Chương 29: Dạm Ngõ Bên Kênh

Gió chướng từ mặt kênh Xanh thổi thốc qua hàng hiên rợp bóng dừa nước, mang theo hơi sương lành lạnh phả vào đôi gò má nóng bừng của Lụa. Lồng ngực cô phập phồng nghẹn ngào, bàn tay khẽ run lên khi vị Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh trao vào tay Thành tờ quyết định còn thơm mùi mực in cùng tập hồ sơ đỏ thắm. Nhìn đứa em trai duy nhất đứng sững sờ giữa những hàng bàn ghế gỗ tràm, đôi mắt mở to ngấn nước vì quá đỗi bất ngờ, Lụa không kiềm được mà đưa tà áo lau vội giọt lệ vừa trào ra nơi khóe mắt.

“Thầy Thành cứ an tâm nhận nhiệm vụ,” giọng người đại diện Sở Giáo dục vang lên sang sảng, ấm áp giữa ánh hoàng hôn tím biếc. “Tỉnh và huyện sẽ dồn toàn lực dựng lên phân hiệu trường mới kiên cố ngay tại trung tâm cù lao này. Nhưng cái gốc của trường học, cái hồn của con chữ nơi đây, đều trông cậy vào tấm lòng của thầy giáo trẻ.”

Thành run run đỡ lấy tập hồ sơ bằng cả hai tay, cúi đầu thật sâu trước vị lãnh đạo tỉnh “Dạ, cháu xin ghi khắc trong lòng. Cháu hứa sẽ đem hết sức mình dạy dỗ tụi nhỏ nên người, không phụ công ơn của Đảng, của ngành giáo dục và tình thương của bà con xứ mình.”

Triết đứng bên cạnh, đôi mắt sau cặp kính cận gọng đồi mồi sáng ngời niềm kiêu hãnh. Anh bước tới, bàn tay rắn rỏi vỗ nhẹ lên bả vai gầy của Thành như một lời truyền trao tiếp nối “Tốt lắm, Thành. Từ nay em đã là người gieo mầm tri thức cho cù lao rồi.”

Ông Bảy Kiên vuốt chòm râu bạc, giọng cười hào sảng làm rộn cả góc sân “Hay lắm! Con em cù lao Tân Bình này từ nay khỏi phải lụy đò sang sông tìm con chữ nữa rồi. Mời các đồng chí vào nhà uống chén trà ấm thơm bông lài, bữa nay tiệm Cúc Áo có chuyện đại hỷ!”

Buổi tiếp đón diễn ra gọn gàng nhưng thắm đượm nghĩa tình. Khi chiếc canô vỏ nhôm rẽ sóng quay về thị xã trong màn đêm buông xuống, để lại vệt nước lấp lánh ánh trăng đầu tháng, Lụa mới cùng em trai bước vào gian nhà sau.

Căn phòng ba gian bằng gỗ dầu quen thuộc thoang thoảng mùi vải mới và hương bồ kết. Trên bàn thờ, đôi chân đèn đồng được đánh bóng loáng soi rõ di ảnh của ba má. Lụa châm ba nén nhang thơm, khói trầm lượn lờ tỏa ra một không gian thiêng liêng và ấm cúng lạ thường. Cô kéo Thành cùng quỳ xuống chiếc chiếu cói trải trước hương án.

“Má ơi, tía ơi…” Tiếng Lụa nghẹn đi trong cổ họng, từng giọt nước mắt lăn dài trên má nhưng môi lại nở nụ cười mãn nguyện khôn xiết. “Thành của ba má nay đã tốt nghiệp thủ khoa Sư phạm loại ưu, lại được tỉnh điều về phụ trách trường làng. Thằng út ngày nào gầy gò đau ốm, nay đã thành thầy giáo đàng hoàng, danh giá rồi má ơi… Con giữ trọn được lời dặn dò của má năm xưa rồi…”

Thành quỳ bên cạnh chị, bờ vai khẽ rung lên. Cậu đặt tờ quyết định màu đỏ ngay ngắn dưới chân lư hương, hai tay chắp trước ngực “Tía má ở suối vàng an lòng ngắm nhìn chúng con. Con được như bữa nay là nhờ một tay chị Hai chắt chiu từng cọng chỉ, thức trắng bao đêm bên máy may nuôi con khôn lớn. Suốt đời này con không dám quên công ơn trời biển của chị.”

