Chương 4: Mưu Thâm Ty Lương Đốc

Mùi dầu máy cùng cám cháy khét lẹt phả vào gió sông Hiến dần tan loãng khi quan Khâm sai Lê Khắc Thuần phất tay áo, dẫn đoàn tùy tùng rảo bước về hướng dinh quan trấn thủ. Đám gia đinh của Trần Bá Hộ lục tục đỡ chủ nhân vừa lồm cồm bò dậy từ nền đá hoa cương, lấm lét lùi lũi dạt sang hai bên đường cái quan. Pierre Dubois đăm đăm nhìn theo bóng áo the thâm của vị khâm sai triều đình, bàn tay nắm chặt đốc gậy batoong chứa nửa đoạn thước gãy, đôi mắt xanh thẳm tối sầm lại rồi quay ngoắt bước lên cỗ xe ngựa gọng sắt.

Minh Viễn khẽ thở phào, đưa tay xốc lại đòn gánh trên vai rồi theo chân cụ Luân rời khỏi bến cảng. Về đến xưởng cối thôn Diên Cối, ráng chiều đã nhạt hẳn, chỉ còn vạt nắng vàng vọt hắt qua hàng rào cúc tần xanh mướt. Đặt hai thúng gạo xuống hiên nhà lợp lá gồi, Minh Viễn nhìn dáng lưng vững chãi của ông nội đang chậm rãi tháo đôi guốc mộc, trong lòng vừa dâng lên niềm kính phục khôn xiết, lại vừa canh cánh nỗi âu lo.

Khẽ đưa mắt nhìn ra mép đầm nước nơi những bè tre bánh tẻ đang dìm ngập bùn non, Minh Viễn ngập ngừng “Thưa ông, ban nãy nơi bến Hiến, tài nghệ của ông đã bẻ gãy nhuệ khí của tên mũi lõ phương xa, nhưng bản khế ước nợ năm trăm quan tiền vẫn nằm trong tay Trần Bá Hộ. Thời hạn ba ngày trôi qua chớp mắt, nếu lão Trần mang trát đòi siết trọn bãi tre ngâm của phường ta thì lấy gì để nuôi sống mấy mươi nóc nhà thợ cối?”

Cụ Luân chưa kịp cất lời thì ngoài ngõ bỗng vang lên tiếng bước chân dồn dập. Cánh cổng tre kẽo kẹt mở tung, Đặng Thị Mai Nương hớt hải chạy vào, tà áo tứ thân nhuộm màu nâu sồng ướt đẫm mồ hôi bên bờ vai mảnh dẻ. Đôi mắt lá dong của nàng mở to, nét mặt lộ rõ vẻ bàng hoàng “Cụ Chử! Minh Viễn huynh! Em vừa từ trấn trên chạy về báo tin đây, nguy khốn mất rồi!”

Minh Viễn vội rót bát nước vối đưa sang “Mai Nương, em cứ bình tâm uống ngụm nước đã. Có chuyện gì mà gấp gáp đến vậy?”

Mai Nương nuốt vội ngụm nước, hơi thở vẫn còn gấp gáp “Vừa lúc nãy tại tiệm thóc của cha em, có viên dịch thừa dưới ty Lương Đốc ghé qua đưa tin mật. Trần Bá Hộ đã ngấm ngầm mang mười thỏi bạc vụn cùng năm hộc lúa tiến vào cửa sau tư dinh Đề đốc ty Lương Đốc! Bọn chúng đã cấu kết với nhau, lấy cớ máy sắt xát vỏ nhanh gọn hơn cối bản địa để chuẩn bị tước bỏ toàn bộ hạn mức thu mua gạo quân lương của xóm nghề Diên Cối trong vụ chiêm này!”

Minh Viễn giật mình, hai bàn tay siết chặt thành quả đấm “Chúng dám đổi trắng thay đen đến mức ấy ư? Bao đời nay gạo cối tre nện đất dâng vào kho quân lương để hàng năm trời vẫn thơm tho dẻo ngọt, bọn chúng lại muốn dâng thứ gạo gãy phôi dính váng dầu máy cho quan quân biên ải sao?”

Mai Nương cắn môi, khẽ gật đầu “Cha em cũng phẫn nộ vô cùng nhưng không thể cản được lệnh quan. Đám phú thương và tay sai ty Lương Đốc đang muốn dồn phường cối vào đường cùng.”

Trong lúc ấy, tại gian thư phòng nồng nặc khói trầm ở tư dinh họ Trần giữa lòng phố khách, Trần Bá Hộ đang khom lưng rót rượu nếp hoa vàng vào chiếc ly bạc đặt trước mặt Pierre Dubois. Gương mặt béo tốt của gã giờ đây tràn trề vẻ nham hiểm “Ngài Dubois chớ vội phiền lòng vì mẩu thước gãy ban chiều. Bản hộ vừa lo lót ổn thỏa nơi ty Lương Đốc. Chỉ cần tước đứt chân cung ứng gạo quân lương của lũ thợ mộc thôn quê, phường cối Diên Cối sẽ đứt vốn, không sao xoay đủ năm trăm quan trả nợ. Khi ấy, cỗ máy Cự Lôi Xa của ngài sẽ thâu tóm toàn bộ kho dự trữ vùng duyên hải!”

