Chương 2: Chuông Không Quả Lắc

Tôi nín thở, bàn tay siết chặt lấy núm khuếch đại trên máy Sound Devices, vặn ngược chiều kim đồng hồ để hạ mức tín hiệu. Thanh hiển thị tín hiệu vẫn co giật từng vệt đỏ lòm ở dải hạ âm 18 Hertz. Lớp gỗ sa mộc dưới chân tôi rung lên từng chặp tê dại, tựa như một dòng điện âm ỉ chạy dọc từ sống lưng lên tận cuống họng. Cảm giác buồn nôn quen thuộc ập đến, lồng ngực thắt lại như bị một bàn tay vô hình bóp nghẹt. Tôi phải giật phăng chụp tai nghe ra khỏi đầu, tựa lưng vào cột nhà th* d*c.

Bên ngoài song cửa, bóng tối của thung lũng đặc quánh như mực tàu. Sự rung chuyển ngầm kéo dài thêm chừng nửa phút rồi từ từ lắng xuống, trả lại cho gian nhà sàn bầu không khí tĩnh mịch rợn người. Đêm đó, tôi thức trắng, hai mắt trừng trừng nhìn lên những thanh xà gồ đen sẫm, bên tai văng vẳng dư chấn của một luồng xung lực mù mịt vừa trồi lên từ đáy sâu lòng đất.

Sáng sớm hôm sau, sương mù buốt giá ùa vào thung lũng bản Ro, quánh đặc như sữa đông. Màn sương dày đến mức tầm nhìn chưa đầy ba mét, nuốt chửng những rặng sa mu cổ thụ và làm ẩm ướt từng thớ gỗ xám xịt của nếp nhà sàn.

Đúng sáu giờ, tiếng gõ cửa dồn dập vang lên. Vàng A Páo đứng nép bên bậc cầu thang, chiếc áo chàm đẫm sương đêm, thắt lưng vẫn lủng lẳng con dao quắm. Khuôn mặt rắn rỏi của gã thợ săn lộ rõ vẻ bồn chồn, ánh mắt đảo quanh mảnh sân mờ mịt sương khói như thể lo sợ ai đó đang rình rập.

– Anh Hoàng, chị Ngân, đi thôi. Giờ này cụ Khun mới mở lò, lát nữa người trong bản kéo đến xin bùa thì cụ không tiếp khách lạ đâu, – A Páo hạ giọng thì thào, hơi thở phả ra thành từng luồng khói trắng.

Chúng tôi rảo bước theo A Páo qua những con dốc đá lởm chởm trơn trượt. Bản Ro buổi sớm lặng lẽ đến kỳ quặc, không một tiếng gà gáy hay tiếng người gọi nhau lên nương, chỉ có tiếng bước chân chúng tôi giẫm lạo xạo trên đá dăm. Đi đến cuối bản, men theo chân vách đá vôi karst sừng sững, mùi than củi nồng nặc quyện với mùi lưu huỳnh và xỉ kim loại khen khét bắt đầu xộc thẳng vào cánh mũi.

Xưởng đúc đồng của cụ Lò Văn Khun là một căn lán lợp ngói âm dương xập xệ, nép mình sát một hốc đá karst khoét sâu vào lòng núi. Trong khoảng sân đất nện ngổn ngang những ụ xỉ than xám xịt, nồi nấu đồng bằng đất nung vỡ vụn và những bộ khuôn đúc bằng bùn trộn rơm khô đã nứt nẻ.

Giữa lán, một đống than hồng đang âm ỉ cháy, hắt ánh đỏ chập chờn lên dáng hình còng gập của một ông lão. Cụ Lò Văn Khun chừng bảy mươi hai tuổi, mái tóc bạc trắng búi gọn sau gáy, lưng còng rạp xuống như một thân cây cổ thụ oằn mình trước bão gió. Đôi mắt cụ phủ một lớp màng đục mờ vì hàng chục năm tiếp xúc với khói lò và bụi kim loại nặng. Trên tay cụ là một chiếc búa sắt nhỏ, đang gõ từng nhát đều đặn, nhịp nhàng lên một khối kim loại sần sùi đặt trên đe đá.