Lụa ôm lấy vai em, hai bàn tay thon nhỏ có vết chai mịn siết chặt lấy cánh tay săn chắc của Thành. Nỗi cay đắng, nhọc nhằn của những năm tháng mò mẫm cắt từng mảnh vải vụn, đếm từng đồng bạc lẻ trong hộp bánh quy cũ kỹ dường như tan biến sạch trơn, chỉ còn lại sự thanh thản, ngọt ngào ngập tràn trong tâm can.

Vài hôm sau, cù lao Tân Bình đón một buổi sáng đẹp như trong tranh vẽ. Con nước lớn từ sông Tiền đổ về kênh Xanh cuồn cuộn một màu đỏ nặng hạt phù sa, vỗ về những khóm lục bình trổ hoa tím ngát ven bờ.

Từ sáng sớm tinh mơ, xóm nhỏ đã rộn rã bước chân qua lại. Chiếc đò máy từ Cần Thơ chở theo gia đình họ Trần rẽ nước cập sát vào cầu tàu bê tông trước tiệm may. Tiếng máy nổ vừa dứt, bà Năm Búp và mấy chị em thợ may trong hợp tác xã đã lăng xăng chạy ra đón đầu, tiếng cười nói rổn rảng làm bừng sáng cả khúc sông êm ả.

Bà Hai Nhị bước lên bờ, dáng vẻ quý phái và phúc hậu trong bộ áo dài nhung đen đính hạt ngọc trai thanh nhã, mái tóc vấn cao gọn gàng. Đi cùng bà là mấy người họ hàng cao niên trong gia tộc họ Trần, trên tay ai nấy đều bưng những chiếc mâm quả sơn son thiếp vàng phủ khăn nhiễu điều đỏ thắm. Nào là trầu têm cánh phượng xếp vòng tròn đều tăm tắp, cặp rượu nếp quý thắt nơ lụa, trà sen ngát hương, bánh cốm xanh mướt cho đến đôi vịt trắng béo mẫm và mâm ngũ quả tươi roi rói.

Lụa đứng bên khung cửa gỗ, mặc chiếc áo bà ba màu mỡ gà trang nhã, mái tóc đen dài được kẹp gọn gàng bằng chiếc kẹp đồi mồi quen thuộc. Trái tim cô đập rộn ràng trong lồng ngực. Dù đã cùng Triết trải qua bao gian truân từ những đêm mưa dột nát đến những ngày lội bùn cứu cống, nhưng khoảnh khắc nhìn thấy lễ vật dạm ngõ của nhà trai bước vào hiên, cô vẫn thấy hai má mình nóng bừng như lửa đốt, thẹn thùng nép nửa người sau cánh rèm vải hoa.

“Bác Hai! Bác Hai và bà con đằng nội sang chơi!” Ông Bảy Kiên cất giọng rền vang đón khách. Hôm nay, ông mặc chiếc áo bà ba chần bông màu xám tro mà Lụa đã tự tay may tặng vào ngày giỗ con trai ông. Chiếc áo phẳng phiu, đượm nét chân phương của người già đất cù lao.

Bà Hai Nhị bước qua ngưỡng cửa, gương mặt bừng sáng nụ cười thân tình. Bà nắm lấy tay ông Bảy Kiên, cất giọng từ tốn “Chào ông Bảy, chào cô Năm và toàn thể bà con họ hàng bên này. Hôm nay ngày lành tháng tốt, tôi thay mặt gia đình bên nội, đưa cháu Triết mang cơi trầu chén rượu sang dạm ngõ, chính thức xin phép gia đình và ông Bảy cho hai đứa trẻ nên duyên chồng vợ.”

