Chương 20: Ngọn đèn Trong Lều Cỏ

Cú sụt lún dữ dội dưới chân đê khiến sàn bè nứa chao đảo mạnh. Đinh Ngọc Lâm giật thót mình, vội vứt phắt bầu nước vối, nhào tới túm chặt lấy mép áo cụ Liêu kéo giật ngược về sau.

"Xoáy ngầm khoét chân cọc! Mang rọ đá tới mau!"

Lâm hét vang cả khúc sông, tiếng thét khản đặc át tiếng sóng gầm réo. Hàng chục thợ búa trên bờ lao xuống mép nước như tên bắn. Ba chiếc rọ tre đan mắt cáo nén chặt đá hộc tảng lớn được dân phu vần huỳnh huỵch xuống lòng nước cuộn đỏ ngầu, lấp trúng vào tâm xoáy sụt lún. Tầng phù sa non bị đá tảng đè chặt, bọt trắng tan dần, mép bùn quanh chân cọc lim mới đóng lại chịu yên.

Cơn hiểm nguy tức thời qua đi, nhưng nhịp độ thi công sau đó không hề ngơi nghỉ một tấc. Ngày đóng cọc thứ ba trôi qua trên công trường trong sự kiệt quệ tột cùng. Bùn đất bám đen trần lưng dân phu, mồ hôi quyện phù sa chảy ròng ròng qua từng thớ cơ bắp đỏ au. Cả khúc đê dài hun hút rộn rã tiếng vồ gõ, tiếng đòn bẩy kẽo kẹt và tiếng hò kéo rọ rền vang.

Lâm đứng cạnh dàn tời gỗ, hai bàn tay quấn vải bố thấm máu rỉ buốt rát vẫn không rời đòn bẩy. Mắt anh chăm chú dõi theo từng bước đi của thầy trên bờ đê cao. Dáng đi của cụ Liêu hôm nay chậm chạp đến bất thường. Chiếc gậy trúc già cắm từng nấc ngập ngừng trên nền bùn trơn. Khi cụ cúi người định nhấc chiếc búa gỗ nhỏ đeo bên hông để kiểm tra một đầu cọc mới hạ, Lâm thấy rõ những ngón tay gầy guộc nổi đồi mồi của cụ run rẩy dữ dội, phải mất một lúc lâu mới nắm chắc được cán búa.

Lâm quệt vệt bùn bết trên má, bước vội lại gần, đỡ lấy khuỷu tay gầy trơ xương "Thầy mệt lắm rồi. Để đệ gõ thay cho. Thầy vào lều cỏ ngồi nghỉ một lát kẻo ngã."

Cụ Liêu khẽ gạt tay Lâm ra, trên gương mặt nhăn nheo hằn sâu những nếp rãnh như vỏ lim già thoáng hiện một nụ cười mỏng manh "Gió sông lạnh quá, thấm vào khớp xương già nua đấy thôi. Người già như cây cổ thụ mùa trút lá, xương cốt có kêu răn rắc cũng là lẽ thường, có gì mà cuống lên."

Cụ chỉ ngón tay trỏ khoeo cong về phía đoạn cánh cung tiếp giáp "Mau qua mạn đông xem lại mối buộc các rọ đá gia cố. Chỗ giáp ranh ấy nước chảy xéo, dây mây mà lỏng một đốt thì đá trôi theo bùn, cọc đôi bên cạnh gánh không nổi sức ép đâu."

"Đệ nhớ rồi. Nhưng thầy phải hứa giữ sức."

"Biết rồi. Đi làm việc của anh đi." Cụ xua tay, ánh mắt lại hướng về dòng Lục Giang đang sủi bọt đùng đục.

Cuối buổi chiều, bầu trời sập xuống một màu chì u ám, báo hiệu cơn giông lớn từ biển đang dồn về. Khi đội phu bắt đầu đổi ca ăn bát cháo ngô hoa râm, Chu Hiền Đức rảo bước từ bãi đá tới, khẽ níu lấy vạt áo Lâm kéo giật ra góc lều cỏ khuất gió.

Gương mặt Hiền Đức tái nhợt vì phong sương, đôi mắt thâm quầng lộ rõ vẻ áy náy bồn chồn. Anh ngập ngừng nhìn quanh rồi hạ thấp giọng "Lâm này... đệ có chuyện này dằn vặt mấy hôm nay, không nói ra thì ngực nghẹn lại như phải bỏng."Lâm nhíu mày, đưa bàn tay quấn vải bố nắn lại quai nón mê "Có việc gì mà mặt anh nghiêm trọng thế? Đoạn cọc đôi của anh lại gặp trục trặc gì à?"

"Không... việc cọc rọ đá vẫn bám sát mép nước." Hiền Đức thở dài một hơi sườn sượt, hai bàn tay vò chặt vào nhau. "Hôm qua lúc khiêng hòm tấu trình vào trướng, thấy thầy ngồi th* d*c bên án thư, đệ... đệ lỡ miệng nói cho thầy biết chuyện thím ở nhà đang mang thai đứa con đầu lòng rồi."

