Chương 23: Nghĩa Khí Sáng Soi Cổ Thạch

Giọng xướng vừa dứt, ngoài ngõ đã hiện ra bóng dáng khoan thai của Tri phủ Chu Văn Thao. Hôm nay, vị quan phụ mẫu không mang triều phục trang nghiêm nơi công đường, chỉ vận một thân trường bào gấm xanh sẫm giản dị thêu vân mây viền bạc, bước chân đĩnh đạc đi qua cổng hoa. Theo sau ngài không có toán lính lệ vung gậy quát tháo thị uy, chỉ có hai viên sai dịch kính cẩn bưng chiếc khay phủ lụa điều.

Bà con lối xóm cùng phường thợ ngọc đang đứng chật sân tự giác rẽ sang hai bên, cúi đầu thi lễ. Cụ Lý Khiêm Du đỡ nhẹ cánh tay nương tử, bước xuống thềm đón khách “Thảo dân bái kiến Chu đại nhân. Quan phụ mẫu trăm công nghìn việc nơi phủ nha, nay hạ cố ghé mái nhà tranh của hai thân già, thật khiến chúng tôi vô cùng cảm kích.”

Chu Văn Thao bước nhanh lại gần, vội đưa hai tay đỡ lấy khuỷu tay cụ Du, giọng nói trầm ấm đầy vẻ kính trọng “Lý lão trượng chớ đa lễ! Hôm nay bản quan đến đây với tư cách một kẻ hậu bối đến mừng thọ hai bậc đại thụ bách niên của Cổ Thạch trấn, tuyệt đối không dám nhận lễ quan nha.”

Dứt lời, vị quan tri phủ quay sang viên dịch tùy tùng, khẽ phất tay. Tấm lụa điều được vén mở, để lộ một bức thiếp gấm thêu kim tuyến đỏ rực rỡ, bề mặt nổi bật bốn chữ lớn thếp chỉ vàng tinh xảo: “Đức Thọ Vô Cương”. Chu Văn Thao trân trọng hai tay nâng bức thiếp gấm, trao tận tay cụ Du “Đôi cụ kết tóc se duyên tròn một trăm năm, trải qua một thế kỷ phong sương mà tình thâm nghĩa trọng vẫn vẹn nguyên son sắt, gia phong thuần hậu, con cháu thuận hòa. Bức thiếp gấm này do bản quan đích thân đề chữ, kính chúc hai cụ thọ tựa tùng bách Hàm Ngọc sơn, phúc đức dài lâu che chở cho cháu con.”

Cụ Du đón lấy bức thiếp gấm nặng trịch ân tình, ánh mắt xúc động. Cụ bà Đoan Nhu bên cạnh cũng khẽ cúi đầu, nụ cười phúc hậu nở trên gương mặt già nua “Bà già này xin đa tạ tấm lòng vàng của đại nhân.”

Chu đại nhân khẽ mỉm cười, rồi ngài quay người đối diện với hàng chục thợ ngọc và dân chúng đang vây quanh dưới rạp đỏ. Ánh mắt quan phụ mẫu trở nên đanh thép, nghiêm nghị “Nhân dịp đại lễ hôm nay, bản quan muốn tuyên bố rõ ràng trước mặt toàn thể bà con và phường thợ ngọc. Vụ án gian lận cống phẩm và mưu hại người lương thiện của Vạn Bảo Đường là bài học xương máu cho toàn trấn Cổ Thạch. Đỗ Bằng vì mối lợi trước mắt mà tẩm độc đá non, làm nhơ nhuốc thanh danh nghề tổ hàng trăm năm. Phủ nha đã định rõ quy chế mới: Từ nay về sau, mỏ ngọc Hàm Ngọc sơn sẽ tuyệt đối không cấp phép khai thác cho những kẻ mưu mô trục lợi, buôn gian bán lận! Quyền mở mỏ và khai thác chỉ trao cho những phường thợ lấy tâm đức làm đầu, biết nâng niu báu vật trời ban. Mọi phường ngọc trong vùng phải lấy Vạn Tinh Các làm khuôn vàng thước ngọc chấn hưng nghề truyền thống!”

