Chương 7: Hộp Bánh Quy Gỉ Sét Và ước Mơ Của Em

Hơi nóng từ chiếc bát sành da lươn bốc lên nghi ngút, mang theo mùi cay nồng của gừng già giã dập và vị ngọt lịm của đường tán vàng óng, phả một làn khói mỏng manh vào khoảng không gian lành lạnh giữa hai người. Ngón tay Triết run rẩy vì ngâm nước mưa nhiều giờ liền, vừa chạm vào thành bát đã khẽ giật mình vì sức nóng bất ngờ, nhưng rồi anh vội siết chặt lấy như người đi trong đêm đông bám được vào đốm than hồng. Đầu ngón tay thô ráp của người kỹ sư sượt nhẹ qua mu bàn tay thon thả của Lụa. Cảm giác ấm áp lạ lùng ấy khiến gò má Lụa khẽ ửng hồng trong bóng tối chập choạng của ngọn đèn bão.

“Anh uống liền đi cho ấm bụng,” giọng Lụa nhỏ nhẹ, dường như chỉ vừa đủ lọt qua tiếng mưa đêm rả rích ngoài hiên. “Gừng này má tôi trồng sau vườn, già lắm, đâm nhuyễn nấu nước uống trừ hàn hay dữ lắm.”

Triết khẽ gật đầu, cặp kính cận mờ đi vì hơi nước bốc lên. Anh nâng bát lên, hớp từng ngụm chậm rãi. Uống cạn bát nước gừng, Triết thở ra một hơi dài nhẹ nhõm, đặt chiếc bát sành lên mặt bàn cắt bằng gỗ mít. Sắc môi anh dần hồng hào trở lại, nhưng bờ vai buông thõng vẫn lộ rõ vẻ rệu rã sau trận vật lộn cùng giông bão.

Lụa nhìn xuống đôi bàn tay anh. Dưới quầng sáng vàng vọt của bóng đèn bão treo lủng lẳng trên xà nhà, những vết trầy xước ngang dọc nơi mu bàn tay Triết rướm máu đỏ tươi, lớp da thịt non bị dằm tầm vông đâm vào tưa ra, dính bê bết bùn đất và vụn vỏ tre.

“Trời đất ơi, tay anh trầy trụa hết trơn rồi nè!” Lụa khẽ thốt lên, trong giọng nói không giấu nổi vẻ xót xa. “Dằm tầm vông ghim sâu vầy, hổng lể ra liền là mai mốt mưng mủ, nhức nhối thấu xương cho coi. Anh ngồi xuống chiếc ghế đẩu này đi, để tôi lấy đồ làm sạch cho.”

Triết toan xua tay định bảo không sao, nhưng ánh mắt cương nghị mà chan chứa lo lắng của người con gái cù lao đã giữ chân anh lại. Anh lặng lẽ ngồi xuống chiếc ghế gỗ thấp bên cạnh bàn may, kiên nhẫn đợi cô bước vào gian buồng trong.

Một lát sau, Lụa quay trở ra, trên tay bưng chiếc đĩa sứ nhỏ đựng túm bông gòn trắng, chai cồn đỏ sát trùng, cây nhíp nhổ chỉ bằng thép sáng loáng và một chiếc kim khâu nhỏ xíu. Cô ngồi xuống chiếc ghế đối diện, kéo ngọn đèn bão lại gần hơn để ánh sáng rọi thẳng vào bàn tay người đối diện.

“Anh ráng chịu đau một chút nghen.”

Lụa khẽ quẹt que diêm, hơ mũi kim khâu qua ngọn lửa xanh lét để khử trùng, động tác thuần thục và cẩn trọng như một người thầy thuốc. Cô nhẹ nhàng nâng bàn tay Triết lên, đặt trên một mảnh vải xô sạch lót trên đùi mình. Đôi bàn tay của người thợ may chạm vào bàn tay của người kỹ sư công trình. Một bên mềm mại, dẻo dai với vết chai mịn nơi đầu ngón trỏ; một bên thô ráp, chai sần vì cọc tràm, thước ngắm và bùn đất sông Tiền.

Khoảng cách giữa hai người gần đến mức Lụa có thể nghe rõ từng nhịp thở trầm đều của Triết. Cô cúi thấp đầu, đôi mắt đen láy mở to, chăm chú nhìn từng vệt xước nhỏ. Ngón tay khéo léo dùng mũi kim gẩy nhẹ lớp biểu bì, rồi chiếc nhíp thép chuẩn xác gắp ra từng mảnh dằm tre li ti đen nhánh.