“Keng… cạch… keng…”

Âm thanh kim loại va đập không hề thanh thoát mà trầm đục, nghèn nghẹn như bị bóp nghẹt trong không gian ẩm ướt của vách đá. Khi chúng tôi bước vào lán, nhát búa của cụ khựng lại giữa chừng. Đôi mắt đục mờ của cụ từ từ quét qua chúng tôi, rồi dừng lại, trừng trừng nhìn vào chiếc máy Sound Devices đa kênh và chiếc micro shotgun bọc lông chắn gió đeo trước ngực tôi. Khuôn mặt nhăn nheo của cụ lập tức đanh lại, ánh lên vẻ lạnh nhạt và nghi kỵ tột cùng.

– Mang sắt thép ma quỷ của người dưới xuôi vào đây làm gì? – Cụ Khun cất giọng khàn đặc, từng âm tiết khô khốc cọ vào nhau như đá sỏi va đập dưới suối sâu.

A Páo sợ hãi lùi lại nửa bước, chắp hai tay trước bụng – Con lạy cụ… Đây là đoàn cán bộ nghiên cứu dưới xuôi lên, muốn tìm hiểu về nghề đúc chuông của bản ta…

– Già này không có đồ gì để nghiên cứu cả. Đem máy móc đi chỗ khác, – cụ Khun dứt khoát xua tay, toan vung búa gõ tiếp.

Nhận thấy tình thế căng thẳng, Ngân liền bước lên phía trước. Cô nhẹ nhàng cúi đầu chào theo nghi thức cổ truyền của người vùng cao, giọng nói trong trẻo, mềm mỏng nhưng đầy kính cẩn – Cháu chào cụ ạ. Chúng cháu từ Viện Dân tộc học lặn lội lên đây, không có ý quấy rầy sự thanh tịnh của cụ. Cháu từng đọc tài liệu của các nhà nghiên cứu tiền bối, biết dòng họ Lò của cụ nắm giữ kỹ thuật luyện kim đồng pha thiếc tuyệt hảo từ sáu đời trước, tạo nên thứ âm vang trầm hùng mà không xưởng đúc nào dưới đồng bằng làm được. Chúng cháu chỉ mong được chiêm ngưỡng tinh hoa tổ truyền của người bản Ro trước khi nó bị mai một thôi ạ.

Những lời chân thành và sự hiểu biết sâu sắc của Ngân dường như đã chạm vào lòng tự tôn của người thợ già. Bàn tay cầm búa của cụ Khun buông lỏng đôi chút. Cụ ngước mắt nhìn Ngân, ánh nhìn bớt phần sắc lạnh nhưng vẫn ngập tràn vẻ u hoài – Người dưới xuôi chữ nghĩa nhiều, nhưng hiểu làm sao được cái nghiệp tổ truyền này. Đâu phải cứ đồng tốt, thiếc chuẩn là đúc nên chuyện.Cụ thở dài, chống cán búa đứng thẳng lưng lên một chút, chỉ tay về phía chiếc xà ngang bằng gỗ sa mu treo ở góc lán. Ở đó lơ lửng một quả chuông đồng cao chừng hai gang tay, màu xám đen pha ánh kim xỉn. Bề mặt chuông không hề chạm trổ hoa văn tinh xảo mà gồ ghề, lồi lõm những vết rỗ khí của phương pháp đúc thủ công thô sơ. Nhưng điều khiến tôi kinh ngạc nhất chính là đáy chuông: bên trong lòng chuông hoàn toàn rỗng tuếch, tuyệt nhiên không có quả lắc hay lưỡi chuông bằng sắt như bất kỳ loại chuông thông thường nào.

– Chuông… không có lưỡi lắc sao cụ? – Ngân khẽ thốt lên, mắt sáng ngời vẻ tò mò.

Cụ Khun nhìn quả chuông, nét mặt chìm vào sự sùng kính pha lẫn sợ hãi – Chuông câm. Đúc ra không phải để tay người đánh. Đời người phàm tục không ai có quyền gõ vào thân chuông này.

– Nếu không gõ, làm sao chuông phát ra âm thanh được ạ? – Tôi không kìm được, buột miệng hỏi.

