Chương 12: Sắc Chàm Xanh Biếc Mắt Rừng

Sương sớm Hướng Phùng còn vắt hờ hững ngang những rặng tràm đồi Tà Rùng thì ngoài ngõ nhà bà nội Nhàn đã rộn lên tiếng bước chân quen thuộc. Khải Nguyên vừa đẩy then cửa gỗ, một làn gió núi se lạnh ùa vào thơm ngát mùi cỏ dại đẫm sương. Trước cổng, ba bóng áo nhỏ đã đứng đợi từ lúc nào. Hoàng Bách tay xách chiếc làn tre, miệng toe toét cười; Mai Chi thắt hai bím tóc gọn gàng, chiếc khăn quàng đỏ thắm bay nhẹ bên vai; còn Hồ Văn Sanh đứng lặng bên khóm chuối tiêu, hai mắt ánh lên vẻ hồi hộp chẳng giấu giếm.

“Nguyên ơi, mau lên! Suốt đêm qua tớ cứ mơ thấy vại chàm sủi bọt mãi!” Bách hấp tấp giục, suýt vấp phải gờ đá trước bậc tam cấp.

“Cậu khẽ chứ, bà nội còn đang đun nước chè xanh trên nhà đấy,” Khải Nguyên mỉm cười, vẫy tay gọi cả nhóm vào gian bếp nhỏ.

Bốn đứa trẻ rón rén bước vào góc bếp, nơi chiếc vại sành da lươn vẫn đứng lặng thầm từ tối qua dưới manh chiếu cói đậy kín. Bà nội Nhàn từ chái nhà bước xuống, mái tóc bạc như mây búi gọn sau gáy. Ánh mắt đôn hậu của bà quét qua từng gương mặt non nớt đang căng thẳng tột độ.

“Các cháu đến sớm thế,” bà Nhàn cười hiền, đặt chiếc đèn dầu sang bên cạnh bàn nạo tre. “Nào Sanh, cháu giúp bà nhấc manh chiếu ra xem mẻ chàm ngủ qua một đêm thế nào rồi.”

Sanh nuốt khan một cái, bước lên phía trước. Cậu bé người Vân Kiều đưa đôi bàn tay săn chắc, cẩn trọng vén manh chiếu cói sang một bên. Cả bốn cặp mắt lập tức đổ dồn vào miệng vại sành.

Lớp bọt xốp mịn màng màu lam hôm qua đã hoàn toàn tan biến. Hiện ra trước mắt Khải Nguyên là một mặt nước vôi trong vắt, phẳng lặng và tĩnh mịch như mặt gương soi. Nhưng khi ánh ban mai từ khung cửa sổ rọi chéo vào lòng vại, cậu nhận ra ở tận đáy sâu, một lớp chất lắng dẻo quánh, tối sẫm đang ẩn mình im lìm dưới làn nước trong leo lẻo.

“Được rồi đấy,” bà Nhàn khẽ gật đầu, đưa chiếc gáo dừa có tra cán tre dài cho Sanh. “Giờ cháu gạn thật khéo tay, múc hết lớp nước vôi trong bên trên ra chậu. Nhớ giữ mũi gáo là là trên mặt nước, đừng để xao động tới phần cặn dưới đáy kẻo màu bị đục.”

Sanh đón lấy chiếc gáo dừa, xắn cao ống tay áo sơ mi đã sờn vai. Cậu hơi cúi người, nín thở đưa vành gáo dừa mớm nhẹ vào mặt nước. Từng gáo nước trong vắt được Sanh múc ra, chắt chầm chậm sang chiếc chậu nhôm đặt bên cạnh. Động tác của cậu chuẩn xác và nhịp nhàng đến kỳ lạ, bàn tay không hề run rẩy, mặt nước trong vại chỉ khẽ gợn từng vòng sóng nhỏ lăn tăn rồi lại lặng như tờ.

Khải Nguyên đứng sát bên mép vại, nghe rõ cả tiếng tim mình đập thình thịch nơi lồng ngực. Tầng nước trong cứ vơi dần, vơi dần theo từng lần đưa tay khéo léo của Sanh.

Đến khi đáy gáo dừa chạm tới lớp chất lỏng sánh đặc, Sanh dừng tay, cẩn thận đặt chiếc gáo sang một bên.

Dưới đáy vại sành da lươn, một lớp cao chàm dẻo quánh, mịn màng như nhung hiện ra trọn vẹn. Nó mang một sắc xanh thẫm kỳ ảo, đậm đà đến mức như gom hết tất cả màu xanh của ngàn vạn phiến lá trên đỉnh Tà Rùng cô đọng lại. Mùi vôi tôi quyện với hương ngai ngái dịu ngọt của thảo mộc bốc lên, thanh khiết và mát rượi.

“Màu đọng lại rồi!” Bách buột miệng kêu khẽ, hai tay ôm chặt lấy miệng vì sợ làm ồn.

Bà nội Nhàn mỉm cười gật đầu, ánh mắt ngập tràn vẻ hài lòng “Lá chàm bánh tẻ hái đúng cữ sương sớm có khác, tinh chất lắng xuống dẻo và đượm lắm. c* Nguyên mang bát hồ nếp quấy mật mía ra đây nào.”

Khải Nguyên nhanh nhẹn bưng chiếc bát sành đựng hồ nếp dẻo quánh, trong suốt ánh sắc mật ong từ chiếc chạn bát ra đặt lên bàn gỗ. Sanh dùng một chiếc thìa gỗ nhỏ, thận trọng múc từng thìa cao chàm xanh thẫm, khẽ nghiêng tay trút vào lòng bát hồ nếp.