Mọi người quây quần quanh chiếc bàn cắt gỗ tràm dài đã được dọn sạch sẽ, trải tấm khăn vải thêu hoa lục bình tuyệt đẹp do chính các thợ thêu của xưởng làm ra. Mùi trà sen nghi ngút khói hòa cùng mùi trầu cay nồng tạo nên một bầu không khí trang trọng và đầm ấm lạ lùng.

Bà Hai Nhị quay sang nhìn Lụa đang e ấp đứng bên cạnh Thành. Ánh mắt người mẹ Cần Thơ từng một thời e ngại cảnh sống nghèo khó chốn thôn quê nay chỉ còn đong đầy niềm thương cảm và trân trọng sâu sắc. Bà mở chiếc tráp sơn mài nhỏ mang theo bên mình, rút ra một đôi bông tai vàng chạm hoa mai tinh xảo và chiếc lắc tay bằng vàng ròng sáng lấp lánh “Lụa à, lại đây với má.”

Tiếng gọi “má” thốt ra từ miệng bà Hai Nhị dịu dàng như một làn gió mát. Lụa bước tới, khẽ cúi đầu “Dạ… má.”

Bà Hai Nhị cầm lấy bàn tay thon thả của Lụa, ân cần đeo chiếc lắc vàng vào cổ tay cô, rồi nhìn thẳng vào mắt cô thợ may trẻ “Hổm rày chứng kiến con tần tảo nuôi em ăn học thành tài, lại gầy dựng được cơ nghiệp hợp tác xã cho chị em trong xóm, má kính trọng cái đức hạnh và sự kiên nhẫn của con vô cùng. Thằng Triết nhà má tính tình bộc trực, đam mê công trình mà quên cả bản thân, có được người vợ hiền thục, chu đáo như con là phúc đức ba đời của dòng họ Trần. Đôi bông tai này là của bà nội Triết để lại, má trao cho con làm kỷ vật gia truyền.”

Cả gian nhà ồ lên những tràng pháo tay giòn giã. Bà Năm Búp vừa nhai trầu vừa lấy tay quệt nước mắt vì xúc động “Chèn ơi, nghe bà Hai nói mà mát lòng mát dạ làm sao! Con Lụa nó xứng đáng được hưởng phước lành này lắm bà Hai ơi!”

Chưa dừng lại ở đó, bà Hai Nhị nhìn quanh bà con, dõng dạc nói tiếp “Hôm nay trước mặt ông Bảy và bà con lối xóm, tôi cũng xin thưa rõ: Hai cháu nó tự tay lập nghiệp từ hai bàn tay trắng, vun đắp tình cảm qua bao hoạn nạn. Về phần hôn lễ sắp tới, toàn bộ chi phí cỗ bàn tiệc tùng bên nhà trai cũng như phần đỡ đần bên nhà gái, vợ chồng tôi trên Cần Thơ xin gánh vác chu toàn. Tôi chỉ mong hai đứa nó yên tâm, không phải vướng bận chút âu lo nợ nần nào sau ngày cưới, để chuyên tâm làm tròn bổn phận với đời, với bà con.”

Sự chu đáo và hào hiệp của bà Hai Nhị làm cho gánh nặng vô hình bấy lâu trong lòng Lụa hoàn toàn tan biến. Lụa ngước nhìn Triết. Anh đứng phía sau má, ánh mắt đong đầy vẻ xúc động và niềm hạnh phúc bình yên.

Lúc bấy giờ, ông Bảy Kiên mới đứng dậy, hai tay vuốt vạt áo chần bông, giọng ông trầm ấm vang vọng:“Bà Hai nói những lời chí tình chí nghĩa như vậy thì lão già này và bà con xứ cù lao không còn mong ước gì hơn. Con Lụa mồ côi ba má từ sớm, nhưng cái nết na, thơm thảo của nó thì cả cái làng này ai cũng coi như ruột thịt. Để đáp lại tấm lòng của nhà trai, tôi với tư cách là chủ hôn bên nhà gái, cũng xin tuyên bố trước tổ tiên: Tôi dành tặng mười cây bưởi da xanh đầu liếp trĩu quả nhất trong vườn nhà tôi làm của hồi môn cho cháu Lụa!”

