh vào chỗ chết đã tan tành như mây khói, lại còn rước lấy lời quở trách thậm tệ trước mặt người thương.

Viên thư ký cất cặp da rảo bước ra cửa. Thế Hiển vội vàng bước theo, không dám ngoái đầu nhìn lại. Chỉ còn Đoan Nghiêm đứng khựng lại nơi ngưỡng cửa chái sau.

Gió trưa rít qua khe liếp lùa vào buồng xưởng. Trước khi quay gót, Đoan Nghiêm phóng về phía Tú Linh một ánh nhìn sắc lạnh chứa đầy nọc độc. Bàn tay thon thả đeo chiếc nhẫn ngọc bích siết chặt lấy nan quạt lụa, gân mu bàn tay hằn lên từng đường giận dữ, tựa hồ đang nung nấu một mưu đồ tàn độc hơn để quyết phen sống mái.