Chương 12: Nước Tro Rơm Nếp Mục

Tiếng thét hớt hải của người thợ bạn vừa dứt, tim Diệp Khắc Khiêm như thắt lại. Không kịp chần chừ, ông quăng chiếc gáo dừa xuống thành chum, cùng Diệp Thừa Tông sải bước vội vã lao qua rặng râm bụt ngăn cách hậu viện với kho chứa rơm sau góc vườn.

Cảnh tượng bày ra trước mắt khiến Khắc Khiêm sững sờ. Gian chòi lá vốn khô ráo, nơi chất đầy những bó rơm nếp mục mùa cũ thơm hương đồng bãi, nay nhớp nháp bùn đen. Một vệt nước cống thối đen ngòm chảy ngoằn ngoèo từ bờ giậu đổ tràn vào giữa đống rơm. Mùi chua loét xộc thẳng lên mũi, nồng nặc và tởm lợm. Khiêm cúi xuống, bấu một nắm rơm đưa lên nhìn; từng sợi rơm nếp vốn vàng óng nay đã mủn nát, nhớt dính như bùn rãnh. Rơm nếp đã ngấm nước bẩn thối rữa thế này, nếu đốt lên tro sẽ tanh nồng, chỉ cần một nhúm tro tạp rơi vào chum là cả mầm men chàm lập tức hỏng bét.

“Khốn kiếp… Lũ đê tiện!”

Tiếng gầm nghẹn ngào bật ra từ lồng ngực Thừa Tông. Mặt người anh cả đỏ gay rồi chuyển sang xám ngoét. Đôi bàn tay vốn đang tấy đỏ vì cọ vách gốm siết chặt thành nắm đấm, khớp xương kêu răng rắc. Thừa Tông run rẩy bấu chặt lấy cột chòi, cắn răng rỉ máu “Là thằng Tào Khắc Vĩnh! Chắc chắn là nó! Chiều nay thằng Đậu mang thư ép giao khế xưởng, thấy anh không hồi đáp nên nó cho lũ tay chân chó má sang triệt đường sống nhà ta! Anh… anh phải sang phường Vạn Lợi băm vằn mặt nó ra!”

Nói đoạn, Thừa Tông xoay người, bất chấp mắt cá chân phải đang sưng buốt, toan lao thục mạng ra cổng sau.

“Anh cả! Đứng lại!”

Khắc Khiêm bước vội tới, hai bàn tay thô ráp dính đậm màu chàm vươn ra tóm chặt lấy cổ tay anh trai. Sức ghì của người thợ nhuộm quanh năm dầm mình bên chum nước khiến Thừa Tông giật lùi hai bước, trẹo chân ngã ngồi xuống đống rạ khô bên lối đi.

“Anh sang đó thì làm được gì?” Khắc Khiêm nhìn thẳng vào mắt anh, giọng đanh lại nhưng trầm ổn lạ thường. “Bắt tận tay, day tận trán được nó không? Hay lại trúng kế khích tướng của nó, để nó kéo người lên phủ nha vu cho tội hành hung cướp phá? Lúc ấy khế nợ ba trăm lượng bày ra trước công đường, mẹ già và cơ nghiệp trăm năm này biết trông cậy vào ai?”

Thừa Tông ngồi bệt dưới đất, ôm lấy đầu, hai bờ vai run lên bần bật “Nhưng không còn tro rơm nếp mục thì lấy đâu ra kiềm ủ men non? Hạn mười ngày chỉ chớp mắt là hết, anh… anh làm liên lụy cả nhà rồi!”

“Trời không tuyệt đường người ngay thẳng.” Khắc Khiêm hạ giọng, ánh mắt nhìn xa xăm về phía triền đồi mờ mịt sau màn sương chiều. “Em nhớ ngày trước cha còn sống từng dạy, rơm nếp mục làm kiềm tốt nhất không chỉ có rơm ủ ở đồng chiêm, mà còn có tro rơm nếp cái hoa vàng trồng trên nương cao thôn Thượng. Đất đồi sỏi đá tích tụ khí trời, rơm nếp sau vụ gặt người dân trên ấy thường đun bếp giữ ấm, tro xốp mịn, sạch tinh tươm.”

“Cha nói đúng đấy ạ!”

Một tiếng nói trong trẻo cất lên. Diệp Thanh Nhàn từ ngõ vườn bước nhanh tới, trên tay cầm chiếc đèn bão và hai tấm bao tải gai sạch sẽ. Đôi mắt cô gái trẻ sáng ngời vẻ kiên định “Bà nội đã hay tin rồi. Bà dặn chúng ta không được rối lòng. Con đã thắng sẵn chiếc xe bò kéo ở ngõ trước, mang theo cả cân và tiền đồng. Con cùng cha và bác cả thức trắng đêm nay lên thôn Thượng, gõ cửa từng nhà hỏi mua tro bếp. Người thôn Thượng đều nhớ ơn bà nội từng phát chẩn lụa ấm mùa đông năm ngoái, nhất định họ sẽ giúp!”