Mỗi lần mũi kim chạm nhẹ vào da thịt, cánh tay Triết khẽ gồng lên. Lụa ngước nhìn anh, thì thào: “Đau lắm phải hôn? Tôi làm nhẹ tay hết sức rồi đó…”

“Không đau đâu,” Triết khẽ đáp, giọng anh trầm ấm, mắt nhìn thẳng vào khuôn mặt thanh tú đang ngập tràn sự ân cần của cô. “Thật lòng mà nói… ấm áp lắm. Đã lâu lắm rồi, từ ngày rời nhà ở Cần Thơ đi học rồi đi công trình miết, tôi mới lại có cảm giác được người ta chăm sóc kỹ lưỡng như vầy.”

Lụa thoáng bối rối, vội vàng cúi xuống chấm miếng bông gòn tẩm cồn đỏ lên miệng vết thương để che đi nét ngượng ngùng. Cồn ăn vào thịt da xót buốt, nhưng bàn tay Triết vẫn nằm yên ngoan ngoãn trong tay cô, không hề rụt lại.

Dưới bếp sau, tiếng bước chân huỳnh huỵch vang lên. Thành bưng lên một ấm nước sôi bốc khói, trông thấy chị Hai đang băng bó cho Triết thì rụt rè đứng nép bên vách ván “Anh Triết… nước nóng em pha sẵn trong thau ngoài sàn nước rồi. Lúc nãy trước khi trèo lên chằng mái hiên, anh cởi cái áo sơ mi xám tro vắt trên lưng ghế này nè, may mà hổng dính giọt nước mưa nào hết trơn. Em mang ra sau sàn nước để sẵn trên giá nghen, anh ra rửa ráy cho sạch bùn rồi bận áo vô kẻo trúng gió.”

Triết đứng dậy, nhìn chiếc áo sơ mi xám tro kỷ vật của má mình vẫn khô ráo, phẳng phiu nằm trên chiếc mắc tre, trong mắt ánh lên niềm cảm kích khôn nguôi. Chiếc áo mà Lụa đã dày công đột chỉ chìm, viền lại đường gân vai đĩnh đạc từ chiều hôm trước, nay lại một lần nữa che chở cho anh sau cơn dầm mưa dãi gió.

Sau khi lau sạch bùn đất nơi sàn nước sau nhà và khoác lại chiếc áo sơ mi quen thuộc, Triết quay lại gian trước. Nhìn mái hiên vững chãi đã được chằng néo an toàn bằng những gióng tầm vông thế chân kiên cố, anh yên tâm cất lời “Mái nhà này tạm thời chịu được gió lớn rồi đó cô Lụa. Nhưng sáng mai tạnh ráo, tôi sẽ kiếm thêm mấy cây kèo tre qua phụ em Thành gia cố lại cho thiệt chắc. Thôi, khuya khoắc rồi, hai chị em nghỉ ngơi sớm đi. Tôi xin phép về bên nhà sàn của chú Chín.”

Lụa bước theo anh ra tận bậc thềm, nơi những giọt mưa cuối cùng của cơn giông đang rơi tí tách trên tàu lá chuối “Đêm nay… thiệt tình cảm ơn anh Triết nhiều lắm. Nếu không có anh liều mình đội mưa gió chạy qua, chắc tiệm may của ba má tôi đã tiêu tan hết rồi.”

“Đừng khách sáo vậy cô Lụa,” Triết mỉm cười, ánh mắt sau tròng kính lấp lánh sự chân thành. “Láng giềng tối lửa tắt đèn có nhau mà. Cô mau vô nhà đóng then cài cửa cẩn thận nghen.”

Bóng dáng cao ráo của người kỹ sư khuất dần sau rặng dừa nước mờ ảo trong sương đêm. Lụa đứng lặng nhìn theo mãi cho đến khi ánh đèn pin le lói của anh rẽ vào con đường đất dẫn về phía căn nhà sàn mé vàm kênh, cô mới khẽ khàng cài then gỗ, khép lại cánh cửa tiệm may.

