Chương 14: Sắc Tím Lục Bình Lay động Trường Làng

Lụa vội vã buông chiếc kéo bấm xuống mặt bàn cắt gỗ mít, bước nhanh tới đỡ lấy đôi bàn tay đang run rẩy bần bật của cô giáo Mai. Đôi bàn tay người nữ giáo viên trường làng lạnh ngắt như ngâm dưới nước ròng mùa bão, những ngón thon dài vốn quen cầm phấn trắng giờ đây bấu chặt vào mép bàn cắt, như người hụt chân giữa dòng kênh cuộn sóng vừa vớ được một nhánh bần trôi.

“Cô Mai, cô bình tĩnh ngồi xuống ghế thở một hơi cho lại sức đã. Có chuyện chi cô cứ từ từ nói em nghe, đừng quýnh quáng kẻo trúng gió nghen cô.”

Lụa kéo chiếc ghế đẩu gỗ dừa lại gần, nhẹ nhàng đỡ cô Mai ngồi xuống rồi đón lấy bọc vải trên tay cô. Khi lớp vải ngoài được mở bung ra dưới ánh sáng vàng rực của ngọn đèn măngxông treo giữa gian nhà, Lụa không khỏi khẽ thở dài xót xa. Đó là một chiếc áo dài may sẵn bằng thứ vải xoa pha nilon bóng lộn, màu xanh da trời chói gắt – thứ hàng chợ thị xã đang thịnh hành dạo gần đây mà người ta vẫn bày bán la liệt nơi các sạp đồ may sẵn. Vết rách toạc kéo dài từ ngang hông xuống tận gấu áo, mép vải xơ tước ra thành từng chùm chỉ nilon sun quéo vì va phải móc sắt rào kẽm gai. Với thứ vải sợi hóa học dệt thưa và giòn rụm này, càng tra kim vá víu thì vết rách sẽ càng toác rộng ra thêm, có tài ba cách mấy cũng chẳng thể nào làm cho đường may phẳng phiu, kín kẽ trở lại trong một sớm một chiều.

Cô giáo Mai ôm mặt, hai bờ vai gầy rung lên từng chập “Chết tôi rồi Lụa ơi... Cả đời đi dạy ở cái xứ cù lao này, đây là lần đầu tiên tôi được phòng giáo dục tin tưởng chọn lên bục đọc bài phát biểu tuyên dương trước toàn thể ban giám hiệu và đại biểu Ty Giáo dục từ tỉnh xuống. Tối nay tôi tính ủi lại cái áo cho thẳng thớm đặng sáng mai đi chuyến đò sớm sang trường huyện dự lễ sơ kết học kỳ một, ai dè bước vội qua bờ rào dâm bụt bên lối xóm thì bị vướng đinh rỉ. Giờ này chợ xã đã đóng cửa im ỉm, tiệm may nào trên phố huyện cũng từ chối mối gấp. Tôi... tôi biết lấy mặt mũi nào đứng trước lễ đài ngày mai đây trời?”

Út Mơ đứng bên cạnh, hai mắt tròn xoe nhìn vạt áo rách rồi nhìn sang Lụa, buột miệng than “Trời đất ngó xuống mà coi, vải chợ dỏm dữ hén, đụng nhẹ một cái là rách toạc một đường dài thoòng. Kiểu này có dán keo ép nhiệt cũng lộ chình ình một lằn sẹo, sao mà bận lên bục lễ trang nghiêm cho đặng!”

Lụa nhìn vạt áo rách nát, trong lòng quặn lên mối đồng cảm sâu sắc. Là người làm nghề thợ may từ thuở tóc còn để chỏm, cô hiểu bộ trang phục đối với một người phụ nữ trong khoảnh khắc trọng đại không đơn thuần là tấm vải che mưa che nắng, mà là sự tôn nghiêm, là niềm kiêu hãnh và điểm tựa tinh thần của cả một đời người. Cô Mai ngày thường dạy học cho sắp nhỏ ở trường cấp hai cù lao chỉ quen bận áo bà ba vải ú cũ kỹ bạc màu, chắc phải chắt bóp mấy tháng lương còm cõi mới dám sắm bộ áo dài may sẵn trên thị xã để đi dự lễ huyện, vậy mà tai bay vạ gió lại ập xuống ngay sát giờ khai mạc.