Lâm sững người, tròng mắt mở to "Anh nói thật sao? Sao lại đi kể chuyện ấy vào lúc này? Thầy đang trăm mối lo cho việc đê điều, nói ra chỉ tổ làm thầy bận tâm!"

"Đệ biết đệ dại!" Hiền Đức đấm nhẹ vào đùi mình, giọng nghẹn lại. "Lúc ấy thấy thầy mệt quá, đệ chỉ nghĩ bụng nói ra để thầy mừng, để thầy có thêm chút sinh khí mà gượng dậy. Ai ngờ nói xong, thầy ngồi lặng đi rất lâu, chẳng quở trách đệ lấy nửa lời, chỉ nhìn ra cửa trướng rồi lẩm bẩm: 'Tốt... tốt lắm, nhà họ Đinh có mầm xanh rồi'."

Lời trần tình của Hiền Đức như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào tâm trí Lâm.

Anh đứng chết lặng giữa làn gió bấc buốt giá. Trong đầu Lâm, từng mảnh ký ức vụn vặt suốt ba ngày đêm qua bỗng chốc ghép lại thành một bức tranh rõ ràng đến đau thắt lòng.

Thảo nào suốt mấy ngày nay, cụ Liêu luôn gọi riêng anh lại mỗi khi ngơi tay búa. Cụ không chỉ dạy cách nghe tiếng cọc rỗng cọc đặc như mọi bận, mà còn tỉ mỉ chỉ cho anh từng phép đo thế nước, cách nhìn ngọn sóng Lục Giang mà đoán tầng bùn trôi dưới đáy sâu ba trượng. Đêm qua, cụ còn lấy chiếc thước đo đê bằng gỗ dâu đã bóng nhẫy vết mồ hôi của bốn đời truyền lại, đặt vào tay anh rồi giảng giải cặn kẽ từng tấc khắc chìm trên thân gỗ. Những lời dặn dò ấy không còn là sự chỉ bảo thường ngày của người thầy truyền nghề cho học trò. Đó là sự chuẩn bị gấp gáp, trăn trở của một người biết rõ mình sắp sửa đi xa, cố gom hết ruột gan truyền lại trước khi nhắm mắt.

Cổ họng Lâm đắng ngắt. Anh ngước nhìn về phía lều cỏ ven chân đê, nơi ngọn đèn dầu lạc leo lét đang hắt một vệt sáng vàng vọt ra màn đêm mịt mùng.

Canh hai đêm ấy, gió từ sông Lục Giang quất vào mái lá lều cỏ kêu phần phật từng hồi rách nát. Không khí lạnh căm căm bết chặt vào da thịt. Toàn bộ công trường chìm trong sự tĩnh mịch ngột ngạt trước cơn đại hồng thủy.

Lâm đứng trân trân trước cửa lều, hai cánh tay buông thõng bên hông, từng vết bỏng rộp nứt toác rỉ máu đau rát nhưng chẳng thấm vào đâu so với nỗi giằng xé trong lồng ngực. Anh phóng tầm mắt qua dải sương mù dày đặc, nhìn về phía rặng tre xa tít nơi có ngôi nhà tranh nhỏ của mình. Giờ này, chắc hẳn vợ anh đang ngồi bên ngọn đèn dầu, một tay xoa lên bụng bầu vừa nhú, một tay khêu bấc ngóng đợi bóng chồng. Đứa con đầu lòng của anh đang lớn dần từng ngày giữa những âu lo mùa lũ dữ. Anh muốn chạy ngay về bên nàng, ôm lấy bờ vai run rẩy của người vợ trẻ để cùng chở che cho mầm sống bé bỏng.

Nhưng rồi ánh mắt Lâm lại chạm vào dải đê Vạn Niên đen sẫm chạy dài trong đêm tối. Phía sau lưng dải đê đất nện này là số phận của hai vạn hộ dân trấn Bạch Hạc. Và ngay sát mép sông kia, những thân cọc lim lõi sừng sững vẫn đang nằm ngổn ngang chờ từng nhát búa hạ huyệt. Nếu đê vỡ, làng mạc trôi dạt, vợ con anh cũng chẳng còn mảnh đất nào để dung thân.

Lâm hít một hơi dài khí lạnh buốt phổi. Đôi bàn tay rớm máu nắm chặt lại thành nắm đấm rắn đanh. Anh dứt khoát quay ngoắt người, gạt phăng vạt áo tơi, sải bước dứt khoát về phía bãi cọc lim đang đợi nhát vồ gỗ.

Đi ngang qua vách lá lều cỏ, Lâm toan bước vào lấy thêm bó đuốc dự phòng thì bước chân anh bỗng khựng lại.

Dưới ánh đèn dầu chao nghiêng, bóng cụ Liêu in đậm trên vách lá liêu xiêu. Lão nhân tám mươi bảy tuổi đang ngồi co ro trên chiếc chõng tre ọp ẹp, lưng còng gập xuống. Bàn tay khẳng khiu như cành củi khô của cụ đang lặng lẽ ép chặt lên lồng ngực bên trái, cả người run rẩy bần bật, hơi thở dồn dập đứt quãng nghẹn ngào giữa cơn đau thắt xé ruột.