Chương 10: Gia Pháp Trút Bỏ Phù Hoa

Tiếng gậy trúc chạm trên nền gạch dội vào vách gỗ lim từ đường như dằn từng tiếng thở dài não nuột của màn đêm. Cụ Đoan thu gậy lại, mắt dõi xuống thân hình đang phủ phục run rẩy của Diệp Thừa Tông. Nơi vầng trán người con cả, vết máu tươi quyện với bụi gạch đỏ sẫm lại, rịn qua kẽ ngón tay thô ráp.

Bà không bảo Thừa Tông đứng dậy, chỉ cất giọng trầm thấp ra lệnh cho người cháu gái đang đứng nép bên khung cửa “Nhàn, con ra đóng then cổng ngõ, rồi sang gọi cha mẹ con vào đây. Đi lối sau, chớ để thợ bạn hay kẻ ăn người làm ngoài sân trông thấy.”

Thanh Nhàn khẽ cúi đầu dạ vâng, bước chân nhẹ lướt đi trong bóng tối. Lát sau, cánh cửa gỗ bức bàn gian từ đường lại kẽo kẹt mở ra rồi khép chặt. Vợ chồng Diệp Khắc Khiêm bước vào, sắc mặt còn ngơ ngác xen lẫn âu lo. Vừa thoáng thấy anh cả quỳ mọp dưới chân mẹ, áo the xộc xệch, trán loang lổ vết máu, Khắc Khiêm giật mình toan bước tới đỡ “Anh cả! Mẹ, chuyện này là thế nào…”

“Đứng yên đó!” Cụ Đoan nghiêm giọng ngắt lời. Đôi mắt già nua của bà quắc lên uy nghiêm, hướng về phía người con thứ: “Hôm nay đóng cửa từ đường, mẹ gọi vợ chồng con vào để nghe cho tường tận gốc rễ tai ương giáng xuống ba vại chàm mẹ sáng nay. Tội này không phải do trời, cũng chẳng phải do con lơ là canh gác.”

Bà chỉ tay lên chiếc đĩa sứ hoa lam trên án thờ, nơi mẩu vải the màu mận chín hãy còn đẫm vệt nước chàm khét lẹt, cùng tờ văn tự nợ gấp tư mang dấu triện sòng Hắc Hổ. Từng lời rành rẽ của cụ Đoan rơi vào tĩnh mịch, vạch trần món nợ ba trăm lượng bạc cùng dã tâm giật dây của Tào Khắc Vĩnh nơi phường Vạn Lợi.

Càng nghe mẹ nói, gương mặt sạm nắng của Khắc Khiêm càng trắng bệch ra. Hai bàn tay gân guốc nhuốm màu chàm của ông bỗng run lên bần bật, lồng ngực phập phồng như nghẹt thở. Nỗi bàng hoàng biến thành nỗi đau xé ruột xé gan. Người anh ruột thịt chung một dòng máu, người mà sớm tối ông vẫn một niềm kính trọng nhường nhịn, lại chính là bàn tay rắp tâm đổ vôi nung hại chết mầm men, giẫm đạp lên bao công sức của cha con ông.

“Anh… sao anh nỡ làm thế với em?” Khắc Khiêm nghẹn ngào thốt lên, khóe mắt người đàn ông dầm mưa dãi nắng bỗng trào ra hai dòng lệ nóng. “Bao nhiêu đêm thức trắng canh lửa, bao nong tro nếp mẹ chắt chiu gom góp… anh đều biết cả cơ mà! Sao anh đang tâm đem mồ hôi nước mắt của cả nhà đi cúng cho phường gian thương?”

Thừa Tông quỳ gục đầu, nghe tiếng nấc xót xa của em trai mà như có ngàn mũi kim châm vào da thịt. Bao nhiêu lớp vỏ bọc đạo mạo, hào hoa của một gã trưởng phường buôn phút chốc vỡ vụn. Ông ta ôm lấy mặt, khóc rống lên trong tủi hổ tột cùng “Chú Khiêm… anh có tội với chú! Anh khốn nạn, anh u mê cờ bạc rồi bị thằng họ Tào siết nợ dồn vào bước đường cùng. Anh lú lẫn nghe lời nó mưu hại chú… Anh đáng chết, chú cứ đánh chửi anh đi!”

Vợ Khắc Khiêm đứng bên cạnh ôm lấy ngực nấc khẽ, vừa giận vừa thương cho cơ nghiệp suýt tan tành. Nhưng Khắc Khiêm sau cơn chấn động tâm can, nhìn thấy bộ dạng tơi tả, trán rớm máu của anh trai thì lòng dạ bỗng chùng xuống. Ông bước lên hai bước, rồi bất thần sụp gối quỳ xuống cạnh Thừa Tông trước hương án tổ tiên.

Cụ Đoan hơi nheo mắt nhìn con trai thứ “Khiêm, con làm cái gì thế?”