Cụ Khun quay phắt sang nhìn tôi, ánh mắt đục mờ bỗng quắt lại – Nó tự kêu. Khi Thần Mỏ trong lòng đất thức giấc, chuông sẽ tự cất tiếng rền rĩ. Những đêm cuối tháng không trăng, gió từ cửa hang Khẳm thổi ngược lên, chuông này sẽ thay đất mù mà khóc than. Đó là tiếng thở của cõi chết, cảnh báo người sống phải đóng chặt cửa, giữ trọn cái mạng của mình. Kẻ nào cãi lời, mò mẫm vào miệng hang rỗng, hồn phách sẽ bị Thần Mỏ nuốt chửng không còn manh xác.

Nghe đến đây, trái tim tôi đập thịch một nhịp. Ký ức về dải dao động 18 Hertz đêm qua vụt hiện về trong tâm trí. Dưới góc độ âm học, tôi hiểu ngay cấu trúc thân chuông rỗng ruột này thực chất là một buồng cộng hưởng acoustic. Khi luồng khí ngầm mang sóng hạ âm luồn qua miệng chuông với một góc và vận tốc thích hợp, thân chuông sẽ tự dao động cơ học theo hiện tượng cộng hưởng Helmholtz, biến dao động vô hình thành những tiếng rền rĩ ma quái lan xa trong đêm.

Máu nghề nghiệp và sự tò mò khoa học bùng lên mãnh liệt, tôi bước tới gần hơn, giơ nhẹ đầu micro định hướng về phía chiếc chuông treo trên xà – Thưa cụ, cháu hiểu đây là vật thiêng của dòng họ. Nhưng cháu xin phép cụ cho cháu đặt micro đo thử dao động cộng hưởng của thân chuông một chút được không ạ? Cháu chỉ cần gõ nhẹ vào vành ngoài bằng đầu ngón tay để kiểm tra tần số cơ bản…

– Câm mồm! – Cụ Khun đột ngột quát lớn, giáng mạnh cán búa sắt xuống mặt đe đá làm tóe lên một tia lửa đỏ rực.

Âm thanh chát chúa vang dội khắp căn lán nhỏ khiến cả gian lán rung rinh bụi than. A Páo mặt cắt không còn giọt máu, lập tức túm chặt lấy vạt áo tôi kéo giật lùi lại. Cụ Khun vung cánh tay gầy guộc run rẩy, ngón tay xương xẩu chỉ thẳng vào mặt tôi – Đồ báng bổ! Đất mù có tai, đá núi có mắt! Ta đã bảo đây là tiếng thở của đất, là lời nguyền giữ mạng cho cả cái bản này. Kẻ nào dám dùng máy móc ma quái thu giữ hơi thở của Thần Mỏ, chọc giận cõi thiêng thì sẽ phải trả giá bằng chính mạng sống của mình! Đem đồ đạc cút ngay khỏi xưởng của ta! Thằng Páo, dắt chúng nó xéo ngay!

Trước cơn thịnh nộ dữ dội của người thợ già, Ngân vội vàng kéo tay tôi ra hiệu lùi bước. A Páo vừa run rẩy cúi lạy cụ Khun vừa đẩy chúng tôi thoái lui ra cửa lán.

Trong lúc lúng túng né tránh đống xỉ than ngổn ngang dưới đất để lùi ra ngoài, bả vai tôi va nhẹ vào cây cột gỗ chống đỡ xà ngang. Quả chuông câm treo lơ lửng chao đảo sang một bên. Theo phản xạ tự nhiên, tôi vội giơ bàn tay phải lên để đỡ lấy thân chuông tránh cho nó va đập vào vách đá.

Đầu ngón tay trỏ của tôi vừa chạm khẽ vào vành chuông đồng lạnh ngắt như băng tuyết.

Ngay khoảnh khắc da thịt tiếp xúc với lớp kim loại xù xì, một luồng xung chấn cực nhẹ, tê buốt như kim châm đột ngột truyền thẳng từ vành chuông, chạy dọc qua cánh tay rồi giật thót nơi cuống não tôi. Giữa căn lán đang im bặt, màng nhĩ tôi bỗng ong lên một âm sắc kỳ dị, nghẹn ngào và rợn gáy. Âm thanh ấy méo mó, r*n r* xé lòng, vọng lại từ khoảng không sâu thẳm giống hệt như tiếng khóc nghẹn cầu cứu của Minh xuyên qua kẽ đá sập trong vụ tai nạn hầm mỏ ba năm về trước.