Chương 23: Thái Bình An Dân Bi

Dưới vòm đá thâm u của Hang Cóc Cổ, ánh đèn bão tỏa ra một quầng sáng vàng dịu, ấm áp như xua đi lớp sương lạnh tích tụ ngàn đời. Cụ Trì Thuần Nhân khẽ nheo đôi mắt đã mờ đục vì thời gian, chăm chú nhìn từng nét chạm khắc nổi hình mây lửa và hai chữ “Thái Bình” vừa hiển hiện trên nền giấy dó. Mặt mực tàu mài từ nghiên đá hoa cúc bén vào xơ giấy, khô se lại rất nhanh trong làn gió núi thoang thoảng mùi vôi mới.

Cụ Nhân đưa bàn tay gầy guộc chạm nhẹ vào mép giấy thừa bên rìa thạch bi. Độ ẩm đã rút vừa khít, thớ vỏ cây dướng vùng Phong Khê dường như đã kết một khối vững bền cùng mặt đá vôi xanh. Cụ khẽ nghiêng đầu nhìn cô học trò nhỏ, giọng trầm ấm “Nắng sớm đã lên ngoài thung lũng rồi đấy cháu gái. Giấy đã ngậm đủ hồn mực, đá cũng đã trút hết nỗi niềm. Nhấc bản rập ra thôi cháu.”

Lê Thảo Lam khẽ hít một hơi thật sâu. Đôi bàn tay đeo găng bảo hộ của cô khẽ run lên trong tích tắc rồi nhanh chóng lấy lại sự chuẩn xác, điềm tĩnh. Dưới ánh mắt dõi theo đầy khích lệ của cụ Nhân, Lam dùng đầu ngón tay khéo léo gẩy nhẹ một góc giấy dó đại bản ở góc trên bên phải của phiến bia.

Xoẹt…

Một tiếng tách rất khẽ, êm ái như tiếng bóc dải lụa mỏng vang lên giữa không gian tĩnh mịch. Từng tấc giấy dó ngậm mực đen nhánh chầm chậm rời khỏi mặt đá cổ, không hề để lại dù chỉ một vụn xơ nhỏ hay làm bong tróc lớp rêu đá ngàn năm. Động tác của Lam mềm mại, nhịp nhàng như đang bóc tách một dải lụa mỏng tang. Cụ Nhân vội tiến lên một bước, giơ hai bàn tay phủ đầy vết chai sần đỡ lấy mép dưới của tờ giấy, cùng cô học trò trải phẳng bản rập lên chiếc bàn dã chiến phủ vải nỉ xanh.

Dưới luồng sáng rực rỡ của cụm đèn pin đội đầu và đèn bão, một kỳ quan lịch sử hiện ra trọn vẹn, sắc nét đến từng nét đục, đường gân. Toàn bộ phần đá nổi được phủ một lớp mực đen tuyền mịn màng như nhung, tôn lên hàng trăm chữ Hán cổ thể chân phương chìm sâu, trắng tinh khiết, ngay ngắn như những hàng quân danh dự.

TS. Hoàng Minh vội vã ghé sát khuôn mặt sạm nắng vào mép bàn, cặp kính cận phản chiếu ánh sáng lấp lánh. Giọng vị tiến sĩ trẻ run lên vì xúc động “Thưa cụ… hàng chữ lớn ở trán bia… đúng là ‘Thái Bình An Dân Bi’!”

Cụ Nhân mỉm cười, khẽ vuốt chòm râu cước. Cụ đưa ngón tay trỏ lần theo từng dòng lạc khoản được chạm khắc sắc sảo “Không sai. Chữ khắc thời Đinh Tiên Hoàng, nét đục dứt khoát, hào sảng mà bao dung vô cùng. Các cháu nhìn xem, bài minh văn này ghi lại sắc lệnh an dân của Đinh Triều sau ngày dẹp yên loạn mười hai sứ quân. Vua ghi công tướng sĩ, khen ngợi muôn dân một lòng đoàn kết bảo vệ xóm làng, khuyên dạy dân chúng giữ cõi bờ biên ải, chăm lo việc cày cấy, sống thuận hòa nhân ái để giữ vững nền độc lập non sông.”

Lam chăm chú nhìn từng hàng chữ, vừa đọc vừa đối chiếu với cuốn sổ tay ghi chép. Đột nhiên, ánh mắt cô dừng lại ở góc dưới bên trái của tấm bia, nơi từng khiến cả đoàn khảo cổ rúng động bởi vết dịch đỏ sẫm “Anh Minh, thầy ơi! Chữ này… rãnh chữ từng rỉ ra vệt đỏ…”

Cụ Nhân cúi xuống, soi ngọn đèn bão sát vào vị trí ấy. Nơi đó, một chữ Hán hiện lên rõ ràng, nhưng nửa trên của chữ có vết gọt giũa xước xát thô bạo. Cụ chậm rãi giải thích:“Lão đoán không sai chút nào. Đây vốn là chữ ‘Tử’ trong cụm ‘Hiếu Tử Trung Thần’ răn dạy đạo làm người. Nhóm người của Đặng Bá Khoát đã lén lút dùng lưỡi đục thép cạo gọt mép chữ, cố tình bôi bột nấm chu sa thạch nhĩ vào rãnh chữ rồi tung tin đồn ma quái. Bọn chúng biến chữ con thảo trong lời răn của tiền nhân thành chữ chết chóc để dọa dẫm bà con, ép đoàn khảo cổ phải bỏ chạy nhằm dễ bề cưa trộm cổ vật mang bán cho kẻ buôn lậu nước ngoài.”

