Chương 25: Tiếng Gõ Thấu Lòng đê

Cánh tay gầy guộc của cụ Liêu bám chặt lấy cổ tay áo Đinh Ngọc Lâm, run rẩy dồn chút hơi tàn níu lấy người học trò. Lâm vội luồn tay xuống nách thầy, cẩn trọng ghé vai nâng nửa thân hình nhẹ bẫng như tơ của cụ lên, từng bước chậm rãi dìu qua bức rèm vải ngăn cách sân nha môn ồn ã với gian buồng phía sau.

Tiếng reo hò của hàng ngàn bách tính ngoài sân lùi dần sau cánh cửa khép hờ. Trong căn buồng nhỏ, mùi bồ kết quyện lẫn hương thuốc bắc hun ấm bầu không khí tĩnh mịch. Lâm nhẹ nhàng đặt cụ nằm xuống tấm phản gụ trải chiếu cói, kê lại chiếc gối mây cho ngay ngắn. Sắc mặt cụ Liêu trắng bệch, lồng ngực phập phồng từng nhịp ngắt quãng như cánh bướm chao đảo trước gió.

Cụ không nằm yên. Bàn tay khô ráp, chai sạn vì đời đê lầm lũi lần tìm bên mép phản, chạm vào hai vật bọc trong vuông vải điều đặt ngay ngắn từ sớm. Đó là chiếc thước đo đê bằng gỗ dâu đã lên nước bóng ngời qua bốn đời truyền thừa và chiếc búa gõ kiểm âm nhỏ nhắn, chuôi gỗ mòn vẹt dấu vân tay sáu mươi năm. Cụ ngước mắt nhìn Lâm, khẽ gật đầu.

Lâm quỳ sụp bên mép phản, hai đầu gối nén chặt lên mặt gỗ. Anh nâng hai bàn tay còn chằng chịt vết bỏng đã se miệng, run rẩy đón lấy báu vật nghề nghiệp từ tay thầy.

"Cầm lấy..." Cụ Liêu thều thào, thanh âm như tiếng gió luồn qua khe liếp mục nhưng ánh mắt đục sương bỗng bừng sáng lạ thường. "Thước đo... để nắn cho thẳng tim đê. Búa gõ... để nghe cho thấu lòng cọc."

Bàn tay cụ run rẩy áp lên mu bàn tay Lâm, ghì chặt chiếc búa vào lòng bàn tay anh. Cụ nhìn thẳng vào mắt người đệ tử thứ tám, giọng nói đứt quãng nhưng rành rọt từng tiếng "Đê là của dân, không phải của quan. Nhớ lấy. Đê đứng vững thì dân còn nhà, còn ruộng. Đê vỡ... nghìn dặm lầm than. Giữ đê cốt ở giữ bụng dạ ngay thẳng, một tấc cọc mục cũng không dung. Kẻ nào bớt xén bùn non, thay cọc dối lừa... đều là tự tay đào huyệt chôn sống bách tính."

Từng câu chữ như khắc sâu vào ruột gan Lâm. Anh cúi gập trán chạm vào mu bàn tay khẳng khiu của thầy, giọt nước mắt nóng hổi lăn dài qua vết sẹo từ mang tai xuống cằm, nhỏ xuống mặt gỗ dâu nâu sẫm "Thầy... lời thầy dạy, đệ xin tạc dạ ghi lòng. Đê Vạn Niên ba mươi dặm, đệ nguyện đem tính mạng nắn thẳng tim cốt, quyết không để một cây cọc rỗng nào lọt lưới."

Cụ Liêu khẽ mỉm cười, vầng trán nhăn nheo giãn ra một nếp nhẹ nhõm. Hơi thở cụ dường như chậm lại, mỏng dần đi. Lâm chợt nhớ ra điều gì, vội ghé sát tai cụ, giọng nghẹn ngào mà rưng rưng niềm tự hào "Thầy ơi... nhà đệ... sắp sinh rồi. Đứa con đầu lòng của đệ, chúng đệ đã bàn nhau... sẽ đặt tên cháu là Đinh Trực Đê. Để mai này lớn lên, dù nó làm phu hay làm lại viên, lúc nào cũng nhớ đến tấm lòng của cụ Liêu, nhớ đến người thầy đã dạy cha nó cách giữ đê ngay thẳng."

Đôi mi cụ Liêu khẽ lay động. Một giọt lệ trong vắt rịn ra nơi khóe mắt đầy vết chân chim, chầm chậm lăn trên gò má đồi mồi. Cụ không nói thêm được nữa, chỉ khẽ gật đầu, bờ môi mấp máy nụ cười mãn nguyện tột cùng.