Sáng hôm sau, bầu trời cù lao Tân Bình sau cơn giông bão như được gột rửa sạch bong. Nắng sớm chan hòa rọi qua những kẽ lá dừa nước, rắc những vệt vàng óng ả lên mặt nước Kênh Xanh đang cuồn cuộn đỏ ngầu phù sa. Cơn gió chướng vẫn thổi ràn rạt qua ngọn cây, mang theo hương đất ẩm và mùi hoa lục bình trôi dạt ven bờ.

Bên trong tiệm may, Lụa đang đứng bên chiếc bàn cắt bằng gỗ mít, cúi mình tỉ mẩn dùng viên phấn may màu xanh kẻ lại đường xếp nếp cho một chiếc áo bà ba cũ của người khách gửi sửa. Tiếng máy nổ tành tạch của chiếc đò dọc chạy tuyến thị xã cập bến chợ xã cù lao vang lên rộn rã ngoài vàm sông.

Đang chăm chú so lại đường tà áo, Lụa bỗng nghe thấy tiếng chú Năm Tấn lái đò đứng dưới mũi xuồng khum tay làm loa gọi với lên bờ đê “Thằng Thành con thầy Bảy thợ may có nhà hôn mậy? Có thơ của thầy hiệu trưởng trường cấp ba trên huyện gửi về cho mầy nè con!”

Ngẩng đầu nhìn qua khung cửa sổ tiệm may, Lụa thấy Thành đang lui cui gom những cành cây gãy ngoài mảnh vườn sau liền buông vội cây chổi chà, hai chân thoăn thoắt chạy bay ra mé sông. Từ trong nhà nhìn ra, cô thấy chú Năm Tấn đứng dưới mũi xuồng cười hào sảng, trao cho cậu thiếu niên một phong bì lớn bằng giấy xi măng màu nâu có đóng dấu mộc đỏ. Thành cúi đầu cảm ơn chú Năm rối rít, hai tay ôm khư khư chiếc phong bì chạy ùa vào nhà, bước chân dồn dập khiến mấy bậc thềm gỗ rung lên khe khẽ.

“Có chuyện chi vậy Thành?” Lụa đặt viên phấn may xuống mặt bàn, mỉm cười ân cần hỏi em.

“Chị Hai… thơ của thầy giáo gửi… giấy báo triệu tập…”

Thành run rẩy xé mép phong bì. Những ngón tay gầy guộc của cậu thiếu niên mười tám tuổi lóng ngóng mở tờ giấy pơlu mỏng manh in những dòng chữ đánh máy ngay ngắn. Lụa đứng bên bàn cắt, hồi hộp dõi theo từng nét biến chuyển trên gương mặt em trai. Đôi mắt Thành lướt nhanh qua từng dòng, rồi bất thần, khuôn mặt thư sinh sáng bừng lên như có ánh hào quang rọi chiếu “Chị Hai ơi! Em… em được chọn rồi! Em đứng đầu danh sách học sinh giỏi văn toàn huyện, được triệu tập lên trường chuyên thị xã Cần Thơ học lớp bồi dưỡng ôn thi Đại học Sư phạm tập trung ba tháng hè! Thầy nói khóa này do các giáo sư trên thành phố trực tiếp về dạy, ai vô được lớp này là cầm chắc bảy tám phần đậu đại học!”

Giọng Thành reo vang, vỡ òa trong niềm vui sướng tột cùng. Đôi mắt cậu long lanh ngấn nước. Đã bao nhiêu đêm cậu chong đèn dầu ngồi học dưới mái nhà dột, vừa đập muỗi vừa nuốt từng trang sách rách bìa của ba để lại, chỉ mong có một ngày chạm tay vào ước mơ trở thành thầy giáo, được mặc chiếc áo sơ mi trắng đứng trên bục giảng, đem con chữ về dạy cho lũ trẻ nghèo lem luốc trên cái cù lao này.

Lụa nghe em nói mà lồng ngực đập liên hồi, niềm tự hào và xúc động dâng trào làm sống mũi cô cay xè. Cô bước vội tới, hai bàn tay thon dài run run nắm lấy đôi vai gầy của em, giọng nghẹn lại “Thiệt vậy hả em? Trời Phật ngó lại rồi… Ba má dưới suối vàng chắc ngậm cười mãn nguyện lắm…”

Thế nhưng, nụ cười rạng rỡ trên môi Thành chưa kịp trọn vẹn thì bỗng nhiên vụt tắt. Ánh mắt cậu dừng lại ở phần chân trang giấy, nơi có một khung chữ nhật đóng viền mực đen ghi rõ các khoản chi phí bắt buộc.