Đưa mắt nhìn quanh gian tiệm nhỏ, ánh nhìn của Lụa bỗng dừng lại nơi chiếc giá gỗ máng chiếc áo bà ba màu trắng ngà vừa mới hoàn tất khâu đính cúc cách đây ít phút. Dưới ánh đèn măngxông vừa được bơm hơi căng tràn, mặt lụa tơ tằm dệt tay mềm mại ánh lên sắc xà cừ dịu dàng, kín đáo. Cành hoa lục bình tím biếc nơi ngực trái như đang rung rinh đón ngọn gió chướng se lạnh lùa qua khe liếp cửa.

Một ý nghĩ táo bạo bỗng lóe lên trong đầu Lụa. Cô bước lại gần giá gỗ, cẩn thận nâng chiếc áo lụa trên hai bàn tay, rồi quay lại nhìn cô giáo Mai “Cô Mai... nếu cô không chê, sáng mai cô bận chiếc áo bà ba này của em đi dự lễ nghen?”

Cô giáo Mai ngẩng khuôn mặt nhạt nhòa nước mắt lên. Trong khoảnh khắc bốn mắt chạm nhau, ánh nhìn của cô giáo trẻ bị hút chặt vào vạt áo lụa đang buông rủ êm đềm trên đôi tay Lụa. Chiếc áo tơ tằm không mang cái bóng bẩy gắt gỏng của vải nilon công nghiệp, mà tỏa ra thứ ánh sáng ngà ngọc đằm thắm, thuần khiết vô ngần. Hàng cúc bọc lụa cùng màu thẳng tắp dọc nẹp ngực như những hạt ngọc trai giấu mình, và nổi bật hơn cả là nhành hoa lục bình thêu tay với ba cánh tím nhạt bung nở, chiếc cánh giữa kiêu hãnh mang giọt nước xanh lam ôm lấy nh** h** sa hạt vàng óng ánh.

“Chiếc áo này... trời ơi, Lụa may hồi nào mà khéo dữ vậy nè?” Cô Mai thì thào, giọng nghẹn lại vì kinh ngạc, bàn tay run rẩy đưa ra nhưng lại ngập ngừng không dám chạm vào vì sợ làm vấy bẩn chất lụa tinh khôi.

“Dạ, em với Út Mơ vừa thêu xong mũi cuối cùng ban nãy.” Lụa mỉm cười dịu dàng, nhẹ nhàng nắm tay kéo cô Mai đứng dậy. “Dáng cô dong dỏng cao, thắt đáy lưng ong, chắc chắn sẽ vừa như in với phom áo này. Chiếc áo dài rách kia không tài nào sửa kịp đâu cô, nhưng em tin tà áo bà ba này sẽ không làm cô hổ thẹn trước quan khách trường huyện đâu. Cô vô buồng trong ướm thử đi, em có sẵn chiếc quần lãnh Mỹ A đen tuyền má em để lại, bảo đảm bận vào sẽ rất nền nã, trang nhã.”

Cô giáo Mai còn đang ngơ ngác nửa tin nửa ngờ thì đã bị Út Mơ nhanh nhảu bước tới đẩy nhẹ vào gian buồng sau tấm màn hoa “Cô Mai vô thử lẹ đi cô! Em nói thiệt đó, tay nghề đo ni đóng giày của chị Hai em là số một xứ cù lao này, cô bận vô là ưng bụng liền hà!”

Gian nhà ba gian chìm vào tĩnh lặng trong chốc lát. Bên ngoài, tiếng gió chướng rít qua rặng dừa nước nghe xao xác từng cơn. Trong buồng sau, tiếng vải lụa sột soạt khe khẽ rồi tiếng thở hắt ra đầy hồi hộp của cô giáo Mai vọng lại. Lụa đứng bên bàn cắt, hai bàn tay đan chặt vào nhau, ngón trỏ còn vương vết kim châm râm ran nhức buốt. Trong lòng cô dấy lên một nỗi bồn chồn khó tả: đây là mẫu áo bà ba cách tân đầu tiên cô dồn hết tâm huyết cải tiến phom dáng và phối màu thêu dại bản địa; liệu nó có thể đứng vững trước mắt nhìn khắt khe của giới trí thức và các vị cán bộ huyện, tỉnh hay không?

Tấm màn vải hoa khẽ lay động rồi vén sang một bên. Cô giáo Mai chậm rãi bước ra.

Cả gian tiệm may Cúc Áo dường như sáng bừng lên trong khoảnh khắc ấy.

