Chương 15: Mái Nhà Bên Sông Hương

Chiếc ba lô bạt đã khóa kín nằm im lìm trên đùi Gia Hòa. Hai bàn tay thô ráp của anh áp chặt trên đầu gối, những ngón tay gầy guộc còn hơi run sau cú đạp xe bạt mạng qua mấy dãy phố. Bụi đỏ quạch bám vào từng nếp nhăn nơi khóe mắt, khiến gương mặt người đàn ông bốn mươi chín tuổi hằn sâu vẻ tiều tụy, nhẫn nhục.

Nguyệt nhìn anh thật lâu. Cơn giận vì anh trễ hẹn đã từ từ chìm xuống, nhường chỗ cho một nỗi xót xa ngổn ngang. Hai mươi ba năm, cái tật say nghề đến quên cả xung quanh của anh đâu dễ ngày một ngày hai mà sửa được. Thế nhưng việc anh không buông một lời chối quanh, dứt khoát tháo máy ảnh vùi sâu xuống đáy ba lô lại khiến lòng cô chùng xuống.

Cô không buông lời trách móc. Rút từ ví vải mấy đồng bạc lẻ đặt xuống bàn trả tiền chén nước chè nguội ngắt, Nguyệt khẽ xách chiếc vali mây: “Đi thôi. Chị Lan đang đợi bên bờ nam.”

Gia Hòa như sực tỉnh, vội vã khoác ba lô lên vai, lẳng lặng dắt chiếc Phượng Hoàng lẽo đẽo theo sau.

Hai người đi bộ qua cầu Tràng Tiền. Gió sông Hương thổi lên mát rượi, xua đi cái oi nồng của buổi chiều muộn. Dưới chân cầu, những chiếc thuyền vạn chài bắt đầu le lói ánh đèn dầu. Nguyệt đi phía trước, tà áo lụa mận chín bay nhè nhẹ; Gia Hòa dắt xe đi sau cô chừng hai bước, tiếng xích xe khô dầu thỉnh thoảng khẽ lách cách trên mặt cầu sắt thép. Suốt đoạn đường qua bờ nam, không ai nói thêm lời nào, nhưng khoảng cách giữa hai cái bóng đổ dài dường như không còn gay gắt như lúc ở quán nước.

Nhà chị Lan nằm sâu trong con ngõ rợp bóng cây ăn quả ở bờ nam sông Hương. Đó là ngôi nhà rường ba gian lợp ngói liệt, nép mình dưới những tán mít và thanh trà xanh ngắt. Từ ngày chồng mất, chị Lan nghỉ hưu ngành giáo dục, sống một mình giữa khu vườn thanh tịnh này.

Nghe tiếng lách cách mở cổng sắt, chị Lan từ gian bếp bước ra. Thấy Nguyệt, gương mặt phúc hậu của người phụ nữ ngũ tuần rạng rỡ hẳn lên. Nhưng khi ánh mắt chị chạm phải người đàn ông đứng nép bên chiếc xe đạp phủ đầy bụi đất, nụ cười thoáng chững lại: “Trời đất ơi... Chú Hòa cũng vô tới đây hả?”

Gia Hòa ngượng ngùng cúi đầu, giọng khàn đặc vì khát nước và bụi đường: “Dạ... Em chào chị. Em theo... em tìm Nguyệt.”

Chị Lan nhìn chiếc áo sơ mi cán bộ bết dính mồ hôi và đôi mắt trũng sâu vì thiếu ngủ của anh, khẽ thở dài: “Thôi, dắt xe vô hiên, rửa mặt mũi cho mát rồi vô nhà.”

Trong khi Gia Hòa lúi húi múc nước ở chum sành, chị Lan kéo tay Nguyệt vào góc bếp. Gian bếp ấm sực mùi khói củi và hương khế chua đang sôi trên bếp lò. Vừa vớt bọt nồi canh cá, chị vừa nhìn qua khe liếp ra sân: “Răng mà đến nông nỗi ni, Nguyệt? Người ta lặn lội đuổi theo em suốt mấy trăm cây số, gầy sọp, gió bụi rứa... Em đã nghĩ kỹ chuyện dứt áo ra đi chưa?”

Nguyệt cúi đầu, bàn tay vân vê vạt áo dài sờn chỉ, giọng nghẹn lại: “Em mỏi lắm rồi chị. Hai mươi ba năm, em như cái bóng vô hình trong nhà. Anh ấy sống với buồng tối tráng phim, với ánh sáng của thiên hạ... Chưa bao giờ anh ấy hỏi xem em có mệt hay không.”

Chị Lan im lặng khuấy nhẹ nồi canh, rồi khẽ thở dài: “Đàn ông xứ Nghệ vụng miệng, chú Hòa lại càng vụng. Nhưng em coi kìa, người đàn ông gần năm mươi tuổi, bỏ cả công việc, mang chiếc xe đạp cà tàng đuổi theo vợ qua ba tỉnh thành, mặt mũi bơ phờ không màng sĩ diện. Cái tình nghĩa nớ đâu phải ai muốn cũng có được mô em. Đừng vội đoạn tuyệt khi lòng mình chưa thực sự nguội.”

Bữa cơm chiều được dọn ra trên chiếc chiếu hoa giữa gian nhà rường. Mâm cơm đạm bạc nhưng đậm đà phong vị xứ Huế với bát canh chua cá khế, đĩa rau muống luộc và ơ cá bống kho tiêu thơm lừng mùi gừng nghệ.