Nụ cười tắt ngấm, thay vào đó là một vẻ sững sờ, bàng hoàng. Đôi tay Thành run lên bần bật, tờ giấy mỏng khẽ chao đảo trong không trung.

Lụa nhìn thấy sự biến chuyển đột ngột của em, nụ cười trên môi cô cũng đông cứng lại. Cô khẽ gặng hỏi: “Sao vậy Thành? Dưới đó còn viết chi nữa hả em?”

Thành nuốt khan một ngụm nước bọt, đôi môi tái nhợt mấp máy không nên lời. Cậu vội vàng gập tờ giấy lại, lúng túng giấu ra sau lưng, cúi gằm mặt xuống nền đất nện “Dạ… hổng có chi đâu chị Hai. Em… em đọc lộn. Chắc em hổng đi học lớp này đâu. Ở nhà em tự ôn thi cũng được mà, cần chi phải lên thị xã cho tốn công…”

Lụa nhìn thẳng vào đôi mắt đang tránh né của em trai. Cô là người thay ba má nuôi nấng Thành từ thuở lọt lòng, từng cái chớp mi, từng cử chỉ ngập ngừng của cậu làm sao qua mắt được cô. Lụa bước thêm một bước, nét mặt trở nên nghiêm nghị, bàn tay chìa ra trước mặt em “Đưa tờ giấy cho chị coi.”

“Chị Hai… thôi mà chị…”

“Thành! Đưa cho chị!” Giọng Lụa không lớn nhưng đanh lại, mang trọn sự uy nghiêm của một người chị thay cha đổi mẹ gánh vác cả gia đình.

Thành cắn chặt môi, chầm chậm đưa tờ giấy báo ra. Lụa đón lấy tờ giấy pơlu mỏng manh, ánh mắt cô lập tức lướt xuống góc dưới cùngHọc phí trọn khóa ba tháng: 350.000 đồng.Tiền giáo trình và tài liệu ôn thi đặc biệt: 100.000 đồng.Tiền lưu trú ký túc xá và tiền ăn tập trung: 150.000 đồng.Tổng cộng: 600.000 đồng (Sáu trăm ngàn đồng chẵn).Hạn chót nhập học và nộp đủ kinh phí: Ngày mùng 5 tháng sau. Quá hạn, nhà trường sẽ gọi thí sinh dự khuyết.

Sáu trăm ngàn đồng!

Con số ấy như một tảng đá ngàn cân rơi ầm xuống, giáng thẳng vào lồng ngực Lụa khiến hơi thở cô nghẹn đắng nơi cuống họng. Giữa năm 1992 này, ở cái mảnh đất cù lao bốn bề sông nước nghèo rớt mồng tơi, sáu trăm ngàn đồng là một món tiền khổng lồ vượt quá sức tưởng tượng của những người dân lam lũ. Số tiền đó tương đương với hơn một chỉ rưỡi vàng 24k, tương đương với cả mấy chục giạ lúa mùa, và tương đương với tiền công may ròng rã cả trăm chiếc áo bà ba mà tiệm may Cúc Áo phải thức trắng bao nhiêu đêm ròng mới gom góp nổi.

Huống chi hiện tại, tiệm may đang lâm vào cảnh ngặt nghèo chưa từng thấy. Khách khứa thưa thớt, người ta đổ xô mua đồ bộ may sẵn giá rẻ ngoài chợ xóm bãi, những đơn hàng may mới bị hủy liên tiếp, những món tiền công may đo ba ngàn, năm ngàn đồng một chiếc giờ trở nên hiếm hoi như lá mùa thu.

Lụa đứng chết trân bên chiếc bàn gỗ mít, ngón tay cô siết chặt mép tờ giấy mỏng đến mức mép giấy nhăn nhúm lại.

Thành nhìn thấy gương mặt tái mét của chị, nước mắt rốt cuộc không kìm được nữa, trào ra giàn giụa trên đôi gò má gầy guộc “Em đã nói rồi mà chị Hai… Nhà mình nghèo quá, đua đòi chi với con nhà khá giả trên tỉnh. Em… em không đi học nữa đâu! Sáng mai em xin chú Ba Điền cho em đi phụ hồ ngoài công trường đập cống với anh Triết, hoặc em theo đò dọc lên thành phố làm thuê bốc vác mướn kiếm tiền phụ chị. Em có sức dài vai rộng, em không thể để chị Hai còng lưng đạp máy may nuôi em hoài được!”

