Chương 10: Gió Qua Vườn Chuối

Gia Hòa thức giấc khi đất trời Can Lộc còn bảng lảng hơi sương. Đêm qua nằm trên tấm dát kho lót rơm, lưng anh ê ẩm như vừa trải qua một trận ốm nặng. Tiếng sương sớm nhỏ tong tong từ mép ngói âm dương xuống rãnh nước trước hiên đánh thức người đàn ông đang trằn trọc. Anh trở mình, bàn tay theo thói quen quờ tìm chiếc máy ảnh Zenit đặt ở đầu bao tải ngô, chạm vào lớp vỏ kim loại lạnh toát mới sực nhớ ra mình đang ở đâu.

Chiếc hộp thiếc đựng những cuộn phim âm bản hôm qua anh để lại bên bậu cửa buồng trong, giờ chắc Nguyệt đã cất đi. Đêm qua, tiếng kẽo kẹt của chõng tre bên kia vách đất dội sang từng hồi, anh biết cô cũng thao thức như mình.

Bên ngoài có tiếng kẹt cửa khe khẽ, rồi tiếng bước chân giẫm trên nền đất nện. Gia Hòa vén manh chiếu rách che cửa kho nhìn ra. Dưới ánh rạng đông xam xám, ông Sửu lưng hơi còng, vai vác chiếc cuốc bàn, tay cầm con dao rựa cán tre dài ngoẵng đang chậm rãi đi vòng ra sau hồi nhà.

Không chần chừ, Gia Hòa vội vàng kéo phẳng nếp áo sơ mi cộc tay đã nhàu nhĩ, xỏ chân vào đôi dép cao su rồi đẩy cửa bước ra. Vại sành bên giếng đất còn đầy ắp nước mưa mát lạnh. Anh vục tay rửa mặt cho tan cơn ngái ngủ, vuốt lại mái tóc hoa râm bù xù, đoạn rảo bước đi theo bóng lưng bố vợ.

Vườn sau nhà ông Sửu thoai thoải men theo triền đất thịt, giáp ranh với con mương dẫn nước tưới tiêu của làng Trại Hạ. Cả một vạt đất rộng ngút ngát toàn chuối là chuối. Hơi đất ẩm quyện với mùi lá mục bốc lên ngai ngái. Gió sớm từ phía rú Hồng Lĩnh thổi tràn qua thung lũng, làm những tàu chuối xanh mướt cọ vào nhau phát ra chuỗi âm thanh phần phật.

Thấy tiếng bước chân lẹp xẹp phía sau, ông Sửu không quay đầu lại. Ông dừng trước một bụi chuối tiêu rậm rạp, cắm lưỡi cuốc sâu vào lòng đất rồi thong thả cởi chiếc áo cánh nâu vắt lên bờ giậu, để lộ bờ vai gầy guộc chằng chịt những vết sẹo chiến trường.

“Bác dậy sớm rứa ạ,” Gia Hòa cất tiếng chào, giọng anh khàn đặc sau một đêm trằn trọc. “Để cháu phụ bác một tay.”

Ông Sửu liếc mắt nhìn con rể một thoáng. Ánh mắt ông già bảy mươi hai tuổi đục mờ như nước ao thu, nhưng đáy mắt vẫn sâu thẳm vẻ quắc thước của người lính già từng qua bom đạn. Ông không ừ hử, chỉ khẽ hất cằm về phía con dao rựa đặt dựa gốc mít gần đó “Tỉa hết mấy tàu lá khô rủ xuống mương đi. Để rậm quá, chuột bọ cắn phá hết gốc non.”

Gia Hòa lập tức xắn hai ống quần lên quá gối, cầm con dao rựa bước vào vườn. Cả đời anh quen cầm chiếc máy ảnh cơ khí nặng trịch, ngón tay quen vê vòng tiêu cự và ấn nhẹ cò trập, nay cầm con dao rựa phạt từng bẹ chuối xơ xác thấy vừa ngượng vừa vụng. Nhựa chuối non rỉ ra bám vào kẽ móng tay dính dớp, thâm sì. Nhưng anh cắn răng làm, phạt dứt khoát từng nhát một. Tiếng dao chém ngọt vào thân bẹ nghe phầm phập.

Hai người đàn ông, một già một trung niên, cứ thế lầm lũi làm việc giữa vườn chuối ngút ngàn. Không ai nói với ai nửa lời. Chỉ có tiếng gió xạc xào lùa qua ngọn cây và tiếng đất vỡ dưới lưỡi cuốc của ông Sửu. Những gốc chuối già cỗi, trơ trọi gốc rễ chằng chịt lần lượt bị ông Sửu bổ cuốc lật tung lên, phơi ra màu đất đỏ quạch. Khi vạt nắng đầu ngày vượt qua rặng tre làng rọi xuống những giọt sương đọng trên phiến lá biếc, Gia Hòa đã gom được một đống lá khô to tướng bên bờ mương. Mồ hôi vã ra ướt đầm lưng áo sơ mi, thấm vào da thịt ram ráp nhưng tinh thần lại tỉnh táo hẳn.

Ông Sửu dừng cuốc, chống hai tay lên cán thở ra một hơi dài. Ông bước lại gốc cây sung già bên bờ mương, ngồi bệt xuống vạt cỏ còn đẫm sương, đoạn với tay lấy chiếc điếu cày bằng ống nứa ngả màu cánh gián giắt bên hông cạp quần.

Gia Hòa cũng buông dao, bước tới ngồi cách ông chừng nửa mét trên mép bờ đất. Bờ mương phẳng lặng, dòng nước đỏ nặng phù sa lững lờ trôi xuôi về cánh đồng trũng xa xa.

