Chương 12: Trạm Sửa Chữa Chái Bếp

Gió sớm Nà Ka thổi thốc qua triền dốc, làm vạt áo khoác bông sờn mép của ông Điền bay phần phật. Nơi hiên nhà Homestay Mận Đỏ bên kia đường đất, bóng áo len xám nhỏ nhắn vừa khựng lại trong giây lát rồi dứt khoát quay lưng bước vào gian buồng. Cánh cửa gỗ khép lại, then cài đánh “cạch” một tiếng khô khốc vang vọng qua thung lũng, như một nhát dao cứa thẳng vào lồng ngực ông lão tám mươi chín tuổi.

Khớp gối chân phải nhói buốt sau một đêm trở trời khiến ông Điền lảo đảo, phải gượng dựa lưng vào bờ rào nứa. Hai cánh tay ôm chặt tấm ván gỗ mận đẽo phẳng phiu vào lòng, đôi mắt kèm nhèm sau tròng kính lão buộc dây dù bất giác cay xè. Bà Mai vẫn không chịu nhìn mặt ông. Sáu mươi lăm năm nghĩa tình tào khang, nay thu lại bằng một then cài lạnh tanh, cự tuyệt mọi lời trần tình.

“Kìa bác thợ phố! Đã bảo rồi, cái bụng người già vùng này giận dai như rễ cây nghiến, người Tràng An các bác giận nhau chắc cũng chẳng kém đâu, làm sao mà một chốc một lát mềm lòng ngay được!”

Tiếng cười rổn rảng quen thuộc vang lên từ phía sau. Cụ Sùng A Vàng cắp chiếc đài National vừa mang sang homestay khoe rộn rã trở về, tay kia cầm mẩu than củi to bằng ngón chân cái cùng chiếc vồ gỗ nặng trịch, sải bước dài tới cạnh ông Điền.

Nhìn nét mặt chất phác của người bạn già vùng cao, lòng ông Điền dâng lên niềm cảm kích khôn nguôi. Ông húng hắng ho, giọng khàn đặc run rẩy “Bác Vàng à… Ơn bác đêm qua cho tôi trọ lại gian phản gỗ ấm sực bên bếp lửa chái bếp, tôi chẳng biết lấy gì đền đáp. Không có bác cưu mang, thân già này rét mướt giữa rừng thì chẳng biết sống chết ra sao. Tôi tuy tám mươi chín rồi, chân cẳng có đau, nhưng đôi tay vẫn còn biết làm việc. Bác cứ để tôi đỡ đần việc vặt, từ nhóm bếp dăm bào, phơi lá thuốc đến quét tước chái nhà, bác đừng ngại…”

“Thôi thôi, bác thợ già đừng có vẽ chuyện khách sáo!” Cụ Vàng xua tay đánh roạt, hàm răng ám khói thuốc lào rạng rỡ nụ cười hào sảng. “Vàng này quý cái tài sửa đài của bác, lại thương cái bụng thật thà muốn chuộc lỗi với bà nhà. Việc nhà chái bếp có đáng là bao, sau này khắc có lúc nhờ bác phụ. Còn bây giờ, bác muốn đón lại bà nó thì phải nghe kế của tôi. Nào, mau đặt tấm ván lên mỏm đá phẳng này!”

Ông Điền lật đật cúi người, cẩn thận đặt tấm ván gỗ mận nhẵn thín lên tảng đá ven đường dốc. Cụ Vàng chìa mẩu than củi sang “Bác có hoa tay thợ phố, nắn nót viết dòng chữ như tôi bày lúc sớm đi. Viết to, rõ ràng vào, để người bên kia dốc chỉ cần ngước mắt lên là thấy!”

Hít sâu một luồng không khí lạnh buốt của cao nguyên, ông Điền đón lấy mẩu than củi. Ngón tay chai sần nổi đồi mồi từng quen nắn nót linh kiện cơ khí khẽ run lên, rồi dứt khoát tì mạnh xuống mặt gỗ. Từng nét chữ ngay ngắn, vuông vức dần hiện ra: “Trạm sửa đài, vô tuyến và đồ gia dụng nhỏ miễn phí”.