Nghe những lời cay đắng ấy thốt ra từ miệng đứa em trai mà mình dốc lòng bao bọc, tim Lụa như bị một nhát kéo sắc lẹm cứa qua. Cô nghẹn ngào bước tới, hai bàn tay run rẩy nắm chặt lấy đôi bàn tay gầy gò của Thành, nghiêm giọng răn đe “Thành! Mày vừa nói cái chi đó? Mày nói lại một lần nữa cho chị nghe coi!”

Đôi mắt Thành ngập tràn sợ hãi và đau đớn, cậu đứng chết lặng nhìn chị. Nhìn thấu nỗi mặc cảm tự ti và sự bất lực đến cùng cực trong lòng em trai, cơn giận trong lòng Lụa bỗng tan biến, nhường chỗ cho một nỗi xót xa vô bờ bến. Lụa nén một tiếng thở dài sâu thẳm từ đáy ruột gan, giọt nước mắt ấm nóng trào ra nơi khóe mi lăn dài xuống má. Cô kéo đứa em trai duy nhất vào lòng, ôm chặt lấy đôi vai đang run rẩy của cậu “Ba má nhắm mắt xuôi tay trăn trối lại điều chi hả Thành? Ba má dặn chị bằng mọi giá phải nuôi mày ăn học thành tài, để cái dòng họ Nguyễn này có một người làm thầy giáo, để mày thoát khỏi kiếp lam lũ bùn sình này. Mày định bỏ học đi làm thuê làm mướn, định để cho ước mơ của mày tắt ngúm, để cho ba má dưới suối vàng không nhắm mắt được sao em?”Thành gục đầu vào vai chị, hai vai rung lên từng chặp nấc nghẹn: “Nhưng mà sáu trăm ngàn lận chị Hai ơi… Lấy đâu ra số tiền lớn như vậy bây giờ? Em thương chị lắm, em không đành lòng nhìn chị vì em mà khổ sở…”

Lụa hít một hơi thật sâu, cố nén tiếng nấc nghẹn ngào trong lồng ngực. Cô đưa vạt áo bà ba lau khô nước mắt trên mặt mình, rồi nâng khuôn mặt đẫm lệ của em trai lên, ánh mắt cô bỗng trở nên kiên định lạ thường “Thành, nghe chị dặn nè. Ước mơ của mày là làm thầy giáo, là chuyện lớn cả đời. Chỉ cần mày học giỏi, thi đỗ cho chị, thì dù có phải vất vả thế nào chị cũng lo cho mày trọn vẹn được. Mày cứ gom góp sách vở, chuyên tâm đèn sách, không được nghĩ bậy bạ nữa. Chuyện tiền nong trong ngoài… chị Hai tự khắc có cách xoay xở. Nghe lời chị nghen em!”

Thành nhìn sâu vào đôi mắt cương nghị chan chứa tình thương của chị, cổ họng nghẹn ứ, chỉ biết gật đầu trong nước mắt.

Đêm cù lao Tân Bình buông xuống đặc quánh như mực tàu.

Sau trận mưa giông giáp ranh, không khí cuối năm se se lạnh. Tiếng gió chướng thổi qua rặng bần ven sông nghe xào xạc như tiếng thở dài của đất trời châu thổ. Đâu đó dưới mương nước sau vườn, tiếng ếch nhái uôm uôm gọi bạn tình, hòa cùng tiếng muỗi vo ve bên ngoài liếp vách.

Trong gian buồng nhỏ phía sau, Thành vì mệt mỏi và kiệt sức sau một ngày dồn dập âu lo đã chìm sâu vào giấc ngủ trên chiếc phản gỗ gõ cũ. Tiếng thở của cậu thiếu niên đều đặn, thi thoảng nơi khóe mi vẫn còn đọng lại vệt nước mắt chưa khô hẳn.

Lụa rón rén kéo lại tấm chăn dù mỏng đắp ngang ngực cho em trai. Cô khẽ khàng bước ra gian nhà trước, cài then buồng lại cẩn thận để tiếng động bên ngoài không làm kinh động giấc ngủ của em.