Lời vừa dứt, cả sân viện bỗng lặng đi một thoáng rồi vỡ òa trong những tiếng vỗ tay giòn giã. Bác Trương thợ rèn vung mạnh cánh tay lực lưỡng, hô to tán đồng “Đại nhân anh minh! Lấy đức làm gốc, ngọc mới sáng, nghề mới bền!”

Cụ giáo Tống cùng các bậc cao niên trong làng cũng gật đầu tấm tắc, ánh mắt nhìn bức biển “Bách Niên Ngọc Đức” trên gian chính càng thêm muôn phần tôn kính. Cụ Du nhìn quanh khoảng sân ngập tràn ánh nắng ban mai, trong lòng trào dâng niềm thanh thản vô bờ. Cái họa ngọc giả đã tan, mạch nguồn ngọc lành của quê hương từ nay đã được trả về đúng đạo lý chân chính.

Cụ Du nghiêng mình cảm tạ quan tri phủ, rồi cất giọng sang sảng “Đại nhân đã chỉ dạy chí lý. Lão phu một đời mài giũa đá hoa, thấu hiểu rằng tâm có trong thì ngọc mới ấm. Hôm nay, trước sự chứng kiến của quan phụ mẫu, chư vị tiền bối cùng bà con xóm giềng, Vạn Tinh Các xin cử hành đại lễ bái tạ tổ nghề và truyền thừa y bát cho đời sau.”

Cụ Du khẽ vẫy tay gọi “Tiểu Hoài, lại đây với cụ.”

Lý An Hoài trong bộ áo dài xanh tề chỉnh, gương mặt khôi ngô toát lên nét chững chạc sau bao sóng gió, vội bước lên thềm hiên, kính cẩn đứng cạnh cụ cố.Cụ Du dắt tay chắt trai bước vào gian chính. Trên hương án, khói trầm hương thơm ngát tỏa vòng lượn lờ quanh bài vị tiên tổ nghề mài ngọc, ngay dưới bức biển gỗ thị đỏ thếp vàng sáng lóa. Cụ Du trang trọng châm ba nén hương thơm, dẫn An Hoài cùng quỳ xuống chiếc chiếu hoa trải giữa nhà, dập đầu ba lạy bái tạ trời đất tổ tiên.

Đứng dậy, cụ Du chậm rãi bước tới bên chiếc tráp gỗ hương đặt trên bàn mài ngọc. Cụ kính cẩn mở nắp tráp, lấy ra một phong bao bằng gấm xanh chứa cuốn thủ bản ố vàng cùng một thanh dao gọt ngọc nhỏ bằng thép rèn chuôi sừng hươu đã nhẵn bóng dấu vết ngón tay cụ qua bao năm tháng.

Cụ Du xoay người lại, ánh mắt nhìn đứa chắt đích tôn chan chứa kỳ vọng lẫn nghiêm cẩn “An Hoài, đây là cuốn thủ bản ghi chép toàn bộ bí quyết nương thớ nhận vân mà tổ tiên họ Lý đã đúc kết, cùng con dao trác ngọc đã theo cụ suốt hơn một trăm năm qua. Hôm nay, trước bài vị tổ tiên và sự chứng kiến của quan dân Cổ Thạch, cụ trao lại trọn vẹn cho con.”