Viết xong, hai ông già cùng nhau hì hục dựng biển. Cụ Vàng vung vồ gỗ đóng chặt hai cọc nứa xuống vệ đường đầu dốc, còn ông Điền cẩn thận giữ chân cọc, dùng những sợi dây mây dẻo dai buộc ghì tấm ván gỗ vào thân cọc. Tấm biển mộc mạc dựng lên vững chãi giữa nắng sớm hanh hao, mặt chữ đen tuyền kiêu hãnh hướng thẳng về phía cổng Homestay Mận Đỏ. Cụ Vàng chống vồ gỗ ngắm nghía, vỗ đùi đánh đét một tiếng đầy khoái chí, còn ông Điền chỉ lặng lẽ đưa mắt nhìn sang ô cửa buồng vẫn đóng im ỉm bên kia rặng dâm bụt.

Tiếng lành đồn xa khắp thung lũng Nà Ka nhanh như ngọn gió qua đồi chè.

Chỉ đến cữ trưa, danh tiếng “ông thợ già Hà Nội chấm thiếc một tí là đài câm cũng biết hát” đã râm ran khắp các nếp nhà sàn. Người vùng cao quý cái đài phát thanh lắm. Giữa bốn bề núi đá mênh mông, chiếc đài bán dẫn là sợi dây nối họ với những bản tin thời sự, chương trình ca nhạc của Đài Tiếng nói Việt Nam. Nhưng đài hỏng thì phải lặn lội hàng chục cây số ra tận thị trấn, tiền công sửa khéo bằng nửa tiền mua đài mới, nên đành vứt xó bếp chịu ẩm mốc rỉ sét.

Thế là từ đầu giờ chiều, gian chái bếp nhà cụ Sùng A Vàng bỗng trở nên nhộn nhịp lạ thường.

Một thanh niên người Mông khoác áo chàm rụt rè ôm sang chiếc đài bán dẫn National cũ kỹ bị rè đặc tiếng nghẹt mũi. Một bà mế trùm khăn nhung mang theo chiếc ấm đun nước điện bằng nhôm đã sứt quai, đứt mối dây mayso. Lại có chị phụ nữ xóm dưới tất tả cắp chiếc nồi cơm điện chập chờn rơle nhiệt, mỗi lần cắm điện là cơm nửa sống nửa khê.

Ông Điền ngồi ngay ngắn trên chiếc ghế mây con cạnh ổ cắm điện nơi chái bếp. Tròng kính lão gọng đồi mồi được kéo xếch lên sống mũi, sợi dây dù đung đưa theo từng nhịp thở tập trung. Ông cắm mỏ hàn 25W vào ổ điện. Chỉ vài phút sau, đầu mỏ hàn đã nóng đỏ, mùi khói nhựa thông ngai ngái bốc lên thơm nồng, xua tan mùi ẩm mốc của gian bếp vùng cao.

Bằng đôi tay cả một đời gắn liền với vi mạch và linh kiện, ông Điền tháo từng con ốc vít rỉ sét. Chiếc đài của anh thanh niên chỉ bị tuột mối hàn giắc cắm loa do va đập; ông Điền chấm một giọt thiếc pha chì tròn xoe vào chân tiếp xúc, tiếng hát rộn ràng trong veo lập tức ngân vang làm anh chàng nở nụ cười tươi rói. Đến chiếc ấm điện, ông Điền dùng kìm bấm tỉ mỉ tuốt lại đoạn dây mayso bị cháy lẹm, siết chặt ốc hãm chịu nhiệt; ấm nước cắm thử vài phút đã reo lên tiếng sôi ùng ục. Chiếc rơle nồi cơm điện cũng được ông dùng tuốcnơvít nắn lại lò xo cảm biến nhiệt chuẩn xác từng milimét.

Bà con quanh bản mừng rỡ không sao tả xiết. Anh thanh niên móc từ túi áo ra mấy tờ tiền năm mươi nghìn nhàu nhĩ toan dúi vào tay ông Điền, nhưng ông lão kiên quyết xua tay gạt đi:“Không, không! Tôi đã ghi rõ trên biển rồi, sửa giúp bà con cho khuây khỏa tuổi già, tuyệt đối không lấy tiền nong gì đâu. Bác cất tiền đi!”

Dân bản thật thà, không lấy được tiền công thì trong bụng áy náy khôn nguôi. Một lát sau, người thì mang sang ba bắp ngô nếp nướng thơm nức mũi, người xách biếu nửa nải chuối ngự chín vàng, bà mế lại tất tả chạy về nhà gói sang một đùm xôi nếp nương bọc lá chuối rừng còn ấm sực. Chẳng mấy chốc, góc bàn gỗ nơi chái bếp đã đầy ắp hoa trái nương ngô, chan chứa ân tình mộc mạc của đồng bào vùng cao.

