Chương 14: Phán Quyết Vòng Đầu

Lệnh bài bằng đồng hun vừa hạ xuống, tiếng chiêng lệnh rền vang khắp bến đá Phố Hiến như một lằn ranh xé toang bầu không khí ngột ngạt bụi trấu. Đặng Thị Mai Nương khẽ chỉnh lại nếp yếm lụa, đôi bàn tay thon thả ghì chặt mép hai chiếc nia đan bằng cật nứa óng ả, mắt dõi thẳng về phía kỳ đài. Gió từ cửa sông thổi bạt làn khói dầu khét lẹt tạt qua mũi nàng, để lại thứ mùi nồng gắt tanh tao của mỡ sắt bị hun nóng.

Theo sau hiệu lệnh của quan Khâm sai Lê Khắc Thuần, viên Đề đốc ty Lương Đốc vung tay ra hiệu cho toán nha dịch áo đỏ nẹp đen tiến vào sân đấu. Mai Nương bước thoăn thoắt qua sàn gỗ lim, mái tóc vấn cao sau gáy rung rinh theo từng nhịp chân dứt khoát. Nàng cùng bốn viên lại dịch cầm thước đồng và gàu đong chuẩn mực, chia nhau áp sát hai đống lúa gạo vừa tuôn ra từ hai bên kỳ đài.

Cỗ máy Cự Lôi Xa của thương đoàn Tây Vực lúc này đã ngừng hẳn sau tiếng hãm guồng nước chát chúa. Từng bánh răng kim khí vẫn còn kêu lách tách vì giãn nở nhiệt, tỏa ra hơi nóng rẫy như một lò than con. Năm mươi hộc thóc lúa trời bên cỗ máy sắt đã vơi nhẵn thín, dồn thành một núi gạo xám xịt dưới sàn đá, hoàn tất trước cối tre Diên Cối gần một khắc.

Thấy vậy, Trần Bá Hộ phe phẩy chiếc quạt lông tía, chiếc bụng nung ninh rung lên bần bật theo từng tràng cười the thé. Hắn bước xăm xăm lại gần hàng ghế giám khảo, chắp tay xun xoe nhưng giọng điệu lại đầy vẻ trịch thượng “Bẩm quan lớn! Bàn dân thiên hạ đều mắt thấy tai nghe, Cự Lôi Xa của ngài Dubois chỉ trong chớp mắt đã xay sạch năm mươi hộc thóc tiến triều, bỏ xa cái cối đất tre nứa của lũ thợ quê mùa kia gần cả khắc! Rõ ràng cơ khí kim khí ngàn cân của khách phương xa là vô song! Xin Khâm sai đại nhân công minh tuyên bố thắng cuộc ngay tại vòng đầu, để bản hộ tiện bề thu hồi khế ước bãi tre ngâm!”

Dưới chân kỳ đài, đám gia đinh họ Trần được thể hò reo inh ỏi, gõ mõ khua thanh la vang rền hòng áp chế tinh thần phường thợ Diên Cối. Bên phía cối tre, Minh Viễn mồ hôi đầm đìa vạt áo, nắm chặt then cối nghiến răng không nói, đôi mắt rực lửa nhìn kẻ gian thương. Cụ Luân vẫn an nhiên đứng vuốt chòm râu bạc, khẽ đưa mắt nhìn Mai Nương như gửi gắm trọn vẹn niềm tin.

Mai Nương chẳng hề nao núng trước những tiếng hò hét khoa trương ấy. Đôi mắt lá dong của nàng ánh lên vẻ sắc sảo lạ thường. Nàng cúi người, thoăn thoắt dùng gàu gỗ múc một đấu gạo lớn từ máng xả của cỗ máy sắt đổ vào chiếc nia bên trái, rồi lại bước sang nong cối đất nén họ Chử, múc một đấu gạo đầy đổ vào chiếc nia bên phải.

Hai tay bưng hai chiếc nia phẳng phiu, Mai Nương tiến thẳng lên bậc thềm kỳ đài, quỳ xuống trước mặt quan Khâm sai và hội đồng nha môn “Bẩm Khâm sai đại nhân! Thể thức vòng một do chính ty Lương Đốc và nha môn ước định gồm cả hai điều: đọ tốc độ và xét độ sạch vỏ trấu. Máy sắt hoàn thành trước là sự thực về số lượng, song hạt ngọc trời có sạch vỏ, có tròn vẹn để dự trữ kho quân lương hay không, kính xin đại nhân sáng suốt mở mắt xem xét!”

Lê Khắc Thuần khẽ gật đầu, chòm râu ba chòm rung rinh vẻ uy nghiêm “Được lắm! Đem hai nia gạo lại đây cho bản quan tận mắt kiểm định.”

Mai Nương đứng dậy, nhẹ nhàng đặt hai chiếc nia lên chiếc bàn sơn then trước mặt vị đại thần tam phẩm. Nàng đưa đôi bàn tay búp măng thoăn thoắt sảy nhẹ ba nhịp liên hoàn. Động tác uyển chuyển, dẻo dai như múa của cô gái bến sông lập tức khiến lớp mặt của hai đấu gạo phơi bày rõ mồn một từng hạt dưới ánh nắng chói chang của buổi ban trưa.

Khâm sai Thuần nhổm người dậy, đưa tay bốc một nắm gạo từ chiếc nia của cỗ máy Cự Lôi Xa. Ngay khoảnh khắc hạt gạo lọt qua kẽ tay quan lớn, những tiếng xì xào bắt đầu rộ lên từ các vị giám khảo ty Lương Đốc.