Chiếc áo lụa tơ tằm màu trắng ngà ôm khít lấy bờ vai thon thả và tấm lưng ong mềm mại của người thiếu nữ, nhưng tuyệt nhiên không hề bó thắt gây cảm giác trơ trẽn. Đường nách thuyền lượn cong tinh tế triệt tiêu hoàn toàn những nếp nhăn nhúm thường thấy ở áo bà ba truyền thống, khiến vạt ngực phẳng phiu như mặt nước hồ mùa thu phẳng lặng. Tà áo xẻ ngang hông buông rủ chấm ngang đùi, khẽ đung đưa theo từng nhịp bước chân trên nền chiếc quần lãnh đen tuyền óng mả. Và kỳ diệu nhất là nhành hoa lục bình tím ngát nơi ngực trái, như một nét chấm phá đài các, biến vẻ đoan trang mộc mạc của người giáo viên miền Tây trở nên kiêu sa, thanh thoát lạ thường.

Cô Mai đứng sững trước chiếc gương soi viền gỗ cũ kỹ. Bàn tay cô nhẹ nhàng vuốt dọc mép áo xẻ tà, mắt rưng rưng ngắm nhìn hình ảnh phản chiếu của chính mình trong gương “Trời đất ơi... Đây thiệt là tôi sao Lụa? Sao mà nó êm ái, nó vừa vặn đến từng đường kim mũi chỉ như vầy nè trời...”

Út Mơ vỗ tay bôm bốp, mặt rạng rỡ hớn hở “Đẹp hết sẩy luôn cô Mai ơi! Em nói có sai đâu, cô bận bộ này nhìn sang trọng mà phúc hậu gấp mấy lần cái áo dài nilon bóng lộn đứt chỉ kia!”

Lụa thở phào một hơi dài, nụ cười đôn hậu bừng nở trên môi. Cô bước tới, cẩn thận chỉnh lại cổ áo mở nhẹ hình giọt nước cho cô giáo “Cô bận đẹp lắm, vừa vặn không thừa một phân nào. Sáng mai cô cứ vững tâm bước lên bục giảng nghen. Tà áo này mang hồn cốt của sông nước cù lao mình, chất lụa lại mát rượi, không có chi phải e ngại hết dạ.”

Cô Mai nắm chặt lấy hai bàn tay chai sần vì kim kéo của Lụa, đôi mắt ngấn lệ rạng ngời niềm biết ơn sâu sắc “Cảm ơn Lụa... Em đã cứu vớt thể diện của tôi một bàn thua trông thấy. Mai xong lễ, tôi sẽ đem trả áo nguyên vẹn cho em liền.”

Sáng hôm sau, khi màn sương mù mỏng manh còn giăng bảng lảng trên mặt nước xanh biếc của kênh Xanh, tiếng chuông đồng hồ con gà trên vách điểm năm giờ rưỡi.

Lụa thức dậy từ lúc trời còn tối đất, nhóm bếp trấu nấu một nồi cháo hoa thơm lừng lá dứa rồi đem sang cho Thành. Cậu thiếu niên ngồi trên chõng tre, chân phải bó bột trắng toát gác thẳng trên chiếc gối êm, tay đang cặm cụi lật từng trang sách ôn bài. Thấy chị Hai bước vào với chiếc nón lá và chiếc giỏ đệm trên tay, Thành ngước lên, đôi mắt sáng ngời vẻ tha thiết “Chị Hai... lát nữa chị cho em đi đò sang trường huyện coi lễ với chị nghen?”

Lụa trố mắt, vội đặt tô cháo nóng xuống bàn “Thành! Chân em mới bó bột được mấy ngày, bác sĩ dặn phải nằm yên tĩnh dưỡng, lỡ động đậy nứt thêm thì tính mần sao? Ở nhà nghỉ ngơi cho chị nhờ!”

Thành cúi đầu, bàn tay gầy gò siết chặt mép chõng tre, giọng trầm xuống đầy xúc động “Em biết chị lo cho em, nhưng hôm nay cô Mai đại diện trường lên phát biểu, lại bận chiếc áo tâm huyết của chị Hai. Em muốn tận mắt thấy công sức thức trắng đêm của chị được mọi người trân trọng. Với lại... chân em đã bớt nhức nhiều rồi, anh Triết hôm qua ghé qua có đẽo cho em cây gậy tre chống nách vừa vặn lắm, em đi chầm chậm được mà chị Hai. Cho em đi nghen chị, ngồi ru rú trong buồng hoài em ngột ngạt quá...”