Gió sớm thổi tung mép rèm vải. Một luồng ánh sáng ban mai vàng rực rọi thẳng qua song cửa sổ, chan hòa khắp gian phòng nhỏ. Giữa khoảnh khắc rạng ngời ấy, bàn tay cụ Liêu từ từ buông lơi khỏi tay áo Lâm. Đôi mắt cụ khép lại, thanh thản như một người thợ già vừa hoàn tất ca trực dài nhất của đời mình, trút hơi thở cuối cùng trong tiếng sóng Lục Giang dạt dào vỗ bờ.

Lâm chết lặng. Anh không thét gào, chỉ lặng lẽ ôm lấy đôi chân khẳng khiu của thầy, áp trán vào mép chiếu cói mà nấc nghẹn.Bên ngoài, tiếng mõ báo tang trầm đục vang lên từng hồi dài.

Ba ngày sau, toàn trấn Bạch Hạc phủ trắng khăn tang.

Dọc theo bờ đê Vạn Niên ngút tầm mắt, hàng vạn người dân từ mười hai xã kéo về chật kín đôi bờ ngã ba sông. Khâm sai Lê Tự Minh không mặc quan phục gấm vóc, chỉ vận bộ áo vải thô mộc, tay nâng dải lụa vàng sắc phong Khai Quốc Đê Thần đi trước linh cữu. Phía sau, Chu Hiền Đức cùng các lại viên Hà Đê Ty lặng lẽ khiêng chiếc áo quan bằng gỗ lim lõi — thứ gỗ đanh cứng, thuần khiết mà cụ Liêu cả đời trân quý.

Bà cụ Nguyệt chống gậy tre đứng giữa đám đông, mái tóc bạc phơ bay trong gió sông. Nhìn cỗ linh cữu đi qua, bà quỳ sụp xuống mặt đất nện, hai tay vốc nắm đất phù sa còn vương mùi nước lũ úp lên ngực mình mà khóc không thành tiếng. Hàng vạn dân chài, phu đê đồng loạt sụp lạy. Tiếng khóc tiễn đưa không thê lương, ai oán mà âm vang, trầm hùng như bản trường ca của đất trời, hòa quyện vào tiếng sóng cuồn cuộn của dòng Lục Giang đang dần trở lại màu xanh êm đềm.

Mọi người tiễn cụ về an nghỉ trên đỉnh gò đất cao nhất bến Đá, nơi mắt cụ có thể mãi mãi trông coi khúc uốn mũi Vạc hiểm trở.

Sáng sớm hôm sau, sương mù còn bảng lảng giăng kín mặt sông.

Đinh Ngọc Lâm khoác lên mình manh áo nâu bạc màu của người thợ đê. Bên hông anh, chiếc thước đo bằng gỗ dâu buộc chặt vào thắt lưng vải gai; bàn tay phải nắm chắc chuôi cây búa kiểm âm sáu mươi năm của thầy. Anh sải từng bước chân vững chãi bước ra cánh cung mũi Vạc.

Gió bấc sớm mai phả vào mặt lành lạnh, mang theo vị mặn mòi của phù sa và mùi thơm ngai ngái của cỏ non vừa đâm chồi trên triền đê mới đắp. Cả một vùng công trường rộng lớn đã thức giấc. Tiếng hò kéo đá, tiếng xe cút kít của hàng trăm dân phu bắt đầu rộn rã rải dọc theo ba mươi dặm đê đang được nắn thẳng lại tim cốt nguyên bản.

Lâm dừng lại trước cây cọc lim đầu tiên nhô lên khỏi mép nước đầu sóng. Thân gỗ đen nhánh, đẫm bùn phù sa, cắm sâu vào lòng đất như một chiếc mỏ neo khổng lồ giữ chặt sự sống của hai vạn hộ dân.

Lâm cúi người, đặt lòng bàn tay vẫn còn sần sùi vết sẹo l*n đ*nh cọc. Gỗ lạnh, nhưng sâu bên trong là sức sống cuồn cuộn của lõi cây ngàn năm. Anh hít một hơi thật sâu, đón lấy luồng gió sớm căng tràn lồng ngực, rồi vung chiếc búa gỗ lên cao.

"Thốc!"

Một nhát búa gọn gàng, dứt khoát giáng xuống.

Tiếng âm vang lên trong vắt, đanh thép và sâu thẳm. Âm thanh ấy không hề tắt nghẽn như tiếng cọc mục bọc bùn ngày trước, mà ngân nga, rền rĩ, truyền thẳng qua lớp bùn dẻo, thấu suốt vào tận đáy tầng đá mẹ dưới lòng đê bão. Tiếng gõ dội ngược lên bờ, hòa vào tiếng reo vui rộn rã của đoàn phu sáng, vang vọng mãi trên dòng nước Lục Giang muôn đời bình yên.