Suốt bữa ăn, Gia Hòa hầu như không nói gì. Anh ngồi khép nép ở góc chiếu, lễ phép so đũa, bới cơm cho hai chị em trước rồi mới xới cho mình. Mỗi lần Nguyệt đưa tay với đĩa thức ăn, anh đều lặng lẽ nghiêng đĩa về phía cô. Không còn vẻ bồn chồn của người chực săn góc máy, anh bưng chén cơm ăn từng hạt chậm rãi, chăm chú lắng nghe hai chị em trò chuyện.Chị Lan kể chuyện phố xá mấy hôm nay: “Mấy bác bên ty giáo dục bảo sắp tách tỉnh Bình Trị Thiên rồi. Chắc đến tháng Sáu, tháng Bảy ni là công bố chính thức. Đất Thừa Thiên mình lại về với Huế, trường lớp rồi sẽ phải sắp xếp lại từ đầu.”

Nguyệt gật đầu: “Ngoài Vinh người ta cũng râm ran chuyện chia tách. Thời buổi Đổi Mới, cái gì cũng rục rịch chuyển mình.”

Gia Hòa đặt chén cơm xuống, khẽ đỡ lời một cách chừng mực: “Dạ, bên tòa soạn Báo Nghệ Tĩnh cũng vừa nhận công văn định hướng tuyên truyền. Ai cũng mong tách tỉnh xong thì đời sống đỡ vất vả hơn.”

Nguyệt liếc nhìn chồng. Giọng anh trầm ấm, điềm đạm. Suốt buổi, anh không hề nhắc đến chiếc máy ảnh dưới đáy ba lô. Sự hiện diện trọn vẹn, tĩnh lặng và đầy vẻ săn sóc vụng về ấy khiến cõi lòng Nguyệt dấy lên những đợt sóng ngầm xao xuyến. Người đàn ông này thực sự đang cố gắng thay đổi vì cô.

Ăn xong, Gia Hòa nằng nặc xin bưng mâm bát ra giếng rửa. Tiếng nước gàu khua lách cách ngoài sân hòa vào tiếng côn trùng rỉ rả trong vườn đêm.

Chị Lan châm ấm trà sen thơm ngát, rồi bước lại chiếc tủ chè khảm xà cừ ở gian giữa, lấy ra một chiếc khung ảnh bằng gỗ thông mang lại bàn nước: “Em còn nhớ bức ni không, Nguyệt?”

Nguyệt nhìn xuống khung ảnh. Đó là bức ảnh cưới chụp chị Lan và anh rể vào mùa hè năm 1975, khi đất nước vừa thống nhất. Giấy ảnh qua mười mấy năm đã ngả màu vàng ố, nhưng từng đường nét vẫn sắc sảo. Trong ảnh, chị Lan mặc áo dài trắng, e ấp tựa đầu vào vai người chồng mặc quân phục. Luồng ánh sáng ban mai chiếu xiên qua mái hiên phủ lên gương mặt hai người vẻ ấm áp lạ kỳ.

“Bức ni là chú Hòa chụp cho vợ chồng chị đó,” chị Lan mỉm cười, ngón tay run run lần theo mép khung kính. “Hồi nớ chú theo đoàn báo chí vô tiếp quản, bận trăm công nghìn việc mà vẫn lặn lội tìm tới đây. Chú chạy vạy xin giấy ảnh tốt của Liên Xô, canh từng vệt nắng rọi qua hiên để bấm máy... Chú Hòa nhìn đời bằng con mắt nghệ sĩ, nhưng là thứ nghệ sĩ có cái tâm trong veo, giàu tình người lắm. Không thương người trong ảnh hết lòng thì mần răng bắt được cái thần ấm áp đến rứa...”

Từng lời của chị Lan rơi vào lòng Nguyệt như sỏi ném xuống hồ sâu. Thương người trong ảnh hết lòng?

Ký ức về đêm trăng ở Can Lộc đột ngột dội về. Nguyệt nhớ chiếc hộp thiếc đựng gần hai mươi cuộn phim âm bản Gia Hòa đặt nơi bậu cửa buồng. Cô nhớ từng dải phim nhựa đen nháy soi dưới kính lúp: hình ảnh cô thời con gái đứng trên bục giảng trường sơ tán, cô phơi thóc trên sân thượng gió lộng, cô chong đèn chấm bài trong đêm đông... Suốt hai mươi ba năm, anh đã chụp cô hàng trăm lần. Trong từng góc máy, từng vệt sáng anh chắt chiu, liệu có phải cũng chan chứa một tình yêu câm lặng mà bấy lâu anh không biết cách thốt nên lời?

Chị Lan khẽ thở dài rồi đứng dậy lui vào buồng trong. Gian nhà rường chìm vào tĩnh mịch, chỉ còn tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả lắc.

Bên ngoài hiên, Gia Hòa rửa xong mâm bát, khẽ khàng bước vào đứng lặng nơi bậu cửa, dường như sợ bước chân thô mộc làm kinh động sự yên ả của gian phòng.

Nguyệt không ngẩng lên nhìn anh, nhưng ánh mắt cô bất giác trôi về góc phản gỗ phía bên kia. Nơi đó, chiếc ba lô bạt bám đầy bụi đỏ của anh đang nằm im lìm với chiếc máy ảnh Zenit bị vùi sâu dưới đáy, đối diện với chiếc vali mây nơi cô đang cất giữ chiếc hộp thiếc chở nặng hai mươi ba năm ký ức.

Cổ họng Nguyệt nghẹn lại, một câu hỏi băn khoăn cứ cuộn xoáy trong lòng: Đằng sau lớp vỏ vô tâm của người đàn ông cả đời giam mình trong buồng tối ấy, rốt cuộc còn cất giấu bao nhiêu yêu thương mà cô chưa từng thấu suốt?