Tiếng reo hò, vỗ tay của trai tráng và các chị em vang rộn cả khúc sông. Mười cây bưởi cổ thụ đầu liếp của ông Bảy Kiên là giống bưởi quý nhất vùng, từng suýt chết vì đợt hạn mặn năm ngoái, nay nhờ dòng nước ngọt của cống kênh Xanh mà hồi sinh mơn mởn, cho những chùm quả da căng bóng, ngọt lịm. Phần của hồi môn ấy không chỉ là tài sản quý báu, mà còn là minh chứng sống động cho sự đổi đời của vùng đất, là ân tình kết tinh giữa người dân và những người làm nên công trình.

Lụa đưa tay khẽ chạm vào sợi dây chuyền vàng mặt hoa cúc mà má cô để lại đang nằm ấm áp trên cổ. Lời ước nguyện gìn giữ nếp nhà, giữ lấy tình người năm xưa giờ đây đã đơm hoa kết trái ngọt ngào ngoài sức tưởng tượng.

Sau ngày dạm ngõ, không khí chuẩn bị cho đám cưới tràn ngập khắp các ngõ ngách của cù lao Tân Bình. Không ai bảo ai, cả làng xem ngày vui của Lụa và Triết như ngày hội lớn của chính gia đình mình.

Buổi chiều muộn, khi nắng vàng rải đều trên những liếp vườn xanh ngắt, Triết dắt chiếc xe đạp cọc cạch sang tiệm may. Anh cùng Lụa ngồi bên mé cầu tàu, nhìn dòng kênh Xanh phẳng lặng như tấm gương soi bóng mây trời.

“Lụa này,” Triết khẽ gọi, giọng trầm ấm. “Má anh bảo trên thành phố có xe hơi rước dâu lộng lẫy lắm, muốn thuê một chiếc đưa về cù lao rước em qua đò. Nhưng anh muốn hỏi ý em trước.”

Lụa mỉm cười, đôi mắt sáng lấp lánh nhìn những cánh hoa lục bình tím biếc đang dập dềnh theo con nước lớn “Anh Triết nè, chiếc cầu sắt ngoài đầu vàm xe hơi qua được, nhưng tiệm may Cúc Áo của tụi mình nằm nép bên bờ kênh này từ đời ông đời cha. Dòng kênh này chứng kiến ngày anh lội bùn đo trắc địa, ngày em cắt từng chiếc áo bà ba, rồi những ngày cả làng mình chung tay vác từng cọc tràm giữ đê… Em muốn ngày vui của tụi mình gắn liền với dòng nước này. Em muốn được rước dâu bằng xuồng hoa lục bình.”

Ánh mắt Triết nhìn Lụa chan chứa niềm cảm phục và trìu mến khôn xiết. Anh nắm lấy những ngón tay mềm mại của cô “Được, vậy tụi mình sẽ làm một đoàn xuồng hoa rước dâu trên kênh Xanh. Anh sẽ nhờ anh em ngoài công trường kết hoa trên những chiếc xuồng ba lá đẹp nhất.”

Ý định của đôi trẻ nhanh chóng được bà con xóm cù lao nhiệt tình hưởng ứng. Cả làng rộn ràng như bước vào mùa Tết sớm.

Dưới sự chỉ huy của bà Năm Búp, sân trước tiệm may Cúc Áo biến thành một gian bếp khổng lồ. Mấy chục người phụ nữ trong làng cùng nhau vo nếp, đãi đậu xanh, ướp thịt ba chỉ với tiêu sọ cay nồng để gói bánh. Từng chiếc bánh tét tròn trịa, từng chiếc bánh chưng vuông vức bọc lá chuối tươi xanh mướt được xếp ngay ngắn vào những chiếc nồi đồng cỡ đại. Bếp lửa bập bùng cháy suốt ngày đêm bên bờ kênh, tiếng củi tràm nổ lách tách hòa cùng mùi lá chuối luộc, mùi nếp dẻo thơm phức bay lan tỏa khắp không gian.