Nhìn ánh mắt van nài tha thiết của em trai, Lụa mềm lòng. Cô biết Thành thương chị, hiểu rõ nỗi trăn trở của cô về tương lai tiệm may gia truyền giữa thời buổi áo quần may sẵn lấn lướt. Nhìn cây gậy tre được gọt đẽo nhẵn nhụi, gắn chiếc đệm vải êm ái nơi đầu gậy mà Triết đã cặm cụi làm cho Thành, lòng Lụa dâng lên một cảm giác ấm áp khó tả. Sau một hồi đắn đo, Lụa khẽ gật đầu “Được rồi, nhưng em phải hứa với chị là sang tới nơi chỉ ngồi yên một chỗ dưới bóng cây mát, không được đi lại lung tung nghen chưa!”

Hai chị em xuống bến đò ngang kênh Xanh lúc mặt trời vừa nhô lên khỏi rặng dừa nước. Nắng sớm rải những vệt vàng sóng sánh như mật ong trên mặt kênh phù sa. Chuyến đò máy chở đầy bà con sang chợ huyện rộn rã tiếng cười nói xen lẫn tiếng máy nổ tành tạch giòn tan. Thấy Thành chống gậy tre tập tễnh bước xuống xuồng, bà Năm Búp đi chợ sớm vội chìa tay ra đỡ lấy vai cậu “Tội nghiệp thằng nhỏ, ráng đi nghen con, vài tuần nữa tháo bột là lại nhảy nhót như sáo sang sông thôi mà! Nay hai chị em kéo nhau sang huyện coi cô giáo Mai phát biểu hả? Nghe đâu trường xã mình được khen dữ lắm đó!”

Sang đến trung tâm huyện, không khí ngày hội ngành giáo dục đã rộn ràng khắp các ngả đường thị tứ. Sân trường cấp ba huyện rợp bóng mát của những hàng phượng vĩ và xà cừ cổ thụ. Băng rôn đỏ thắm mang dòng chữ “Nhiệt liệt chào mừng Lễ sơ kết học kỳ I năm học 1991 1992 và Tuyên dương phong trào thi đua dạy tốt học tốt” căng ngang lễ đài trang nghiêm. Hàng trăm thầy cô giáo, cán bộ ngành giáo dục từ các xã cù lao và thị xã đổ về, tiếng cười nói xôn xao hòa cùng tiếng loa phóng thanh phát những khúc ca hào hùng.

Lụa dìu Thành ngồi xuống chiếc ghế đá râm mát dưới tán cây bàng xòe rộng gần mé hiên hội trường. Từ vị trí này, Lụa có thể nhìn bao quát toàn bộ lễ đài phía trước mà Thành vẫn không bị dòng người qua lại xô đẩy.

Đúng bảy giờ ba mươi phút, hồi trống khai mạc vang lên giòn giã. Sau các bài phát biểu của đại diện Ty Giáo dục tỉnh và lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện, giọng người dẫn chương trình vang lên dõng dạc qua hệ thống loa phát thanh “Tiếp theo chương trình, xin trân trọng kính mời cô giáo Hoàng Thị Mai, giáo viên dạy môn Văn trường phổ thông cơ sở xã Tân Bình – đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua dạy tốt học tốt vùng sâu cù lao – lên phát biểu cảm nghĩ của đội ngũ giáo viên vùng sông nước!”

Dưới sân trường rộ lên một tràng pháo tay giòn giã.

Từ hàng ghế phía cánh gà, cô giáo Mai từ từ đứng dậy, bước từng bước khoan thai tiến về phía bục phát biểu trước lễ đài.

Khoảnh khắc cô Mai bước ra giữa luồng ánh sáng ban mai rực rỡ, Lụa cảm thấy dường như cả sân trường bỗng chốc im ắng lạ thường. Những tiếng xì xào to nhỏ bàn tán quanh sân bỗng ngưng bặt. Hàng trăm cặp mắt đều đổ dồn về bóng dáng thanh mảnh, đài các đang đứng trang nghiêm bên chiếc micro.