Đến cữ chiều muộn, khi vạt nắng hanh hao cuối cùng chìm dần sau đỉnh núi mận, khách sửa đồ thưa dần. Ông Điền xoa bóp hai đầu ngón tay tê buốt vì khói thiếc hàn, rồi cẩn thận mở đùm lá chuối. Gói xôi nếp nương vẫn còn bốc hơi nghi ngút, thơm dẻo ngào ngạt. Ông nhớ ngày xưa ở phố Hàng Bông, bà Mai thích nhất món xôi nếp đầu mùa; những ngày mưa lạnh, bà thường dậy sớm đồ một chõ xôi cho cả nhà cùng ăn.

Bỗng ngoài bờ rào dâm bụt vang lên tiếng bước chân giẫm trên lá khô lạo xạo.

Ngẩng đầu lên, ông Điền giật mình khi thấy Mai Chi đang đứng tựa lưng vào gốc mận đầu dốc, hai tay khoanh trước ngực, ánh mắt đăm chiêu dò xét nhìn về phía chái bếp.

Lòng mừng rỡ xen lẫn bối rối, một tay cầm chiếc kìm bấm chưa kịp đặt xuống, một tay đỡ gói xôi nóng, ông Điền bước thấp bước cao tập tễnh ra mép rào nứa. Giọng ông run rẩy, ngập ngừng “Cô Chi… Chi đấy à cháu?”

Mai Chi ngước nhìn ông nội, giọng đều đều nhưng khoảng cách rất rõ ràng “Cháu chào ông nội.”

“Ừ… ừ…” Ông Điền luống cuống, rụt rè chìa gói xôi bọc lá chuối qua khe rào. “Ông… ông vừa sửa đồ giúp bà con, người ta biếu gói xôi nếp nương mới đồ, còn dẻo và ấm lắm. Cháu… cháu mang về buồng cho bà nội giúp ông với. Chiều Mộc Châu lạnh buốt, bà cháu dạ dày lại yếu, ăn chút xôi nóng lót dạ cho ấm bụng…”

Mai Chi nhìn gói xôi nghi ngút khói trên đôi bàn tay nổi đồi mồi run rẩy của ông nội. Nét mặt cô gái trẻ khẽ chùng xuống trong thoáng chốc, nhưng rồi ánh mắt cô nhanh chóng lấy lại vẻ cương nghị. Cô không đưa tay ra đón lấy, mà nghiêm giọng cất lời “Cháu không mang vào đâu, ông nội cất đi mà ăn. Homestay của cháu không thiếu đồ ăn ngon cho bà nội.”

Lời từ chối dứt khoát như gáo nước lạnh tạt vào mặt khiến ông Điền sững sờ, gói xôi trên tay trĩu nặng. Mai Chi nhìn thẳng vào mắt ông, từng lời rành rẽ, đanh thép “Bà nội cháu suốt sáu mươi lăm năm qua không thiếu một bữa cơm ấm, bà chỉ thiếu sự tôn trọng và lắng nghe thôi ông ạ. Chiếc hộp kỷ vật bị vứt ra xe rác là cả một đời thanh xuân của bà, đâu thể chỉ bằng một tấm biển sửa đồ miễn phí hay gói xôi nếp nương mà xóa sạch được? Bà cháu vẫn chưa nguôi giận đâu, then cửa buồng bà cài chặt là để lòng bà được yên đấy.”

Nói đoạn, không đợi ông nội kịp phân trần, Mai Chi dứt khoát quay gót, rảo bước thoăn thoắt trở về phía homestay.

Bóng dáng cháu gái khuất dần sau rặng mận mờ mịt hơi sương chiều. Lời cảnh báo đanh thép ấy vang vọng mãi bên tai, đâm nhói vào tâm can người thợ già. Lớp vỏ sĩ diện gia trưởng cuối cùng trong ông đã hoàn toàn tan rã. Đôi vai gầy khẽ run lên, nhưng thay vì buông xuôi hay tự ái quay gót về Hà Nội, ông Điền cúi nhìn chiếc kìm bấm vẫn đang cầm chặt trong tay phải.

Kim loại lạnh ngắt truyền vào lòng bàn tay chai sần một luồng sinh khí lạ kỳ. Ông thở hắt ra một hơi dài, ánh mắt bỗng trở nên kiên định hơn bao giờ hết. Ông sẽ không bỏ cuộc. Dẫu khớp gối có rệu rã, dẫu bà Mai có cài then buốt giá đến ngàn lần, ông lão tám mươi chín tuổi này nhất quyết sẽ bám trụ lại gian chái bếp đầy khói nhựa thông, cho đến ngày dò tìm lại được tần số bình yên đã mất.