Pierre Dubois nhấp ngụm rượu nếp, khóe môi nhếch lên nụ cười lạnh lùng, gõ gậy batoong xuống sàn gỗ lim nghe cộc cộc:“Rất tốt. Ép bách tính phải bán rẻ lúa non trước vụ gặt là cách nhanh nhất để gom sạch nguyên liệu. Đám dân bản xứ chỉ biết cúi đầu trước sức mạnh của đồng tiền và bánh răng sắt thép. Sau khi nắm trọn kho lương duyên hải, mọi kho thóc ở Phố Hiến này sẽ do chúng ta định đoạt.”

Trần Bá Hộ cười the thé, đôi mắt hí híp lại đầy toan tính “Đúng vậy! Đến lúc ấy, lão già Chử Đình Luân có râu tóc bạc phơ hay tài giỏi đến đâu cũng chỉ còn nước dâng bãi tre ngâm mà chuộc mạng cháu đích tôn!”

Trở lại chái nhà tranh thôn Diên Cối, đêm bãi bồi dần buông xuống tịch mịch. Cụ Chử Đình Luân vẫn lặng lẽ đứng bên hương án tổ nghề bách nghệ đặt giữa gian giữa. Cụ quẹt lửa, châm ba nén nhang trầm rồi c*m v** bát hương gốm men lam, làn khói thơm bảng lảng tỏa khắp mái gianh.

Cụ quay lại nhìn Minh Viễn, ánh mắt trầm tĩnh tựa giếng khơi, không một gợn sóng “Viễn, lại đây với ông.”

Minh Viễn bước tới, cúi đầu kính cẩn bên cạnh Mai Nương. Cụ Luân chỉ tay vào lòng chiếc cối đất đang đóng dở đặt giữa gian nhà, nơi lớp cật tre bánh tẻ bao bọc lấy khối đất sét gan gà mịn như mỡ “Con thấy đấy, sắt thép va chạm ắt sinh nhiệt, trục cứng quá đỗi thì dễ giòn nứt trước biến thiên. Còn vành cối tre nện đất của tổ tiên ta truyền lại, cật tre bên ngoài mềm dẻo chịu lực, đất gan gà bên trong nện nhuyễn với xơ dừa, tro trấu và mật mía để làm mát lòng cối. Đó là đạo lý lấy nhu thắng cương của bách nghệ xứ này. Lúa gạo là tinh hoa của đất mẹ, muốn bóc tách tấm áo trấu mà hạt ngọc không tổn thương, người thợ phải biết dùng chính hồn đất để vỗ về hạt thóc. Bọn gian thương kia chỉ thấy cái lợi trước mắt của sức mạnh c**ng b*c, nào thấu hiểu sinh mệnh của ngọc thực.”

Cụ đặt bàn tay ấm áp lên bờ vai rắn rỏi của cháu trai “Nợ nần hay quyền thế chốn quan trường có thể dồn ép ta một buổi, nhưng không thể bẻ gãy được lẽ phải và tấm lòng của người giữ nghề. Tâm con phải vững như thoi gỗ nghiến thì tay quai búa mới không run.”

Nghe lời răn dạy thâm trầm của ông nội, Minh Viễn cảm thấy từng luồng nhiệt huyết rạo rực trong lồng ngực. Nỗi hoang mang lúc chiều bỗng tan biến như mây khói, thay vào đó là ý chí sắt đá muốn cùng ông bảo vệ chén cơm thơm thảo của xóm làng.

Đúng lúc ấy, tiếng mõ tre từ đầu ngõ dồn dập gõ vang ba hồi chín tiếng. Ánh đuốc bập bùng chiếu qua khe liếp, kèm theo tiếng bước chân rầm rập của toán sai nha áo nẹp đỏ thuộc nha môn huyện sở tại.

“Người nhà họ Chử đâu, mau ra tiếp chỉ thị của quan phủ!” Tiếng quát the thé của tên lại dịch xé toạc màn đêm thanh vắng.

Cụ Luân điềm đạm bước ra thềm, Minh Viễn và Mai Nương lập tức theo sát phía sau. Tên lại dịch ngẩng cao đầu, giương cao một tờ trát lệnh bằng giấy sắc đỏ chót, giọng đọc vang lên đầy vẻ hống hách “Theo đơn cáo giác của thương đoàn Tây Vực và thương nhân Trần Bá Hộ về việc kỹ nghệ cối tre thô lậu làm đình trệ công việc quân lương, thừa lệnh quan Khâm sai và nha môn huyện, lệnh cho trưởng phường cối Chử Đình Luân nội trong sáng mai phải có mặt tại công đường nha môn xứ Sơn Nam để đối chất cùng đại diện thương đoàn Tây Vực!”

Tên lại dịch dán mạnh tờ trát lệnh đỏ chót lên ngay cánh cửa gỗ xưởng cối, quay ngoắt người rời đi cùng đoàn đuốc đỏ rực.

Minh Viễn bước tới nhìn dòng mực đen sắc lạnh trên nền giấy điều, bàn tay bất giác siết chặt đến mức móng tay găm vào da thịt. Dưới ánh lửa bập bùng, từng dòng chữ như lưỡi dao chém thẳng vào tương lai của cả xóm nghề: cuộc đối chất ngày mai chính là cái bẫy tử địa, nơi họ phải đem toàn bộ bãi tre ngâm và danh dự ngàn năm của tổ nghề ra đặt cược trước công đường.