Trong khi đó, cánh thanh niên do Thành và anh Nghĩa dẫn đầu chèo xuồng dọc khắp các con rạch nhỏ, cẩn thận hái từng chùm hoa lục bình tím tươi rói mang về. Từng chiếc bồn hoa bằng tre uốn lượn được kết quanh cầu tàu, những vòm cổng hoa bằng lá dừa và lục bình tím mọc lên duyên dáng trước ngõ tiệm may. Màu tím thủy chung của loài hoa đồng nội quyện với màu vàng tươi của hoa sông nước tạo nên một khung cảnh rực rỡ, thanh bình đến nao lòng.

Các chị em trong Hợp tác xã Thêu May Cúc Áo cũng tất bật không kém. Út Mơ cùng mấy thợ thêu lành nghề tranh thủ từng giờ nghỉ trưa để thêu những chiếc khăn trải bàn, may những tấm rèm hoa trang hoàng cho căn phòng cưới mới dựng bằng gỗ dầu thơm phức của đôi trẻ. Tiếng cười nói, tiếng hát đờn ca tài tử ngẫu hứng của mấy chú bác rộn rã thâu đêm, xua tan hoàn toàn cái lạnh của mùa gió chướng.

Đêm trước ngày cưới, không gian cù lao dần lắng lại sau một ngày náo nhiệt. Những chiếc bánh chín tới đã được vớt ra treo lủng lẳng dưới giàn bếp, tỏa hương nếp ngào ngạt. Xóm nhỏ chìm vào giấc ngủ êm đềm, chỉ còn tiếng côn trùng rả rích trong những liếp vườn bưởi và tiếng sóng vỗ ì oạp mạn thuyền.

Bên trong gian xưởng thêu, ngọn đèn dầu hỏa được vặn nhỏ, tỏa ra thứ ánh sáng vàng óng ả, ấm áp. Lụa ngồi một mình trước bàn cắt gỗ mít quen thuộc. Trên mặt bàn trải phẳng phiu chiếc áo bà ba cưới bằng lụa tơ tằm màu hồng phấn mềm mại như cánh sen đầu hạ do chính tay cô cắt may suốt nhiều tuần qua.

Lụa cầm chiếc kim khâu nhỏ xíu, nắn nót đính mũi chỉ cuối cùng vào chiếc cúc áo bọc vải nằm ngay ngắn nơi eo áo. Trên ngực áo và vạt tà, hình ảnh đôi chim câu ngậm nhành cúc áo đang tung cánh bay lượn được thêu tay bằng chỉ tơ tằm óng ánh, từng đường kim mũi chỉ đều đặn, sống động đến từng chi tiết nhỏ.

Cô mở chiếc hộp gỗ xà cừ đặt bên cạnh. Chiếc hộp gỗ do chính tay Triết tỉ mẩn đẽo gọt, đánh bóng bằng sáp ong năm nào nay vẫn nguyên vẹn mùi gỗ thơm the the. Bên trong hộp đựng những chiếc cúc áo bọc vải hồng phấn còn lại, tròn xoe và xinh xắn như những giọt sương mai. Nhìn chiếc hộp, ký ức của những ngày gian khó bỗng chốc ùa về như một cuốn phim quay chậm.

Cô nhớ ngày đầu tiên Triết mang chiếc áo rách vai đến tiệm may, đôi mắt lúng túng sau cặp kính cận; nhớ đêm mưa bão anh đội nón lá sang chằng chống mái hiên dột; nhớ đêm Thành trượt chân ngã hầm tàu, anh cõng em trai cô chạy thục mạng trong mưa bùn; và cả khoảnh khắc anh kiệt sức ngất đi trên triền đê sau khi cứu sống cánh cống kênh Xanh… Mỗi mũi kim cô khâu trên tấm áo này không chỉ là kỹ nghệ may đo tinh xảo của đời người thợ, mà là kết tinh của cả một hành trình dài đầy nhẫn nại, chở che và tin yêu son sắt.