Giữa một rừng những bộ âu phục sẫm màu nghiêm nghị, những bộ áo dài nhung the thị thành hay những chiếc áo sơ mi may sẵn kiểu cách rườm rà, tà áo bà ba lụa ngà của cô Mai nổi bật lên như một đóa sen trắng thanh khiết nở giữa đồng bưng. Dưới nắng sớm, chất lụa tơ tằm dệt tay óng ả mềm mại, ôm lấy vóc dáng người phụ nữ một cách ý nhị, kín cổng cao tường nhưng lại toát lên vẻ duyên dáng thắt đáy lưng ong đến mê hồn. Và khi gió sớm từ bờ sông Cái thổi qua mang theo hơi nước mát rượi, nhành hoa lục bình thêu tay ba cánh tím ngát nơi ngực trái khẽ lay động, như một mảnh hồn sông nước Cửu Long đang dập dờn khoe sắc.

Bên cạnh Lụa, Thành khẽ siết chặt lấy bàn tay chị, đôi mắt cậu sáng rực lên vì hãnh diện “Chị Hai... chiếc áo của chị... đẹp quá trời quá đất luôn chị Hai ơi!”

Trái tim Lụa như ngừng đập một nhịp. Lồng ngực cô thắt lại vì hồi hộp, hai gò má nóng bừng lên dưới vành nón lá.

Từ góc nhìn dưới tán cây bàng, Lụa chăm chú dõi theo từng cử chỉ của cô Mai trên bục giảng. Cô thấy ban đầu người giáo viên trường làng dường như có chút ngập ngừng, bẽn lẽn trước hàng trăm ánh mắt đang đổ dồn về mình. Nhưng rồi, khi cô Mai khẽ đưa tay chạm nhẹ vào vạt áo lụa mềm mại bên ngực trái, như chạm vào nhành hoa lục bình kiên cường của dòng kênh quê hương, phong thái của cô bỗng chốc chuyển biến kỳ lạ. Cô ngẩng cao đầu, nở nụ cười rạng rỡ, đĩnh đạc và cất giọng đọc bài phát biểu – một chất giọng miền Tây ngọt ngào, truyền cảm và sâu lắng “Kính thưa quý vị đại biểu, thưa toàn thể quý thầy cô giáo... Đứng ở mảnh đất cù lao bốn bề sông nước, nơi mỗi con chữ đưa đến cho các em học sinh nghèo đều phải vượt qua những chuyến đò trắc trở và mùa lũ ngập tràn phù sa...”

Từng lời văn mộc mạc, tha thiết của cô Mai vang vọng khắp sân trường, hòa cùng hình ảnh tà áo bà ba thêu hoa lục bình lay động nhẹ nhàng theo từng cử chỉ diễn thuyết tao nhã. Nhìn từ xa, Lụa thấy các vị đại biểu lớn tuổi ở hàng ghế đầu chăm chú lắng nghe, chốc chốc lại khẽ nghiêng đầu gật gù tấm tắc, ánh mắt nhìn theo tà áo bà ba với vẻ ngợi khen, trân trọng rõ rệt.Ngay quanh dãy ghế đá nơi hai chị em Lụa đang ngồi, những cô giáo trẻ và các phụ huynh dự lễ bắt đầu xôn xao to nhỏ “Nhìn cái nẹp cổ với đường lượn eo kìa, may khéo ghê chưa, không bị đùn một nếp vải nào hết trơn!”

“Hoa thêu đó là hoa lục bình xứ mình phải hôn? Ai mà khéo tay thêu nh** h** lấp lánh như dát vàng vậy nè?”

“Đúng là áo bà ba dệt lụa tơ tằm có khác, nhìn sang cả mà nền nã quá chừng! Lát nữa tan lễ phải chạy lại hỏi cô Mai may ở tiệm nào mới được!”

Những lời trầm trồ khen ngợi rơi vào tai Lụa như những giọt nước ngọt mát lành tưới vào mảnh đất khô cằn bấy lâu trong tâm can cô. Nước mắt Lụa trào ra khóe mi từ lúc nào không hay. Đó là giọt nước mắt của sự giải tỏa sau bao chuỗi ngày u uất, lo sợ nghề may gia truyền của ba má sẽ bị những kiện hàng may sẵn giá rẻ đè bẹp; là niềm tin sắt đá rằng cái đẹp chân chính xuất phát từ bàn tay lao động cần cù và hồn cốt quê hương sẽ không bao giờ bị lãng quên.

Khi cô Mai dứt lời phát biểu, cả sân trường đồng loạt vang lên những tràng pháo tay giòn giã như sấm dậy, kéo dài không dứt.