Mặt mày Trần Bá Hộ thoáng chốc sượng sùng, nụ cười giả lả tắt lịm trên khóe môi nhờn mỡ. Pierre Dubois cũng nheo đôi mắt xanh sâu thẳm, tay siết chặt lấy chiếc gậy batoong bịt bạc vừa thay chốt mới, bước lên nửa bước dòm lom lom vào nia gạo.

Dưới ánh mặt trời, hạt gạo từ máy sắt lộ rõ một màu xám đục ảm đạm. Vì hai trục kim khí c**ng b*c ép nghiến quá mạnh vào lớp vỏ giáp cứng như đá của giống thóc lúa trời, vô số vỏ trấu không hề được tách nguyên vẹn mà bị dập nát thành từng mảnh vụn li ti, bám chặt vào thân hạt. Tệ hơn nữa, những mảnh trấu nhọn hoắt găm thẳng vào thân gạo gãy khúc, cám vỡ vụn hòa lẫn với bụi bẩn và váng khói khét của dầu bôi trơn rỉ ra từ khớp máy, bốc lên mùi ngai ngái khó chịu. Độ sạch vỏ trấu chẳng những không đạt quá nửa, mà hạt gạo còn nát vụn như tấm cám cho lợn ăn.Khâm sai Lê Khắc Thuần buông nắm gạo trở lại nia, khẽ lắc đầu, vẻ mặt đượm nét thất vọng. Đoạn, ông chuyển sang chiếc nia thứ hai chứa mẻ gạo xay từ cối đất nén Diên Cối.

Vừa vốc một nắm lên lòng bàn tay, mắt vị đại thần bỗng bừng sáng. Từng hạt gạo lúa trời sau khi đi qua mười tám thoi dăm gỗ nghiến “Thập Bát Long Cốt” hiện ra trắng ngà, căng mẩy, bóng bẩy như những hạt ngọc thô vừa được đánh thức. Vỏ trấu thô ráp cứng quắt đã bị lực miết nhu thuận theo thớ đất cạp tre bóc sạch bong thành từng vỏ trấu nguyên vẹn trôi dạt ra ngoài nong, tuyệt nhiên không sót lại dăm ba mảnh vụn. Hạt gạo nằm ngoan ngoãn, đều tăm tắp, trên đầu mỗi hạt vẫn còn giữ nguyên phôi mầm sự sống vàng nhạt, thơm nồng nàn hương phù sa châu thổ bãi bồi.

Mai Nương ngẩng cao đầu, giọng đanh thép ngân vang khắp bốn bề “Bẩm quan lớn! Hạt ngọc nuôi quân, giữ kho ba năm không mốc là nhờ vỏ trấu được bóc sạch mà phôi mầm không giập vỡ. Máy sắt ngoại bang chạy nhanh nhưng lòng tham c**ng b*c, nghiền nát cả vỏ lẫn ruột, vỏ dính cám bẩn thế kia trữ kho chưa đầy một tuần trăng ắt sinh dòi bọ chua mốc! Ngược lại, vành cối đất nén Diên Cối tuy chậm hơn một khắc, nhưng nhả hạt nào sạch hạt nấy, vẹn nguyên tinh túy trời đất. Đó mới chính là cái gốc của nghề nông tang nước Nam!”

Lời phân tích thấu tình đạt lý của Mai Nương khiến hàng vạn bách tính vây quanh ồ lên tán thưởng. Tiếng vỗ tay, reo hò rầm rộ nổi lên từ các bến thuyền xóm thợ bãi bồi, dập tắt hoàn toàn sự kiêu ngạo của đám gian thương.

Trần Bá Hộ toát mồ hôi hột, vội vã phân bua “Bẩm… bẩm quan lớn, tốc độ mới là then chốt của việc cấp lương khẩn cấp…”

“Câm miệng!” Khâm sai Lê Khắc Thuần đập mạnh tay xuống bàn, tiếng gỗ vang lên chan chát cắt ngang lời ngụy biện. Ánh mắt ông lạnh lùng nhìn thẳng vào Trần Bá Hộ và Pierre Dubois “Lương thảo là tính mạng của ba quân, là cội rễ của xã tắc! Một bên nhanh hơn nhưng gạo nát lẫn trấu bẩn, một bên chậm hơn đôi chút nhưng hạt gạo sạch tinh, vẹn toàn mầm ngọc. Vòng thứ nhất: Đọ tốc độ và độ sạch vỏ, Cự Lôi Xa chiếm phần nhanh, nhưng cối đất nén Diên Cối thắng trọn về độ sạch! Vòng này coi như bất phân thắng bại!”

Vị đại thần đứng thẳng dậy, lệnh bài giơ cao giữa thinh không “Nghỉ nửa khắc! Chuẩn bị bước ngay vào vòng hai: Thử sức bền bỉ vận hành liên tục suốt hai canh giờ giữa trưa hè!”

Tiếng chiêng đồng vang lên kết thúc phán quyết công minh. Trần Bá Hộ xám ngoét mặt mày, lùi lũi dạt sang một bên.

Pierre Dubois tức tối đến run cả vai. Đôi mắt xanh của gã hằn lên những tia máu hung hãn. Gã dậm mạnh chiếc gậy batoong bịt bạc xuống sàn gỗ lim nghe một tiếng "cốp" chói tai, rít qua kẽ răng ra lệnh cho đám thợ ngoại bang “Lũ vô dụng! Vòng sau mở hết cỡ van nước sông Hiến, tăng tốc bánh đà c**ng b*c lên tột cùng! Ta muốn cỗ máy này nghiền nát tan tành cái cối đất rách nát của lão già kia!”