Trên chiếc bàn cắt gỗ mít, ngọn đèn dầu hột vịt leo lét tỏa ra một quầng sáng vàng vọt, tù mù. Lụa châm thêm một giọt dầu phụng vào bấc đèn, ngọn lửa khẽ bùng lên rồi lại chao nghiêng theo từng ngọn gió lùa qua khe liếp.

Cô bước chậm rãi về phía chiếc tủ thờ bằng gỗ dâu cổ kính của ba má đặt sát vách trong. Bên trên tủ thờ, di ảnh của đôi vợ chồng thợ may tài hoa bạc mệnh mỉm cười hiền từ sau làn khói nhang trầm thoang thoảng. Lụa quỳ xuống trước bàn thờ, chắp hai tay khấn vái trong lòng, rồi cô cúi rạp người, thò tay vào tận góc tối tăm dưới đáy tủ, nơi một tấm ván sàn bị lỏng lẻo.

Những ngón tay cô lần mò trong bóng tối, chạm vào một bọc vải thô cũ bám đầy bụi bặm. Lụa cẩn thận lôi bọc vải ra ngoài.

Mở lớp vải thô bọc ngoài, bên trong lộ ra một chiếc hộp kim loại hình tròn méo mó. Đó là chiếc hộp bánh quy bằng thiếc hiệu Đan Mạch cũ kỹ – món quà tết hiếm hoi mà một vị khách sang trọng trên tỉnh từng biếu ba cô cách đây mười năm về trước. Theo thời gian, lớp sơn màu xanh đỏ rực rỡ bên ngoài hộp đã bị oxy hóa, bong tróc từng mảng lớn, để lộ ra những viền gỉ sét màu nâu đỏ sần sùi.

Chiếc hộp bánh quy gỉ sét này chính là nơi cất giấu toàn bộ gia tài tích cóp của Lụa suốt ba năm qua, kể từ ngày cô thay má ngồi vào chiếc máy may Con Bướm gánh vác cả gia đình.

Lụa ngồi xuống chiếc ghế đẩu, đặt chiếc hộp bánh quy gỉ sét vào giữa quầng sáng đèn dầu trên bàn cắt. Đôi bàn tay cô khẽ run rẩy khi cạy chiếc nắp hộp đã bị kẹt cứng vì hoen gỉ lâu ngày.

“Cạch.”

Nắp hộp bật mở. Một mùi ẩm mốc ngai ngái quyện với mùi kim loại hoen ố và mùi giấy cũ xộc lên sống mũi.

Bên trong hộp, một xấp tiền lẻ nằm ngay ngắn. Đó là mồ hôi, nước mắt, là biết bao đêm thức trắng mỏi mòn đôi mắt bên ngọn đèn dầu, đạp từng đường chỉ, xỏ từng mũi kim, chắt chiu từng đồng tiền công ít ỏi. Từng đồng bạc lẻ ấy mang theo hơi ấm của những người nông dân lam lũ cù lao đem đến tiệm may: tiền công may một chiếc áo bà ba ba ngàn đồng, tiền công ráp chiếc quần lụa hai ngàn rưỡi, tiền thay dây kéo năm trăm đồng, tiền tra cúc áo ba trăm đồng…

Lụa hít một hơi sâu, cẩn thận nhấc xấp tiền ra đặt lên mặt bàn.

Cô bắt đầu vuốt phẳng từng tờ giấy bạc nhàu nhĩ. Có những tờ tiền hai trăm đồng màu nâu xám đã sờn rách mép, được cô dán lại tỉ mỉ bằng một mẩu giấy quyến; những tờ năm trăm đồng màu đỏ thẫm cũ kỹ in hình cảng Hải Phòng; những tờ một ngàn đồng màu xanh lá in hình người phụ nữ hái chè; vài tờ hai ngàn đồng màu tím và hiếm hoi lắm mới có vài tờ năm ngàn đồng màu xanh lơ in hình thủy điện Trị An còn giữ được độ cứng cáp.

Lụa dùng ngón tay thấm nhẹ chút nước miếng, cặm cụi đếm từng tờ một.

“Một ngàn… hai ngàn… năm ngàn… mười ngàn…”

Gian nhà tĩnh lặng như tờ, chỉ còn lại tiếng sột soạt của những tờ giấy bạc cũ cọ vào nhau và tiếng tim đập thình thịch trong lồng ngực người con gái.