Ngay khi buổi lễ bế mạc vừa tuyên bố kết thúc, một cảnh tượng rộn ràng chưa từng thấy diễn ra quanh lễ đài. Thay vì vội vã ra về, hàng chục cô giáo trẻ từ các trường lân cận đã ùa lên vây quanh lấy cô giáo Mai “Cô Mai ơi, chiếc áo bà ba lụa ngà này cô mua ở đâu vậy cô?”

“Chỉ giùm tụi em chỗ may đi cô Mai! Có mắc lắm hổng cô?”

Cô giáo Mai cười rạng rỡ, hai má ửng hồng vì hạnh phúc. Thay vì giữ bí mật, cô giơ tay chỉ thẳng về phía gốc cây bàng râm mát nơi Lụa đang đứng cạnh Thành “Các chị đừng hỏi tôi, hỏi cô thợ may tài ba đằng kia kìa! Chiếc áo này là do cô Nguyễn Thị Lụa, chủ tiệm may Cúc Áo bên bờ kênh Xanh xã Tân Bình tự tay thiết kế và thêu từng mũi chỉ đó!”

Ngay lập tức, hàng chục ánh mắt đổ dồn về phía Lụa. Một nhóm các cô giáo ở trường huyện và thị xã nhanh chân bước tới vây quanh lấy cô thợ may cù lao “Em là Lụa thợ may thiệt hả em? Trời đất ơi, em may cái phom áo này sao mà khéo dữ vậy nè!”

“Tiệm Cúc Áo ở khúc nào bên bờ kênh Xanh vậy em? Có gần bến đò ngang hổng?”

“Chị muốn may một chiếc y chang vậy đặng bận đi dạy, em có nhận vải ngoài hổng hay tiệm có sẵn lụa tơ tằm?”

Đối diện với sự vồn vã và những lời khen ngợi tới tấp, Lụa ban đầu hơi ngượng ngùng, hai má đỏ bừng lên. Nhưng bản lĩnh của một người thợ lành nghề nhanh chóng giúp cô lấy lại vẻ điềm tĩnh, tự tin. Cô khẽ mỉm cười, cất giọng Nam Bộ nhỏ nhẹ nhưng rành rẽ, khúc chiết “Dạ, em cảm ơn quý cô, quý chị đã thương đường kim mũi chỉ của tiệm may Cúc Áo. Tiệm em ở ngay cạnh bến đò ngang kênh Xanh xã Tân Bình. Áo này em may theo phom vạt nách lượn cong để ôm dáng mà cử động vẫn thoải mái, còn hoa thêu là hoa lục bình tím của sông nước xứ mình. Quý cô quý chị có dịp ghé qua cù lao, em sẽ đo ni tấc và chọn màu chỉ thêu theo ý của từng người dạ...”

Thành ngồi trên ghế đá nhìn chị Hai tự tin tiếp chuyện các cô giáo trường huyện, khóe miệng cậu nở nụ cười rạng rỡ, niềm hãnh diện dâng trào trong ánh mắt.

Buổi trưa, nắng đứng bóng rọi thẳng xuống dòng kênh Xanh làm bốc lên mùi ngai ngái nồng nàn của bùn non phù sa. Hai chị em Lụa về đến tiệm may, Thành mệt mỏi nhưng nét mặt vẫn rạng ngời, nằm nghỉ trên chõng tre sau một buổi sáng di chuyển nhiều.

Lụa vừa mới múc một gáo nước mưa trong lu mát lạnh rửa mặt thì ngoài ngõ đã vang lên tiếng bước chân quen thuộc. Cô giáo Mai bước vào, trên người vẫn bận nguyên vẹn chiếc áo bà ba lụa ngà hoa lục bình, nhưng nét mặt tràn ngập vẻ rạng rỡ, phấn chấn khác hẳn vẻ ủ rũ, tuyệt vọng tối hôm qua.

“Cô Mai! Cô về rồi, cô cởi áo ra đặng em giặt ủi lại cho phẳng phiu rồi xếp cất vô tủ nghen cô,” Lụa đon đả chạy lại đón khách.

Thế nhưng, cô giáo Mai lại nhẹ nhàng lắc đầu, nắm lấy hai bàn tay Lụa “Lụa... chiếc áo này, tôi không nỡ cởi ra trả lại cho em đâu.”

Lụa hơi sững sờ “Dạ? Cô Mai nói vậy là sao cô?”