An Hoài run run đưa hai tay lên cao đón nhận kỷ vật thiêng liêng. Cụ Du đặt từng món vào tay chắt, giọng cụ trầm xuống, từng lời đanh thép khắc sâu “Nghề mài ngọc của Vạn Tinh Các ta, ngón nghề chỉ là cành lá, tấm lòng mới là gốc rễ. Mài ngọc cũng là mài giũa cái tâm của chính mình. Con trọn đời phải khắc cốt ghi tâm: Tuyệt đối không dùng kỹ nghệ tổ truyền để cầu danh mưu lợi, không vì bạc vàng mà cúi đầu trước điều gian trá. Mỗi nhát dao hạ xuống, mỗi thớ ngọc mài ra phải vì y đức dưỡng ôn, cứu đời giúp người, chở che cho kẻ ốm đau cơ hàn. Nếu làm trái đạo trời, tâm ngọc vẩn đục, con dao này sẽ gãy, ngọc cũng sẽ nát vụn!”

An Hoài dập đầu sát mặt chiếu hoa, trán chạm nền gạch phát ra tiếng vang dứt khoát. Giọng chàng trai trẻ nghẹn ngào nhưng vang vọng, kiên định “Chắt Lý An Hoài xin quỳ trước tiên tổ và cụ cố, thề trọn đời khắc cốt ghi tâm lời dạy răn vàng ngọc! Con nguyện giữ trọn cái tâm thuần khiết, lấy ngón nghề mài ngọc dưỡng ôn cứu người giúp đời, quyết không màng tư lợi, một lòng bảo vệ thanh danh và y đức của Vạn Tinh Các!”

Quan Tri phủ Chu Văn Thao đứng bên cạnh khẽ gật đầu, nở nụ cười tán thưởng “Hay cho câu ‘mài ngọc cũng là mài tâm’! Hậu sinh khả úy, Vạn Tinh Các có truyền nhân như thế này, quả là phúc lớn của cả trấn Cổ Thạch.”

Tiếng chúc tụng lại râm ran nổi lên. Con cháu năm đời họ Lý cùng bà con lối xóm hân hoan vây quanh chúc mừng người thợ trẻ kế nghiệp. Ngoài sân, những bàn tiệc mừng thọ đã được dọn lên tinh tươm. Hương rượu đào thơm phức quyện hòa cùng mùi bánh khảo, mùi giò hoa ngạt ngào. Cụ Du tự tay rót chén rượu đào sóng sánh dâng mời Chu tri phủ “Rượu nhạt quê mùa, xin kính đại nhân một chén tạ lòng tri ngộ.”

Chu Văn Thao sảng khoái nâng chén “Uống chén rượu bách niên của lão trượng, bản quan như được uống cạn cả cái nghĩa khí thanh bạch của đất Cổ Thạch này!”

Mọi người cùng nâng chén, tiếng cười nói rộn rã lan tỏa khắp ba gian nhà cổ lợp ngói âm dương. Gió đông se lạnh thổi qua chùm hoa mai trắng đầu mùa, nhưng khoảng sân gạch rợp bóng cờ hoa lại ấm áp lạ kỳ bởi nghĩa xóm tình làng sâu nặng.

Sau một tuần rượu đào cùng vài tuần trà thanh đượm vị sen, bóng tà áo xanh của Tri phủ Chu Văn Thao cùng đoàn khách quý dần khuất sau khúc quanh đầu ngõ đá. Tiếng trống hội xa dần, bà con lối xóm cũng lần lượt lui về, để lại khoảng sân viện một bầu không khí trang nghiêm, thanh tịnh quen thuộc.

Con cháu các chi họ Lý ý tứ dọn dẹp gọn gàng rồi lặng lẽ lui ra gian ngoài. Ánh nắng trưa rực rỡ xuyên qua tán cây mai trắng, rải từng vạt lấp lánh lên thềm hiên.

Cụ Du bước chậm rãi lại bên chiếc ghế mây nơi cụ Đoan Nhu đang ngồi đợi. Cụ khẽ cúi người, nắm lấy bàn tay mềm mại đã được chuỗi ngọc sưởi ấm của vợ, khóe mắt già nua xô lại thành những nếp nhăn tràn trề yêu thương “Nương tử, khách khứa đã vãn, việc làng việc họ đều đã chu toàn. Giờ là lúc dành riêng cho hai thân già chúng ta rồi.”