Lần thứ nhất, cô đếm được: một trăm tám mươi lăm ngàn đồng.

Lụa ngẩn người ra. Bàn tay cô bất giác run lên. Cô vội vã gom tiền lại, xáo trộn rồi bắt đầu đếm lại lần thứ hai. Từng tờ tiền lướt qua kẽ tay, ánh mắt cô căng ra đăm đăm đếm từng chữ số in trên mặt giấy.

Lần thứ hai: vẫn đúng một trăm tám mươi lăm ngàn đồng.

Không tin vào mắt mình, sợ mình đếm sót những tờ tiền nhỏ bị dính bết vào nhau vì ẩm ướt, Lụa cẩn thận trải từng tờ bạc ra khắp mặt bàn cắt, xếp thành từng cọc nhỏ mười ngàn đồng một cọc. Ánh đèn dầu leo lét soi rõ từng cọc tiền lẻ loi, trơ trọi giữa chiếc bàn gỗ mít thênh thang.

Lần thứ ba kết thúc. Con số vẫn nghiệt ngã dừng lại ở: một trăm tám mươi lăm ngàn đồng.

Chính xác là một trăm tám mươi lăm ngàn đồng chẵn!

Lụa buông thõng hai tay xuống đùi. Một cảm giác bất lực và cay đắng trào dâng, bóp nghẹt lấy trái tim cô.

Một trăm tám mươi lăm ngàn đồng – toàn bộ vốn liếng ky cóp suốt ba năm trời ròng rã của cô – thậm chí còn chưa đủ một phần ba số tiền học phí sáu trăm ngàn đồng tối thiểu để đưa Thành lên thị xã nhập học!

Làm sao bây giờ? Từ nay đến ngày mùng năm tháng sau chỉ còn chưa đầy nửa tháng. Trong nửa tháng ngắn ngủi ấy, giữa lúc mùa hạn mặn đang lăm le đổ về bức tử những vườn bưởi da xanh, người dân cù lao đang thắt lưng buộc bụng từng bữa ăn, quần áo may sẵn giá rẻ ngoài chợ búa thì tràn lan bóp nghẹt nghề may đo thủ công… cô biết đào đâu ra hơn bốn trăm ngàn đồng nữa?

Đi vay mượn bà con chòm xóm ư? Bà Năm Búp, chú Chín Sậy, chị Út Mơ… ai nấy đều nghèo xơ xác, chạy ăn từng bữa toát mồ hôi hột. Vay nặng lãi của mấy tay chủ nợ ngoài chợ xã ư? Lụa rùng mình nhớ lại ký ức kinh hoàng năm mười sáu tuổi, khi ba cô ốm nặng, chủ nợ kéo đến siết nhà, đòi gả cô đi gạt nợ… Ký ức đen tối ấy cả đời này cô không bao giờ muốn lặp lại.

Trong cơn bế tắc cùng cực, ánh mắt Lụa bỗng rơi xuống đáy chiếc hộp bánh quy gỉ sét.

Ở góc sâu nhất của chiếc hộp thiếc, nơi những tờ tiền lẻ vừa được nhấc đi, lộ ra một chiếc khăn tay nhỏ màu ngà thêu hình cành lan tím đã phai màu theo năm tháng.

Bàn tay Lụa khựng lại giữa không trung. Tim cô thắt lại một nhịp đau nhói.

Cô run run đưa tay nhấc chiếc khăn tay lên. Khăn được gói ghém cẩn thận qua ba bốn lớp góc vuông. Khi những nếp gấp khăn tay từ từ mở ra, một ánh vàng kim ấm áp, rực rỡ bất ngờ lóe lên dưới ánh đèn dầu hột vịt.

Đó là một sợi dây chuyền vàng 24k, trọng lượng đúng một chỉ, mặt dây chuyền là một đóa hoa cúc bốn cánh được chạm trổ tinh xảo bằng tay.

Đây là kỷ vật duy nhất mà má cô để lại trước khi trút hơi thở cuối cùng.