Nghe cụ Nhân phân tích rành mạch, TS. Minh tháo kính lau giọt mồ hôi đọng trên trán, thở phào nhẹ nhõm “Vậy là mọi lời đồn ác ý về lời nguyền hay bia đá báo oán hoàn toàn là trò lừa bịp của lòng tham! Tiền nhân chỉ để lại lời răn an dân lập quốc, chứ thần thánh nào lại đi gieo rắc tai ương cho hậu thế.”

Nhìn bản rập phẳng phiu, đen trắng phân minh trước mặt, cụ Nhân cảm thấy lồng ngực mình trào dâng một cảm xúc ấm áp khó tả. Tròn gần tám mươi năm đã trôi qua kể từ mùa đông năm 1946, khi cụ mới hai mươi ba tuổi, theo cha bước chân vào chính lòng Hang Cóc Cổ này. Cụ Nhân quay sang Lam, ánh mắt đong đầy vẻ trìu mến “Cháu Lam này, nhìn những nhát vồ nỉ của cháu vừa rồi, lão lại nhớ đến ông ngoại cháu ở làng Phong Khê. Mùa đông năm ấy, khi cha lão cùng lão vào đây rập tấm văn bia bí mật để cất giấu kho lương chuẩn bị cho ngày toàn quốc kháng chiến, chính ông ngoại cháu đã vượt bao đèo dốc gánh từng xấp giấy dó thượng hạng vào Thung Nham. Hai dòng họ ta đã gắn bó với nhau bằng cái tâm giữ lấy nét chữ của tổ tiên từ thuở đạn bom khói lửa. Hôm nay, thấy cháu tự tay rập thành công tấm bia thiêng này, lão biết nghề rập thác bản của dòng họ Trì đã tìm được người kế thừa xứng đáng nhất rồi.”

Lam rưng rưng xúc động, hai mắt hoe đỏ. Cô ôm chặt chiếc chổi nỉ bọc da hoẵng cùng chiếc vồ gỗ gia truyền vào lòng, cúi đầu thật sâu “Cháu đội ơn thầy đã tin tưởng truyền dạy. Cháu xin hứa sẽ gìn giữ và trao truyền ngọn lửa nghề này đến suốt đời.”

TS. Hoàng Minh đứng bên cạnh, trân trọng ngắm nhìn hai thầy trò rồi bước tới nắm lấy bàn tay khô gầy của cụ Nhân. Giọng anh nghẹn ngào, chân thành “Cháu xin tạ lỗi với cụ. Khi mới về Thung Nham, cháu từng quá tự tin vào máy quét laser, vào các thuật toán hiện đại mà xem nhẹ kinh nghiệm dân gian. Nếu không có đôi tai thính nhạy, tấm lòng nhân hậu và bí thuật rập thác bản truyền đời của cụ, đoàn khảo cổ chúng cháu đã rơi vào bẫy của kẻ gian, thậm chí đã làm tổn hại đến bảo vật ngàn năm này. Tri thức cổ truyền thực sự là linh hồn của di sản.”

Dứt lời, vị tiến sĩ trẻ lập tức mở máy tính dã chiến đặt trên phiến đá phẳng. Những ngón tay của anh lướt nhanh trên bàn phím, hoàn tất những dòng cuối cùng của bản báo cáo khoa học khẩn cấp gửi Viện Khảo cổ học và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Bản báo cáo khẳng định tấm thạch bi thời Đinh hoàn toàn nguyên vẹn, bác bỏ mọi tin đồn mê tín thất thiệt, đồng thời chính thức đề xuất lập hồ sơ xếp hạng “Thái Bình An Dân Bi” là Bảo vật Quốc gia. Nguy cơ đình chỉ dự án đã vĩnh viễn bị xóa bỏ, mở đường cho một kế hoạch bảo tồn quy mô và bền vững.

Ngoài cửa hang, màn sương mù u uẩn đã tan biến tự lúc nào. Ánh bình minh rực rỡ bắt đầu rọi những luồng sáng ấm áp xuyên qua kẽ lá, nhuộm vàng từng vách đá vôi sừng sững.

Bính… boong… boong…

Đúng lúc ấy, từ phía thung lũng xa xăm, tiếng chuông đồng cổ kính của ngôi đình làng Thung Nham bỗng nhiên ngân vang rộn rã từng hồi. Tiếng chuông trầm hùng, thanh thoát bay qua đầm sen, vang vọng khắp các sườn non ngõ xóm, báo hiệu dân làng đã trút bỏ mọi ngờ vực, đang nô nức kết cờ hoa mở hội lớn để đón rước ánh sáng văn bia tiền nhân trở về.