Nhìn cháu gái nhanh nhẹn tháo vát, rồi lại nhìn sang người em trai điềm tĩnh bao dung, ngọn lửa tuyệt vọng trong lòng Thừa Tông dần lắng xuống, nhường chỗ cho nỗi hổ thẹn và quyết tâm chuộc tội. Ông gạt nước mắt, chống tay gượng dậy:“Nhàn nói phải… Chú Khiêm, cho anh đi cùng! Chân anh còn đi được, tay anh còn vác được bao!”

Đêm ấy, tiếng bánh xe bò lọc cọc nghiến trên đường đá sỏi dẫn ngược lên thôn Thượng giữa màn sương lạnh buốt. Đèn bão đung đưa dưới càng xe, soi rõ ba bóng người hối hả. Đường dốc gập ghềnh khiến vết trẹo ở chân Thừa Tông buốt nhức từng cơn, mồ hôi túa ra ướt đẫm manh áo thô nâu sồng, nhưng ông cắn chặt môi, hai tay bám vào càng xe phụ cháu gái đẩy từng vòng lăn.

Gà gáy le te canh tư, xe bò dừng lại đầu thôn Thượng. Khi nghe tiếng gõ cửa và biết là người nhà Lão thái quân Diệp Thục Đoan cần tro rơm nếp nương cứu mẻ lụa tiến cống, các cụ già trong thôn đều niềm nở mở then cài. Từng gáo dừa múc tro từ đáy bếp lò cẩn thận trút vào bao tải gai. Tro rơm nếp nương xốp nhẹ, trắng xám ánh vàng, khô ráo và thơm mùi rơm rạ mới, tuyệt không dính chút than vụn hay rác bẩn.

Gần sáng, sáu bao tải gai đựng đầy tro rơm thượng hạng đã được xếp ngay ngắn lên sàn xe. Khắc Khiêm gửi lại từng nắm tiền đồng sòng phẳng cho bà con, lòng tràn ngập niềm cảm kích. Ba người lại hối hả giục bò quay về bến Lạc Thủy trước khi sương sớm tan biến.

Trời vừa hửng sáng, khoảng sân hậu viện Diệp gia đã đỏ lửa.

Lão thái quân Diệp Thục Đoan ngồi trên chiếc ghế mây đặt dưới bóng cây mộc già, tay lần tràng hạt, đôi mắt tinh anh chăm chú dõi theo từng thao tác của hai người con trai.

“Lọc tro rơm phải qua ba bận vải thô,” Khắc Khiêm vừa đổ tro nếp vào chiếc thùng gỗ khoét đáy lót ba lớp vải xô, vừa cặn kẽ chỉ cho anh trai. “Anh múc nước suối Yên Sơn dội từ từ quanh vành thùng, không được xối mạnh kẻo tro xới tung làm đục nước. Nước rỉ qua đáy thùng giọt nào phải trong văn vắt giọt ấy.”

Thừa Tông cẩn trọng nâng gáo dừa múc nước suối đầu nguồn, tay run run rưới đều từng dòng mảnh như sợi chỉ. Từng giọt nước tro rỉ xuống chậu sành bên dưới, tích tụ dần thành một thứ dung dịch màu vàng óng ả sóng sánh tựa hổ phách.

Đến trưa, mẻ nước tro mục đầu tiên đã lọc xong. Cụ Đoan chống gậy trúc bước tới, cúi người nhúng ngón tay trỏ vào chậu nước tro rồi đưa lên đầu lưỡi nếm thử. Vị chát nhẹ, thanh mát, đọng lại chút ngọt hậu nơi cuống họng.

Bà khẽ gật đầu, cất giọng trầm ấm “Nước tro nếp nương tính ôn, kiềm vừa đủ độ chín, không gắt như tro rơm mục đồng chiêm. Lòng người hòa thuận thì đất trời cũng mở lối. Khắc Khiêm, múc men non trong chum dự phòng sang, chuẩn bị gây lại ba chiếc chum chủ lực!”

“Dạ!” Khắc Khiêm phấn chấn đáp lời.

Ông cẩn thận dùng gáo gỗ múc từng bát nước tro vàng đổ đều vào đáy chum số sáu, số bảy và số tám đã được thau rửa sạch bóng. Sau đó, Khiêm bước tới góc râm, mở nắp chiếc chum men giống nhỏ vẫn được gìn giữ cẩn thận suốt mấy hôm nay, múc ra một bát men non sánh đậm màu lam tím.

Thừa Tông nín thở ghé sát mép chum số bảy, hai mắt mở to chờ đợi điều kỳ diệu.

Khắc Khiêm nghiêng tay, từ tốn trút bát men non vào lòng chum nước tro sóng sánh. Thế nhưng, khác hẳn với lệ thường khi men gặp tro sẽ bừng sôi bọt tím, bát men vừa hòa vào nước chỉ sủi lên vài hạt bọt nhỏ li ti rồi tan biến ngay tắp lự. Mặt nước chum sành loang ra một vệt đen thẫm, lạnh ngắt và lặng ngắt như tờ, tuyệt nhiên không có lấy một đóa bọt chàm nào nở ra.