Chương 2: Cửa Nha Môn Lạnh

Gió buốt ngã ba sông vẫn quất ràn rạt qua mặt đê, nhưng Đinh Ngọc Lâm không thể đứng chôn chân nhìn ngọn sóng Lục Giang gầm gào thêm nữa. Anh cúi xuống nhặt chiếc búa gỗ của thầy, cẩn thận cài vào dải thắt lưng rồi đỡ lấy cánh tay gầy guộc của cụ Liêu “Thầy, gió độc thấm lạnh lắm rồi. Con đưa thầy về ty nghỉ ngơi, sáng sớm mai con sẽ vào nha môn bẩm báo với quan phủ.”

Cụ Liêu không gạt tay anh ra, chỉ khẽ thở dài, bước từng bước chậm rãi trên nền đất nện ẩm ướt trở về lán trại Hà Đê Ty. Đêm ấy, Lâm thức trắng. Anh ngồi bên bàn gỗ mộc, nhìn lưỡi dao găm còn dính dăm gỗ xốp bở mà ruột gan nóng như có than đốt.

Trời vừa le lói rạng, sương sớm còn phủ mờ ngọn cây gạo đầu phố huyện, Đinh Ngọc Lâm đã rảo bước tới cửa Nha môn Tuần phủ. Hai bên cổng tam quan, lính canh bồng giáo đứng nghiêm, ánh mắt dò xét lướt qua bộ trực lĩnh màu chàm sờn gấu của viên Phó ti trưởng. Lâm hít một hơi sâu, chỉnh lại đai áo rồi bước qua bậc đá thanh bước vào chính đường.

Trong sảnh thụ lý, mùi trầm hương thượng hạng thơm ngát át sạch thứ mùi ngai ngái của đất ải sông nước mà Lâm mang theo. Tuần phủ Hứa Tòng Lâm ngồi sau chiếc bàn trắc chạm rồng lộng lẫy, thân khoác trực lĩnh xanh lam thêu hạc bạc lấp lánh dưới ánh nắng sớm. Gương mặt béo tốt, trắng trẻo của kẻ chưa từng nếm mùi mưa nắng hơi ngẩng lên, khóe môi tỉa tót khẽ cong thành nụ cười nhã nhặn.

“Đinh phó ti trưởng đấy ư?” Giọng Hứa Tòng Lâm nhẹ bẫng, tay nâng chén trà sứ hoa lam đưa lên mũi hít hà. “Sáng sớm tinh mơ, chân đê còn chưa ráo sương, ngươi vội vã đến tìm bản phủ ắt có việc khẩn?”

Lâm bước tới trước án thư, vòng tay kính cẩn hành lễ “Bẩm Hứa phủ doãn, đêm qua tiểu lại cùng Lão ti trưởng đi tuần tra đoạn đê Vạn Niên đang đắp dở tại ngã ba sông. Khi kiểm soát cọc móng, chúng tôi phát hiện nhiều đoạn cọc phát ra tiếng rỗng mục kỳ lạ. Tiểu lại đã dùng dao găm đâm thử, thân cọc bên ngoài bọc bùn dẻo giả màu lim, bên trong ruột lại xốp bở như rác mục. Khúc đê ấy nằm ngay mũi nước xô của hai dòng sông xiết. Nếu rằm tháng Tám lũ lớn đổ về, móng đê ắt gãy gập, nguy hại khôn cùng. Kính xin đại nhân hạ lệnh cho niêm phong bãi gỗ bến sông, tra xét nguồn gốc cọc để kịp thời khắc phục!”

Lời Lâm vừa dứt, căn phòng bỗng chìm vào im lặng. Hứa Tòng Lâm vẫn thong thả nhấp một ngụm trà, không hề lộ chút biến sắc. Hắn đặt chén sứ xuống đĩa nghe một tiếng “cạch” khẽ khàng, rồi đưa mắt nhìn Lâm, ánh mắt trơn nhẵn như bôi mỡ “Đinh phó ti trưởng, ngươi tuổi trẻ nóng vội quá rồi đấy. Đê điều ngập nước tháng này qua tháng khác, thân gỗ ngâm lâu trong bùn ải khó tránh khỏi việc ngậm nước trương phềnh, gõ vào phát ra tiếng vang trầm đục khác thường. Há chẳng phải các thợ già ven sông vẫn bảo gỗ ngâm bùn mới dẻo dai hay sao?”

Ngực Lâm thắt lại, anh ngẩng đầu phân trần “Bẩm phủ doãn, không phải ngậm nước thông thường! Tiểu lại tận tay đâm thử, ruột gỗ nát vụn như bã trầu, tuyệt đối không phải lim lõi thượng nguồn được cấp theo định mức ngân khố! Việc này rõ ràng có kẻ đánh tráo gian lận vật liệu—”

“Đinh phó ti trưởng!”

Hứa Tòng Lâm cất giọng ngắt lời. Âm lượng của hắn không hề cao, nhưng từng chữ buông ra lạnh buốt như giọt nước nhỏ vào gáy. Hắn đứng dậy, chắp hai tay sau lưng, chậm rãi bước vòng qua án thư “Công trình đê Vạn Niên là ơn trên của triều đình rủ lòng thương xót trăm họ vùng hạ lưu. Gỗ nhập bãi đều có triện son kiểm duyệt, giấy tờ sổ sách của nha môn rõ ràng từng phân tấc. Ngươi chỉ dựa vào vài tiếng gõ búa mò mẫm trong đêm tối mịt mùng, lại dám buông lời hồ đồ bảo rằng ngân khố bị rút ruột? Vả lại, lúc này dân phu đang dốc lòng đắp đê chắn lũ, nếu những lời đồn thổi vô căn cứ này lọt ra ngoài, làm dao động lòng dân, đình trệ việc quan, tội ấy ngươi gánh nổi chăng?”

