Chương 2: Bậc Lão Làng Xuất Trận

Những khúc gậy bọc sắt vẫn lơ lửng giữa tầng không, chưa kịp bổ xuống thì tiếng nện đất nhịp nhàng của một đầu gậy tre đã át đi tiếng sóng vỗ ì oạp dưới mép nước.

Cụ Chử Đình Luân tám mươi sáu tuổi, râu tóc trắng cước như mây trời, chầm chậm bước lên từng bậc đá rêu phong của bến đò. Cụ chỉ mặc manh áo vải nâu sồng bạc màu, chiếc thắt lưng gai buộc hờ quanh mối lưng thẳng tắp. Đôi mắt màu hổ phách của cụ chẳng hề gợn chút âu lo, sâu thẳm và sáng quắc như hai đốm lửa lò rèn giữa đêm thanh vắng. Mỗi bước chân cụ đạp xuống phiến đá hoa cương đều vững chãi, đĩnh đạc tựa gốc lim già bám sâu vào lòng đất phù sa.

Đám gia đinh bặm trợn của Trần Bá Hộ bất giác rùng mình, sống lưng lạnh toát. Mùi dầu khét lẹt nồng nặc quanh cỗ máy sắt dường như bị một luồng khí mát lành, nồng đượm hương bùn ủ và cật tre già từ vạt áo cụ Luân xua tan đi quá nửa. Uy lực trầm mặc toát ra từ lão thợ cối cao niên nhất vùng bãi bồi khiến lũ côn đồ lấm lét nhìn nhau, tự động hạ gậy rồi dạt sang hai bên, mở ra một lối đi thông thoáng.

Cụ Luân bước tới, khẽ đặt bàn tay gầy guộc nhưng đanh chắc như rễ si lên bờ vai đang căng cứng của cháu nội.

“Đứng thẳng dậy, cháu Viễn. Bàn tay thợ cối cầm vồ nện đất nuôi sống thiên hạ, cớ gì phải cúi đầu trước phường buôn lọc lừa?”

Minh Viễn thở hắt ra một hơi, lồng ngực chùng xuống, cúi đầu lễ phép “Thưa ông nội, con… con để ông phải nhọc lòng rồi.”

Cụ Luân khẽ lắc đầu, ánh mắt hướng về phía Trần Bá Hộ và Pierre Dubois. Đối diện với cái nhìn điềm tĩnh tựa mặt hồ mùa thu ấy, vẻ đắc thắng nhơn nhơn trên gương mặt tròn bóng nhẫy của Trần Bá Hộ thoáng chốc cứng đờ. Hắn lúng túng giấu tờ khế ước nợ ra sau lưng, nhưng rồi nghĩ đến chỗ dựa là thương đoàn Tây Vực cùng cỗ máy sắt khổng lồ, hắn lại ưỡn cái bụng phệ, giương quạt lông the thé “A, tưởng ai, hóa ra là cụ Chử thôn Diên Cối! Cụ đã tám mươi sáu tuổi đầu, sao không ở xưởng mà dưỡng già, lại lần mò ra chốn buôn bán làm gì cho nhọc thân? Cụ xem, cháu nội cụ dám cả gan báng bổ cỗ máy Cự Lôi Xa của ngài Dubois, lại còn xúi bẩy bách tính làm loạn. Năm trăm quan tiền nợ bãi tre còn chưa trả nổi, liệu cái lưng còng của cụ có gánh nổi vạ này không?”

Pierre Dubois đứng bên cạnh, tay cầm gậy batoong bịt bạc gõ côm cốp xuống phiến đá. Qua lời viên thông ngôn thì thụt bên tai, hắn nheo đôi mắt xanh sâu hoắm nhìn cụ Luân từ đầu đến chân, khóe môi nhếch lên nụ cười khinh miệt tột cùng. Hắn bước lên hai bước, cất giọng lơ lớ trịch thượng “Hóa ra đây là lão già thợ mộc đầu sỏ xứ này sao? Nhìn ông già nua, rách rưới chẳng khác gì mấy vành cối đất nát ở xó bếp. Ta khuyên ông bảo thằng cháu cút về đi. Thời đại dùng cơ bắp kéo gỗ, nện đất đã chấm dứt rồi. Trước sức mạnh kim khí phương Tây, thứ kỹ nghệ tre đất thô sơ, mọi rợ của các người chỉ đáng làm củi đun!”

Đám đông nông phu và thợ thuyền quanh bến Hiến nghe lời sỉ nhục ấy thì phẫn nộ, tiếng xì xào vang lên như sóng cuộn. Nhưng cụ Chử Đình Luân chỉ khẽ cười, một nụ cười sảng khoái và độ lượng của người thấu suốt lẽ đời. Cụ chống cây gậy tre xuống sàn đá, bước từng bước khoan thai đến sát máng thoát gạo của cỗ máy sắt.