Khắc Khiêm dập đầu vái lạy mẹ, giọng khàn đặc vì xúc động:“Mẹ ơi, con xin mẹ! Tội của anh cả tày đình, làm ô uế gia phong, nhưng… nhưng dẫu sao cũng là máu mủ ruột rà. Giờ nếu chiếu theo gia quy mà đuổi anh đi, hay đưa ra công đường phủ nha, thì họ Diệp ta tan đàn xẻ nghé, phường Vạn Lợi lại càng đắc chí nhảy vào xâu xé. Cha mất sớm, mẹ một tay chèo chống nuôi hai anh em con khôn lớn. Xin mẹ mở lượng từ bi, cho anh cả một con đường sống để chuộc lại lỗi lầm!”

Thừa Tông ngẩng phắt đầu lên, nhìn chằm chằm vào người em trai chất phác đang hết lòng dập đầu cầu xin cho mình. Sự bao dung thuần hậu ấy giáng một đòn chí mạng vào chút sĩ diện hão huyền cuối cùng sót lại trong lòng ông ta. Thừa Tông nắm chặt lấy gấu áo thô mộc của Khiêm, nước mắt nước mũi đầm đìa “Chú Khiêm ơi… anh có xứng đáng để chú che chở thế này đâu! Trời ơi, tôi mù quáng hại cả em ruột mình…”

Cụ Đoan nhìn hai người con trai đang quỳ cạnh nhau dưới bóng nến lung linh. Trái tim người mẹ sau cơn giông bão đau đớn khẽ ấm lại đôi phần. Bà thở hắt ra một hơi dài, chống gậy đứng thẳng người, cất giọng đanh thép “Đứng cả dậy! Nhà họ Diệp này có nề nếp, có phép tắc. Thằng Khiêm có lòng nhân hậu xin cho con, mẹ ghi nhận. Nhưng tội lỗi rành rành, tuyệt đối không thể bỏ qua bằng vài lời tạ lỗi suông!”

Bà bước chầm chậm đến trước mặt Thừa Tông, ánh mắt uy nghiêm soi thẳng vào kẻ đang run rẩy “Con muốn giữ lại mạng sống, muốn giữ lại tên tuổi trong cuốn gia phả này, thì phải gột rửa hết cái thói trưởng giả, lười nhác và phù hoa bấy lâu nay. Ngay đêm nay, cởi phăng tấm áo the lụa là và chuỗi ngọc bích kia ra! Mẹ không cần một đứa con cả chỉ biết xênh xang áo lụa đi gạt gẫm ruột thịt.”

Thừa Tông run rẩy đưa tay cởi bỏ chiếc áo the đắt tiền đặt xuống bậc cửa, tháo chuỗi ngọc bích trả lại trên khay gỗ. Cụ Đoan quay sang dặn con dâu thứ mang đến một bộ áo vải thô màu nâu sồng vá vai của thợ nhuộm, ném thẳng xuống trước mặt Thừa Tông “Khoác cái này vào! Từ tờ mờ sáng mai, gia pháp bắt đầu thi hành. Con phải tự mình gánh sáu mươi gánh nước suối đầu nguồn từ khe núi Chàm Yên Sơn về đây, không được nhờ vả bất kỳ thợ bạn nào. Tự tay con cọ rửa sạch sẽ từng tấc đất sét, từng đáy chum đã bị vôi độc làm ô uế!”

Cụ Đoan dừng lại một khắc, giọng trầm xuống đầy sức nặng răn đe “Mười ngày nữa là đến hạn nộp lụa khảo hạch cho phủ Trấn thủ. Mẹ cho con cùng thằng Khiêm dốc hết tâm lực, ngày đêm thức trắng mà gây lại ba chum men mẹ đã chết. Nếu không cứu sống được mầm chàm, không dệt nhuộm kịp cây lụa tiến cống thượng phẩm để tạ tội với tiên tổ và rửa sạch thanh danh dòng họ, thì ngày hội thi vải kết thúc cũng là lúc mẹ đích thân cầm bút gạch tên Diệp Thừa Tông ra khỏi gia phả, trục xuất khỏi cửa nhà!”

Từng lời của mẹ như khắc sâu vào xương tủy. Thừa Tông run rẩy vơ lấy chiếc áo vải thô áp vào ngực, dập đầu tạ ơn trong tiếng nấc nghẹn “Con xin vâng lời mẹ… Con xin đem cả mạng này cùng chú Khiêm vực lại xưởng nhuộm, quyết không dám phụ lòng mẹ và em!”

Đêm tàn dần sau hồi chuông điểm canh năm từ ngôi chùa đầu bến Lạc Thủy. Màn sương thu mỏng manh giăng kín mặt đất, hơi lạnh ngấm sâu vào da thịt.

Khi tiếng gà gáy le te rộ lên khắp thôn xóm, cánh cửa ngõ phía sau xưởng Ngũ Nhã khẽ mở. Một bóng người vóc dáng đẫm sương, vai khoác tấm áo nâu thô ráp, đôi chân tập tễnh vì vết trẹo còn buốt nhói, lầm lũi cúi xuống nhấc đôi thùng gỗ nặng trịch đặt lên đòn gánh tre. Đám thợ bạn vừa thức giấc ra sân giếng rửa mặt đều sững sờ, dán mắt nhìn người con cả vốn kiêu sa, đạo mạo của Diệp gia đang cắn răng gánh đôi thùng rỗng, từng bước nặng nhọc đi về phía con đường mòn dẫn lên suối đầu nguồn.