Ký ức của buổi chiều định mệnh cách đây ba năm ùa về như một thước phim quay chậm xé nát tâm can Lụa. Ngày hôm ấy, trên chiếc giường tre ọp ẹp này, người mẹ gầy gò chỉ còn da bọc xương run rẩy tháo sợi dây chuyền trên cổ mình, nắm chặt lấy bàn tay Lụa “Lụa à… Đời má làm thợ may, chắt chiu cả một đời chỉ để dành được một chỉ vàng này cho con… Má để dành làm của hồi môn cho con gái má ngày theo chồng… Nhớ nghe con, dẫu có nghèo đói, túng quẫn đến đâu cũng phải giữ lấy nó… Chừng nào bước tới bước đường cùng không còn lối thoát, mới được đụng tới kỷ vật của má…”

Từng lời trăn trối của má như văng vẳng bên tai, ấm áp mà xót xa vô cùng.

Lụa nâng sợi dây chuyền lên lòng bàn tay. Sợi vàng trơn mịn, lành lạnh nhưng dường như vẫn còn hơi ấm da thịt của người mẹ quá cố. Cô áp sợi dây chuyền lên gò má mình, rồi áp chặt vào lồng ngực, nơi trái tim đang thổn thức từng hồi. Nước mắt lã chã rơi xuống mặt dây chuyền hình hoa cúc, lấp lánh như những giọt sương mai đọng trên cánh hoa.

Một chỉ vàng thời điểm này bán ra tiệm vàng ngoài chợ huyện cũng được khoảng bốn trăm mấy đến gần năm trăm ngàn đồng. Cộng với một trăm tám mươi lăm ngàn đồng tiền lẻ trong hộp bánh quy gỉ sét, cô sẽ có vừa vặn đủ tiền nộp học phí, tiền ăn ở ba tháng cho Thành, và còn dư ra một ít để mua cho em đôi dép mới, vài cuốn tập trắng tinh mang lên thị xã.

Nhưng nếu bán đi… cô sẽ vĩnh viễn mất đi kỷ vật thiêng liêng cuối cùng của má. Ngày cô lấy chồng – nếu có một ngày ấy – cô sẽ chẳng còn manh vàng nào của mẹ để đeo trên cổ cho ấm lòng mẹ cha nơi chín suối.

Nỗi giằng xé dữ dội cào xé tâm can người con gái hai mươi tư tuổi. Một bên là kỷ vật máu thịt của người mẹ đã khuất, một bên là tương lai, là tiền đồ, là cả cuộc đời của đứa em trai duy nhất.

Lụa nhìn lên di ảnh của má trên bàn thờ. Trong làn khói nhang mờ ảo, dường như ánh mắt má đang nhìn cô đầy bao dung, độ lượng, như muốn khẽ gật đầu bảo rằng: “Con hãy làm điều con thấy đúng đi, Lụa…”

Lụa khẽ cắn chặt môi, nắm chặt sợi dây chuyền trong lòng bàn tay. Giọt nước mắt trào ra nhưng khóe môi cô khẽ mỉm cười thanh thản. Ước mơ của Thành, tương lai của Thành quan trọng hơn tất cả. Chỉ cần em trai được ăn học thành tài, được ngẩng cao đầu bước vào đời, thì dù có phải hy sinh của hồi môn của cả đời mình, cô cũng cam lòng.

Cô cẩn thận gói lại sợi dây chuyền vào chiếc khăn tay thêu hoa lan, đặt gọn gàng cạnh cọc tiền lẻ trên mặt bàn gỗ mít. Ngày mai, cô sẽ mang ra tiệm vàng Kim Phụng ngoài chợ huyện…

Bất ngờ, giữa không gian đêm khuya vắng lặng như tờ của cù lao, ngoài ngõ vẳng lên tiếng bước chân chạy huỳnh huỵch rẽ nước dầm dề.

Tiếng bước chân gấp gáp, hoảng loạn giẫm đạp lên những tàu lá dừa nước khô rơi rụng ngoài bờ kênh, mỗi lúc một gần.

“Rầm! Rầm! Rầm!”

Cánh cửa liếp gỗ dầu của tiệm may Cúc Áo rung lên bần bật dưới những cú đập dồn dập, điên cuồng như muốn xé toạc màn đêm. Tiếng then gỗ kêu lên ken két rợn người.

Ngay sau đó, một giọng đàn bà quen thuộc trong xóm nghẹn ngào, khóc nấc lên từng hồi, réo gọi thảm thiết qua khe cửa “Lụa ơi! Cứu chị với Lụa ơi! Mở cửa gấp giùm chị Lụa ơi… Trời đất ơi chết cả nhà tao rồi Lụa ơi!...”