Cụ thong thả cúi xuống, nhón lấy vài hạt gạo vừa rơi ra, đưa lên đầu ngón tay cái miết nhẹ. Đôi mắt lão thợ già chợt ánh lên nét xót xa. Cụ nâng hạt gạo lên trước tầm mắt của Pierre Dubois và Trần Bá Hộ, giọng nói trầm hùng, sang sảng vang xa khắp bến sông:“Khách phương xa tự xưng đem sức mạnh sắt thép đến khai hóa, nhưng mắt lại chẳng nhìn thấu nổi một hạt thóc nhỏ nhoi. Lão hỏi ông, hạt lúa sinh ra từ bùn đất, uống sương mai ngậm nắng vàng cả trăm ngày mới kết thành hạt ngọc thực, điều quý giá nhất của nó nằm ở đâu?”

Pierre Dubois cau mày, lạnh lùng đáp qua thông ngôn “Thóc là lương thực, máy ép vỏ thật nhanh ra gạo trắng để bán lấy tiền, đó là lợi nhuận, là giá trị duy nhất!”

“Sai rồi!” Cụ Luân đanh giọng, thanh âm vang lên như tiếng chuông khánh gióng giữa trời quang. “Quý nhất ở hạt thóc là cái phôi mầm sinh mệnh nơi đầu mày! Cỗ máy của ông dùng trục sắt nặng nề cưỡng ép, bánh răng quay cuồng sinh ma sát nhiệt khô khốc, đốt cạn chất nước ngọt lành, nghiền nát tan tành cái mầm ngọc ấy. Hạt gạo mất phôi là hạt gạo chết, chất vào kho chỉ dăm bữa nửa tháng là mốc meo, hóa thành tro bụi. Chưa kể dầu mỡ kim khí rỉ ra bẩn thỉu, đem thứ đó nấu cơm nuôi quân, thử hỏi làm sao giữ vững bờ cõi?”

Cụ Luân quay sang nhìn bách tính, ánh mắt chan chứa tình cảm ấm áp “Vành cối tre nện đất của tổ tiên ta ngàn năm qua chưa từng biết nói lời đao to búa lớn. Cật tre mềm dẻo ôm lấy đất gan gà nện nhuyễn, thoi dăm gỗ nghiến miết nhẹ lớp trấu thô ráp để giữ trọn vẹn phôi mầm nguyên vẹn, thơm ngát ngọt lành. Đất nén làm nguội lòng cối, tre đan giữ ấm tình người. Bách nghệ xứ này làm ra cối là để nâng niu hạt ngọc nuôi sống nhân gian, chứ đâu phải thứ khí cụ sắt thép tàn bạo, chỉ chực băm vằm sự sống để vơ vét bạc tiền bất chính!”

Lời cụ Luân vừa dứt, hàng trăm nông phu, tiểu thương trên bến đồng loạt vỗ tay rầm rộ. Tiếng hô “Cụ Chử nói phải!”, “Đúng là đạo của hạt gạo quê mình!” vang dội khắp một khúc sông, át hẳn tiếng ầm ào của guồng nước.

Trần Bá Hộ mặt mày xám ngoét, trán rịn mồ hôi hột. Còn Pierre Dubois thì giận dữ đến tím tái mặt mày. Là kẻ tôn sùng sắt thép đến mức cuồng tín, hắn không thể chấp nhận việc cỗ máy cơ khí kiêu hãnh của mình bị một lão già thợ mộc mặc áo nâu sồng chỉ trích không còn manh giáp.

“Nói láo! Chỉ là ngụy biện của kẻ bất lực trước sức mạnh kim khí!” Pierre Dubois rít lên điên tiết.

Hắn giật phắt cây batoong bịt bạc, xoay nhẹ chuôi cầm, rút phắt ra một thanh thước đo bằng thép tôi sáng loáng giấu bên trong. Thanh thép dài chừng hai thước, dày bản, ánh lên sắc xanh lạnh lẽo của kim loại ngoại bang. Pierre vung mạnh thanh thước thép trong không khí, phát ra tiếng rít xé gió rợn người, rồi chĩa thẳng mũi thước vào ngực cụ Luân nhằm thị uy “Lão già cổ lỗ! Ngươi có thấy thứ thép này không? Nó được tôi luyện trong lò cao phương Tây, cứng rắn vô song, có thể chém sắt như chém bùn! Thứ tre đất mục nát của ngươi, liệu có chịu nổi một đòn của thép tôi này không?”

Trước lưỡi thép sắc lạnh kề sát ngực, cụ Chử Đình Luân vẫn đứng sừng sững như một ngọn thạch bàn. Đôi mắt thợ nghề tinh tường của cụ khẽ nheo lại, liếc thật nhanh qua thân thanh thước thép đang rung bần bật dưới ánh mặt trời gay gắt, rồi khóe môi khẽ nhếch lên một nụ cười thâm trầm.