Ông Sửu thọc ngón tay vào bao vải dù, vê một vê thuốc lào to bằng đầu ngón tay cái, ấn chặt vào nõ điếu. Chiếc đóm nứa châm lửa từ hộp quẹt con cóc bùng lên le lói. Tiếng rít điếu cày vang lên giòn tan, rột rột như tiếng nước réo, phả ra luồng khói trắng mờ mịt, cay nồng mùi thuốc lào ngai ngái.

Người cựu binh lim dim mắt nhả khói, lồng ngực gầy gò phập phồng sau làn hơi đậm đặc. Ông cầm đóm nứa gõ nhẹ vào đầu gối, rồi bất chợt đưa mắt nhìn sang bụi chuối rậm rạp mà hai người vừa dọn dẹp.

Ở đó, một cây chuối mẹ to bè, thân đã bắt đầu thâm xì và nứt nẻ sau vụ trổ buồng, đang oằn mình rũ xuống. Bên dưới gốc nó, ba bốn mụt chồi non nhú lên mơn mởn, xanh ngăn ngắt như những mũi mác chỉa thẳng lên trời cao.“Anh nhìn cây chuối tê coi,” ông Sửu chỉ đầu đóm còn đỏ tàn về phía bụi cây, giọng trầm đục đặc sệt thổ ngữ Hà Tĩnh.

Gia Hòa ngước nhìn theo hướng tay bố vợ “Dạ?”

“Cây chuối ni lạ lắm,” ông Sửu chậm rãi nói, từng lời nhả ra thong thả như khói thuốc. “Muốn chồi non bên dưới lớn lên được, muốn nó vươn lên đón nắng trời mà trổ buồng đơm hoa, thì người làm vườn phải dứt khoát cầm rựa mà đốn phăng cái cây mẹ già nua tê đi. Cứ tiếc nuối giữ lại cái bóng râm che chở bên trên, thì thân mẹ mục ruỗng ở trong mà con bên dưới cũng còi cọc, nghẹt thở chết dưới gốc.”

Gia Hòa sững sờ. Lời nói của ông Sửu như mũi kim châm thẳng vào tâm can anh. Anh nhìn thân chuối mẹ rỗng tuếch đang rỉ nhựa chát chúa, rồi lại nghĩ đến dáng hình mệt mỏi của Nguyệt sau cánh cửa gỗ khép hờ hôm qua. Hơn hai mươi năm qua, anh ngỡ mình là bóng râm che chở cho tổ ấm, nhưng hóa ra sự hiện diện lầm lũi, vô tâm của anh lại là thứ bóng tối ngột ngạt đè nặng lên thanh xuân của vợ.

Lồng ngực Gia Hòa thắt lại. Bản tính chất phác, nghĩ sao nói vậy của người đàn ông cả đời chỉ quen nhìn đời qua ống kính khiến anh không kìm được câu hỏi nghẹn ngào “Bác... Bác nói rứa, có phải bác muốn cháu buông tay, để Nguyệt tự do đi tìm cuộc sống mới không bác?”

Câu hỏi buột ra thẳng thắn đến mức vụng về, tr*n tr** không một chút rào đón. Hai bàn tay Gia Hòa siết chặt vào nhau, đầu ngón tay bấm sâu vào lòng bàn tay dính đầy nhựa chuối chát xót.

Ông Sửu quay phắt sang nhìn con rể. Đôi mắt già nheo lại, nhìn xoáy vào gương mặt sạm đen vì gió bụi đường trường của người đàn ông bốn mươi chín tuổi đang run rẩy trước mặt mình. Không có sự giận dữ, cũng chẳng có vẻ khinh thị, ánh nhìn của người lính già chỉ thăm thẳm một sự nghiêm khắc đến nao lòng.

Ông thong thả nghiêng ống điếu, gõ cộc cộc vào tảng đá dưới chân để dốc tàn thuốc ra ngoài. Tiếng gõ khô khốc vang lên giữa không gian tĩnh mịch của buổi sớm ven làng.

Đoạn, ông nhìn thẳng vào mắt Gia Hòa, nói rành rọt từng tiếng “Nếu anh chỉ đến đây để xin vợ về thì về đi, còn nếu anh đến để hiểu tại sao con tui đi, thì ngồi thêm chút.”

Câu nói rành rẽ như nhát rựa chém ngọt vào không khí, làm Gia Hòa đông cứng cả người.

Anh ngồi chết lặng trên bờ mương đất ẩm. Từng lời của bố vợ như l*t tr*n mớ bòng bong bế tắc trong lòng anh bấy lâu. Từ lúc nhìn thấy tờ đơn ly hôn ở Vinh, vượt hơn sáu mươi cây số đạp xe rã rời qua cầu Bến Thủy, rồi lầm lũi trong đêm về tận làng Trại Hạ, anh vẫn đinh ninh mình đi đòi lại một thứ thuộc về mình. Anh nghĩ mình vô tội vì không cờ bạc, không rượu chè, không lăng nhăng. Anh đến đây để van nài cô trở về, để cuộc sống quay lại nếp cũ quen thuộc.

Gia Hòa ngửa mặt nhìn lên khoảng trời bảng lảng mây trắng.

Gió sớm từ thung lũng lại ào tới, thổi qua rặng chuối rào rào, làm những tàu lá rách tơi tả bay phần phật trong nắng mới. Ngồi lặng giữa tiếng gió xào xạc qua tán lá chuối, Gia Hòa bàng hoàng nhận ra suốt hai mươi ba năm chung sống, anh chưa từng một lần mở miệng hỏi xem vợ mình đang mệt mỏi hay mong muốn điều gì.