Khuôn mặt Lâm đỏ bừng lên vì phẫn nộ, vết sẹo dài bên má giật giật. Anh siết chặt hai nắm tay “Tiểu lại không phao tin! Cọc mục là thật, nguy cơ vỡ đê là thật! Xin phủ doãn phái người cùng tiểu lại ra bãi sông tra xét—”

“Thôi đi!” Hứa Tòng Lâm phất nhẹ ống tay áo rộng thêu hạc bạc, xoay lưng về phía anh. “Bản phủ tự có cách xem xét lề lối công việc. Chuyện kỹ thuật bờ cõi, ngươi cứ về trông coi đội phu cho chu đáo, chớ có nghe lời xúi giục lẩm cẩm của kẻ già nua hồ đồ mà làm hỏng đại cuộc. Lui ra!”Hai chữ “lui ra” nhẹ tênh mà nặng như tảng đá đè nghẹt lồng ngực. Lâm cắn chặt môi đến ứa máu, khom mình hành lễ rồi quay gót bước ra khỏi chính đường.

Bên ngoài, ánh nắng ban mai đã trải vàng trên sân gạch, nhưng bước chân Lâm rệu rã như vừa bước qua một hầm băng. Cửa nha môn sơn son thếp vàng, tráng lệ tôn nghiêm biết bao, song lại lạnh lùng khép kín trước tiếng kêu cứu của hai vạn hộ dân.

Về đến công đường Hà Đê Ty, Đinh Ngọc Lâm bước xăm xăm vào gian phòng phía sau. Cụ Liêu đang ngồi bên bàn gỗ thô, bàn tay gầy gò với ngón trỏ vĩnh viễn cong đang miết nhẹ lên tấm bản đồ vẽ ngấn nước các nhánh sông. Thấy đệ tử bước vào với sắc mặt hầm hầm, cụ không ngẩng lên, chỉ hỏi khẽ “Hắn bảo gỗ ngâm nước lâu ngày sinh tiếng lạ, rồi răn đe ngươi chớ làm loạn lòng dân, đúng không?”

Lâm sững người, buông thõng hai tay xuống bên hông “Thầy... thầy đã đoán trước được rồi sao? Hắn phủi sạch trơn! Hắn còn bảo thầy già nua hồ đồ, cấm không cho điều tra bãi gỗ! Thầy ơi, mạng người như cỏ rác trong mắt bọn chúng hay sao?”

Cụ Liêu đặt ngọn bút lông xuống khay mực, ngẩng đầu nhìn người học trò thứ tám. Ánh mắt đục sương của cụ phẳng lặng như mặt nước giếng sâu, không gợn một tia dao động “Lâm, ngồi xuống.”

Lâm nuốt nghẹn, ngồi phịch xuống chiếc ghế đẩu bằng tre. Cụ Liêu rót cho anh một bát nước vối nguội, giọng cụ chậm rãi, đĩnh đạc “Hứa Tòng Lâm mới nhậm chức chưa đầy nửa năm, nhưng đã dám dời tuyến đê tránh vùng ruộng màu mỡ của hào cường ven sông. Một quan tuần phủ muốn êm ấm ghế ngồi phải dựa vào bạc lót đường của lái buôn lớn. Hắn không điếc, hắn chỉ vờ câm. Ngươi đem sự thật đến gõ cửa kẻ đang cố tình bịt tai, làm sao mong hắn nghe thấy?”

“Vậy chẳng lẽ chúng ta bó tay ngồi nhìn đê sụp, dân trôi?” Giọng Lâm nghẹn lại.

“Bó tay?” Cụ Liêu khẽ nhếch khóe môi, nụ cười khô khốc thoáng hiện trên làn da đồi mồi nhăn nheo. “Nghề trị thủy của họ Liêu bốn đời bám sông giữ đất, chưa từng có hai chữ bó tay. Công văn hành chính của nha môn đã bị bịt, nhưng chân cọc dưới đáy bùn thì không biết nói dối. Hắn không cho tra xét công khai, ta sẽ tự mình đi đo.”

Lâm giật mình “Thầy muốn tự mình điều tra?”

“Phải,” cụ Liêu gật đầu, ngón tay xương xẩu trỏ vào đoạn cong của dòng Lục Giang trên bản đồ. “Đêm qua mới chỉ thấy một góc nhỏ. Ta cần biết bọn chúng đã tráo bao nhiêu cọc, dải cọc rác ấy dài mấy chục trượng hay mấy trăm trượng, nằm ở những khúc cua hiểm nào. Không có con số đích xác, không rõ từng tấc đất, dẫu Khâm sai có đến cũng chẳng thể kết tội lũ sâu mọt. Đêm nay, gọi thêm Chu Hiền Đức mang thuyền nan, ta với các ngươi ra sông.”

Lâm nhìn thầy, nỗi bàng hoàng dần nhường chỗ cho sự kính phục khôn cùng. Cụ Liêu chống hai tay lên mép bàn, chậm rãi đứng dậy bước ra hiên ty vắng. Gió sông lại thổi về, làm bay bay những lọn tóc bạc trắng phơ dưới chiếc khăn xếp màu đen đã sờn mép.

Nhìn bóng lưng còng của thầy gượng đứng thẳng trên hiên ty vắng, Lâm chợt hiểu rằng khoảng cách giữa đạo giữ đê và chốn quan trường hiểm hóc còn sâu hơn cả vực nước ngã ba sông.