“Khuấy đều tay nhé Nguyên,” Sanh nhắc nhỏ, ánh mắt chăm chú dõi theo.Khải Nguyên cầm đôi đũa tre, nhẹ nhàng khuấy vòng tròn. Dưới chuyển động êm ái của đôi đũa, lớp cao chàm bắt đầu bung tỏa, hòa quyện tuyệt đối vào chất keo hồ nếp và mật mía sánh dẻo. Từng vân màu lam biếc kỳ diệu loang ra, xoắn xuýt vào nhau rồi lan đều khắp lòng bát sành. Chỉ trong chớp mắt, chất hồ trắng ngà đã biến hóa thành một vệt màu xanh lam biếc thăm thẳm.

Đó là một sắc xanh kỳ ảo đến nao lòng: vừa trong trẻo như vòm trời cao rộng của Hướng Phùng sau cơn mưa lũ, vừa sâu thẳm, tĩnh lặng hệt như màu mắt rừng đại ngàn ngàn năm che chở cho những nóc nhà sàn bản Chênh Vênh. Dưới tia nắng sớm rọi qua khe liếp, sắc chàm ánh lên vẻ óng ả, sống động như đang thở.

“Ôi chao! Đẹp quá!” Hoàng Bách không kìm được nữa, nhảy cẫng lên giữa gian bếp, hai tay đập bôm bốp vào nhau. “Xanh biếc luôn bồ tèo ơi! Đẹp hơn cả màu xanh trên bìa sổ tay của tớ nữa!”

Mai Chi đứng bên cạnh, ngắm nhìn bát màu xanh lam biếc rồi ngước mắt nhìn Sanh, giọng cô bạn lớp trưởng nghẹn ngào vì xúc động “Sanh giỏi thật đấy! Nếu hôm qua cậu không chỉ cho cả nhóm cách chọn từng phiến lá chàm già đọng sương dưới chân đồi Tà Rùng thì làm sao lớp mình có được sắc màu kỳ diệu nhường này!”

Nghe lời khen chân thành của Mai Chi, Sanh lúng túng đưa mu bàn tay quệt lên chóp mũi, đôi tai đỏ ửng vì ngượng ngùng. Nhưng rồi, nhìn sắc xanh chàm đang bừng sáng trong bát sành, một nụ cười rạng rỡ bất giác nở bung trên gương mặt rám nắng của cậu bạn người Vân Kiều. Đó là nụ cười tự hào, thanh thản và tươi tắn nhất mà Khải Nguyên từng nhìn thấy ở Sanh kể từ ngày đầu tiên bước vào lớp 5A. Những đám mây u ám của sự nghi kỵ và mặc cảm ngày nào đã hoàn toàn tan biến, nhường chỗ cho ánh sáng ấm áp của sự công nhận và tình bạn chân thành.

“Nào, mau thu dọn rồi cho màu vào các hũ sành cho gọn gàng thôi các cháu,” tiếng bà Nhàn giục giã kéo cả nhóm trở về với công việc.

Dưới sự chỉ dẫn của bà nội, bốn đứa trẻ cẩn thận chia các mẻ màu vào bốn chiếc hũ sành nhỏ da lươn Hũ thứ nhất chứa nước cốt nghệ già vàng rực rỡ, sánh lại như những giọt nắng ban mai đọng mật.

Hũ thứ hai chứa cao chàm xanh lam biếc thăm thẳm, đượm trọn tinh hoa của núi rừng Hướng Hóa.

Hũ thứ ba là sự kết hợp khéo léo giữa bột củ nâu rừng đỏ thắm và màng gấc nếp chín mọng, tạo nên sắc nâu đỏ đằm thắm của đất đỏ bazan và mái ngói quê hương.

Hũ thứ tư được bà Nhàn lấy thêm từ góc chạn: mẻ muội than củi bồ kết đen tuyền mịn màng, quấy đều với nước cơm sánh dẻo, đậm đặc và bóng bẩy như màn đêm tĩnh mịch.

Bốn hũ sành thảo mộc được đóng chặt bằng nút lá chuối khô, buộc dây lạt tre cẩn thận rồi xếp ngay ngắn vào chiếc giỏ mây có lót một lớp rơm thơm êm ái. Hoàng Bách hăm hở xách quai giỏ mây, Mai Chi ôm cuộn thước dây và cuốn sổ tay ghi chép, còn Khải Nguyên và Sanh sánh bước bên nhau, trong lòng rộn rã niềm tin phơi phới.

Rời khỏi gian bếp ấm nồng của bà nội Nhàn, cả nhóm rảo bước trên con đường đất đỏ dẫn về trường Tiểu học Hướng Phùng. Nắng sớm đã rải vàng rực rỡ trên những vòm xà cừ cổ thụ giữa sân trường. Tiếng ve sầu râm ran trên cành cao như tấu lên khúc nhạc giục giã của mùa bế giảng.

Thế nhưng, khi cả nhóm bước tới dãy phòng học lớp 5 và dừng lại trước bức tường vôi dài mười hai mét, bước chân của Khải Nguyên bỗng khựng lại.

Những hũ màu thảo mộc rực rỡ đã sẵn sàng nằm ngoan ngoãn trong giỏ mây, tỏa hương cỏ cây ngào ngạt. Nhưng trước mắt các em, bức tường gạch ba vanh cũ kỹ vẫn trơ trọi những vệt loang lổ bùn đất sau trận lũ quét, từng mảng rêu xanh ẩm ướt bám chặt vào lớp vữa vôi nứt nẻ, mục ruỗng như một lớp áo rách tả tơi. Để những vệt màu đại ngàn có thể bám chắc và tỏa sáng, thử thách cạo sạch từng tấc rêu phong ẩm mục trên mười hai mét tường vôi mới thực sự bắt đầu.