Tiếng bước chân khẽ khàng dừng lại ngoài bậu cửa. Triết bước vào, mang theo hơi sương đêm mát lạnh. Anh mặc chiếc sơ mi trắng giản dị, ánh mắt dịu dàng dừng lại nơi Lụa và chiếc áo cưới lộng lẫy trên bàn.

“Em chưa ngủ sao, Lụa?” Triết bước đến gần, giọng thì thầm như sợ làm vỡ tan không gian tĩnh lặng.

Lụa ngẩng đầu lên, nụ cười rạng rỡ nở trên môi “Em vừa đính xong chiếc cúc cuối cùng. Ngày mai là ngày trọng đại của tụi mình rồi, trong bụng em cứ bồn chồn, không sao chợp mắt được.”

Triết nhìn chiếc áo cưới, rồi đưa tay chạm nhẹ vào chiếc hộp gỗ xà cừ “Chiếc áo đẹp quá, Lụa à. Nó đẹp hơn bất cứ bộ váy cưới sang trọng nào trên phố thị.”

“Nhờ có chiếc hộp của anh đựng cúc áo đó,” Lụa khẽ cười, ánh mắt chan chứa yêu thương. “Đi ra mé kênh với em một chút nghen anh.”

Hai người cùng bước ra hàng hiên, đi dạo dọc theo bờ kênh Xanh. Đêm nay là đêm rằm, vầng trăng tròn vành vạnh treo lơ lửng giữa vòm trời không một gợn mây, rọi xuống mặt nước một dải lụa bạc sáng lung linh, huyền ảo. Dòng nước ngọt sông Tiền cuộn chảy êm đềm qua cánh cống xa xa, mang theo sự sống dồi dào tưới tắm cho hàng ngàn gốc bưởi đang trĩu cành sau mùa hạn mặn.

Những chiếc xuồng ba lá kết hoa lục bình và hoa điên điển đã được neo đậu thẳng tắp dọc theo bến nước, dập dềnh theo từng con sóng nhỏ dưới ánh trăng rằm vằng vặc. Cảnh vật thanh bình, thuần khiết như một cõi mơ.

Triết nắm lấy bàn tay nhỏ nhắn của Lụa, kéo cô lại gần bên mình. Lụa ngả đầu tựa vào bờ vai vững chãi của anh, hít thở hương thơm quen thuộc của phù sa, của cỏ cây và hơi ấm nồng nàn từ người bạn đời tri kỷ.

“Lụa này,” Triết cất tiếng, giọng nói trầm lắng nhưng kiên định như những cọc tràm cắm sâu dưới lòng đất mẹ. “Ngày mai, trước mặt ba má, trước mặt tổ tiên và bà con hai họ, anh sẽ chính thức đón em về làm vợ. Dù cuộc sống phía trước còn nhiều thay đổi, dù công việc của anh còn phải lặn lội mưa nắng dọc những công trình ngăn mặn khắp miền Tây, anh hứa suốt đời này sẽ luôn trân trọng, chở che cho em và cùng em vun đắp cho mái ấm này.”

Lụa siết nhẹ bàn tay anh, nhìn ánh trăng đang tan ra trên mặt nước lung linh, trái tim cô dâng trào một niềm xúc động vô bờ bến “Em cũng hứa với anh, em sẽ giữ cho bếp lửa tiệm may luôn ấm, giữ cho tiếng máy may cúc áo rộn rã thâu đêm, cùng anh chăm lo cho Thành, cho hợp tác xã và cho bà con cù lao mình. Có anh bên cạnh, em không còn sợ bất cứ sóng gió nào nữa.”

Ánh trăng rằm tháng Mười Một vằng vặc soi sáng bóng hình hai người in nghiêng trên bờ kênh hiền hòa. Đêm trôi đi êm ả trong tiếng thở dịu dàng của dòng nước ngọt mát lành, như đang nâng niu, gìn giữ cho một lời thề nguyền sắt son, mở ra một chương mới rực rỡ và tràn đầy hạnh phúc của ngày mai.