Cô Mai kéo chiếc túi xách bằng vải bố trên vai xuống, cẩn thận rút ra một xấp tiền giấy phẳng phiu đặt lên bàn cắt gỗ mít trước mặt Lụa “Hôm nay là ngày rực rỡ nhất trong suốt mấy năm đi dạy của tôi, Lụa à. Chưa bao giờ tôi thấy mình tự tin, hãnh diện và được mọi người tôn trọng, khen ngợi nhiều như sáng nay. Tất cả là nhờ vào tà áo này của em. Em cho tôi mua đứt chiếc áo này lại nghen. Đây là sáu mươi ngàn đồng – gấp ba lần tiền công may một chiếc áo bà ba bình thường ở xứ này, coi như tôi trả cả tiền tấm lụa tơ tằm của má em để lại. Em đừng từ chối, nếu em từ chối là tôi áy náy trong lòng dữ lắm đó!”

Nhìn xấp tiền giấy nằm ngay ngắn trên bàn cắt, Lụa bàng hoàng thảng thốt. Sáu mươi ngàn đồng! Đối với một người thợ may nghèo ở cù lao thời điểm này, đó là một món tiền lớn tương đương với công may ròng rã cả tháng trời cặm cụi sửa từng chiếc áo chợ.

“Cô Mai... nhiều quá cô ơi! Tấm lụa này là kỷ vật của má em, em may giúp cô lúc ngặt nghèo chớ đâu có tính chuyện bán buôn giá cao dữ vậy...”

“Nó xứng đáng từng cắc từng đồng, Lụa à!” Cô Mai dứt khoát ấn xấp tiền vào tay Lụa. “Cái đẹp tinh xảo và cái tâm của người thợ dồn vào nhành hoa thêu này quý giá vô cùng. Em cầm lấy đi, lo thuốc thang bồi dưỡng cho thằng Thành, gom góp tiền đặng mốt cho nó lên Cần Thơ thi đại học. Tôi biết bụng dạ em thơm thảo, nhưng nghề nghiệp chân chính thì phải được đền đáp xứng đáng!”

Thành nằm trên chõng tre khẽ cựa mình nhìn sang, đôi mắt rưng rưng nhìn xấp tiền trên tay chị. Với số tiền này cộng với số tiền lương quý của anh Triết gửi hôm trước, gánh nặng học phí đại học của cậu đã vơi bớt đi rất nhiều. Lụa ôm xấp tiền vào ngực, sống mũi cay xè, khẽ cúi đầu tạ ơn tấm lòng của người cô giáo làng.

Cô Mai vừa vui vẻ chào ra về được một lát, thì tiếng cọt kẹt của chiếc cầu ván đầu ngõ lại vang lên dồn dập.

Lần này, bước vào tiệm không chỉ có một người. Đi đầu là bà Ba Cúc – Trưởng hội Phụ nữ xã Tân Bình với chiếc nón lá quai thao quen thuộc, theo sau là hai người phụ nữ ăn mặc sang trọng, đeo kính râm, trên tay xách cặp da mang phong thái cán bộ văn hóa thị xã.

“Lụa ơi! Có nhà hổng con?” Bà Ba Cúc cất tiếng rền vang từ ngoài sân hoa mười giờ.

Lụa vội vã chùi giọt nước mắt xúc động còn vương trên mi, bước nhanh ra cửa tiệm “Dạ con có nhà! Dạ thưa thím Ba, thưa hai cô mới tới, mời thím với hai cô vô nhà uống miếng nước trà giải nhiệt ạ.”

Bà Ba Cúc bước vào gian tiệm ba gian, đưa tay quạt quạt chiếc nón lá, cười tươi rói “Khỏi trà nước chi cho mất công con ơi! Thím dắt mối lớn tới cho con đây nè! Giới thiệu với con, đây là chị Ánh với chị Tuyết, cán bộ Trung tâm Văn hóa Thông tin thị xã. Sáng nay hai chị đi dự lễ bên trường huyện, thấy tà áo bà ba thêu hoa lục bình của cô Mai bận phát biểu mê quá chừng mê, nên nằng nặc nhờ thím dẫn đường lội đò sang tận cù lao tìm tiệm may của con đó!”

Người phụ nữ tên Ánh bước tới, tháo kính râm ra, ánh mắt sáng rực nhìn quanh gian tiệm may gỗ dầu rêu phong rồi dừng lại ở chiếc máy may Con Bướm bóng loáng “Chào cô thợ may trẻ! Đúng là trăm nghe không bằng một thấy. Sáng nay trên bục giảng trường huyện, nhành hoa lục bình thêu trên nền lụa tơ tằm của cô làm cả hội trường chúng tôi xao xuyến. Hội diễn Văn nghệ Quần chúng toàn tỉnh sắp tới vào dịp đầu xuân sau Tết, đội văn nghệ nữ của thị xã chúng tôi có tiết mục múa hát về đề tài sông nước Cửu Long. Chúng tôi muốn đặt tiệm Cúc Áo của cô may trọn gói toàn bộ trang phục biểu diễn bằng mẫu áo bà ba thêu hoa dại bản địa này!”

Lụa nghe như có tiếng sấm nổ vang bên tai, một luồng điện ấm áp chạy dọc sống lưng “Dạ... các cô muốn đặt may trang phục cho đội văn nghệ thị xã thiệt sao ạ?”

“Thiệt chứ sao giỡn được em gái!” Người phụ nữ tên Tuyết mở chiếc cặp da, rút ra một xấp tiền cọc dày cộm buộc dây thun cùng một tờ giấy ghi danh sách chi tiết đặt lên bàn cắt. “Chúng tôi đặt cọc trước cho cô năm trăm ngàn đồng tiền vải và công may. Giá cả cứ tính theo giá may đo hàng kỹ cao cấp nhất. Mẫu thêu sẽ luân phiên ba loài hoa đặc trưng của cù lao: hoa lục bình tím, hoa bần trắng và hoa so đũa vàng.”

Lụa nhìn xấp tiền cọc năm trăm ngàn đồng nằm sờ sờ trước mắt, đầu óc cô choáng váng vì niềm vui sướng tột cùng. Năm trăm ngàn! Một con số khổng lồ mà trong những giấc mơ hoang đường nhất cô cũng chưa từng dám nghĩ tới. Số tiền này không chỉ đủ trang trải toàn bộ học phí và sinh hoạt phí cho Thành thi Sư phạm, mà còn dư sức sửa lại mái ngói âm dương đang dột nát của tiệm may ba má để lại!

Bà Ba Cúc vỗ vai Lụa cười ha hả “Thấy chưa con! Thím đã nói con gái cù lao mình khéo tay hay làm, sớm muộn gì trời đất cũng ngó lại mà!”

Lụa run run cầm lấy xấp tiền đặt cọc trên tay, lồng ngực đập rộn ràng như trống điểm mùa nước nổi. Cô toan quay ngoắt vào gian buồng trong để chạy lại chõng tre khoe ngay tin mừng vĩ đại này với Thành, để hai chị em cùng ôm nhau khóc một trận cho thỏa những tháng ngày cơ cực.

Thế nhưng, vừa bước được hai bước, nụ cười rạng rỡ trên môi Lụa bỗng nhiên khựng lại.

Ánh mắt cô vô tình lướt xuống tờ giấy danh sách số đo và yêu cầu tiến độ mà chị Ánh vừa đặt cạnh chồng tiền.

Dưới cùng của tờ giấy, dòng chữ mực xanh viết tay nắn nót hiện lên rõ mồn một: “Số lượng: đúng 20 bộ áo bà ba lụa tơ tằm thêu tay tinh xảo. Thời hạn bàn giao toàn bộ: ngày mùng mười tháng Giêng (đúng nửa tháng nữa) để đội kịp ráp sân khấu tổng duyệt cho hội diễn đầu xuân toàn tỉnh.”

Hai mươi chiếc áo... trong vòng đúng nửa tháng!

Xấp tiền dày cộm trên tay Lụa bỗng chốc nặng trĩu như một khối đá tảng ngàn cân. Cả tiệm may Cúc Áo hiện tại chỉ có một mình cô là thợ chính cầm kim, Út Mơ thì mới chập chững học đâm những mũi thêu vụng về đầu tiên, còn Thành thì đang bó bột nằm bất động một chỗ. Để may và thêu tay tỉ mỉ từng cánh hoa sa hạt cho hai mươi chiếc áo lụa cao cấp trong vỏn vẹn mười lăm ngày ngắn ngủi vắt qua cả mấy ngày Tết bận rộn, đó là một khối lượng công việc khổng lồ vượt quá sức tưởng tượng, một thử thách nghiệt ngã đến nghẹt thở mà cô không biết đôi bàn tay mình có thể gánh vác nổi hay không.