Chương 9: Tranh Biện Bến Vĩnh Thông

Khúc Chính Tâm ngồi bên án thư, ánh mắt điềm tĩnh nhìn tấm lệnh bài bằng đồng dằn mạnh trên bàn gỗ. Tấm kim loại dẹt khắc hình sóng cuộn lấp lánh dưới nắng trưa, dải lụa đỏ ở chuôi lay nhẹ theo cơn gió thốc qua cửa sổ.

Viên cai tuần ty Thủy tuần chống gươm quát lớn: “Khúc đại nhân, lệnh bài đã hạ! Kể từ khắc này, bến Vĩnh Thông nội bất xuất, ngoại bất nhập. Nha môn Thường Bình nếu tự tiện tháo dỡ niêm phong bờ sông, chớ trách đao kiếm vô tình!”

Chính Tâm đặt ngọn bút lông xuống nghiên mực, cầm tấm lệnh bài xem xét rồi cất giọng lãnh đạm: “Thường Bình Thương phụng chiếu điều tiết lương thảo, đường sông là mạch máu của cả phủ hạt. Theo quy chế thủy trình, lệnh cấm sông phải có công văn mang dấu đỏ của Phủ đài đại nhân cùng chữ ký Đề cử ty. Trên bài này chỉ có lệnh riêng của Đồng tri phủ, lấy tư cách gì đòi niêm phong bến bãi?”

Viên cai tuần nghẹn lời, sắc mặt thoắt xanh thoắt đỏ: “Hà đại nhân phụ trách trị an, phát hiện giặc sông nên khẩn cấp tòng quyền! Đại nhân đang đích thân đốc thúc giăng xích sắt ngoài bến, ngài bất phục cứ ra tận nơi mà phân bua!”

Nói rồi, gã hậm hực dẫn toán lính rầm rập kéo đi.

Chính Tâm cất cuốn sổ dự toán vào ngăn kéo khóa lại, rồi sải bước rời nha môn ra bến sông. Đòn phong tỏa này chứng tỏ phe gian thương đã bắt đầu nôn nóng khi thấy kho Thường Bình đóng cửa bất thường.

Đến bến Vĩnh Thông, cảnh tượng hỗn loạn đập vào mắt. Hàng chục thuyền buôn chở hàng từ hạ lưu bị chặn ngoài luồng sâu. Dọc mép nước, lính tuần giang lăm lăm giáo dài, đóng cọc gỗ lim, căng xích sắt chắn ngang bến dỡ hàng.

Hàng trăm phu khuân vác cùng tiểu thương tụ tập nghẹt thở trên bờ kè đá trong tiếng khóc than vang động cả góc trời. Nhiều phụ nữ ngồi bệt bên giỏ cá khô, chum dầu vừng gào khóc vì hàng tươi sống sắp thối rữa dưới nắng trưa oi ả.

Ở vị trí cao ráo dưới lọng xanh, Đồng tri phủ Hà Bá Thiệu ung dung ngồi sập gỗ lim, phe phẩy chiếc quạt lụa trắng đắc chí. Cách đó không xa dưới hiên trà quán, Tiền Vạn Hưng lấp ló sau rèm trúc, ngón tay đeo nhẫn ngọc bích nhịp đều trên bàn, mắt dõi bờ sông với nụ cười hiểm độc.

“Quan lớn cứu chúng tôi với! Cấm bến thế này thì lấy gì đong gạo bảy mươi lăm văn một đấu?”

Thấy bóng dáng Chính Tâm bước tới, đám đông tiểu thương và phu phen lập tức ùa lại quỳ mọp kêu oan.

Chính Tâm đỡ một lão phu phen dậy, giọng trầm ấm vang rõ: “Chư vị hương thân hãy bình tâm. Bản quan ở đây, triều đình tuyệt đối không để bà con chịu oan ức.”

Ông bước thẳng tới trước sập gỗ của Hà Bá Thiệu, chắp tay hành lễ: “Hạ quan bái kiến Hà đại nhân. Bến Vĩnh Thông là huyết mạch phủ hạt, cớ gì ngài lại giăng xích cấm đò, đẩy muôn dân vào cảnh khốn cùng?”

Hà Bá Thiệu khép quạt, cất giọng ngọt nhạt: “Khúc đại nhân tới đúng lúc lắm. Bản chức nhận mật báo có toán giặc sông định cướp phá kho tàng, nên hạ lệnh giới nghiêm ba ngày để lục soát. Ngài chỉ coi sóc thóc lúa, việc binh trần há lại am hiểu hơn ty Thủy tuần?”

Chính Tâm đứng thẳng người, ánh mắt sắc bén nhìn xoáy vào đối phương: “Đại nhân nói vì an nguy của trăm họ, nhưng việc làm lại đang bức tử trăm họ! Theo điều lệ vận tải thủy, ty Thủy tuần lùng bắt phỉ tặc chỉ được dừng thuyền kiểm tra trên luồng lạch chính, mỗi thuyền không quá một tuần hương. Việc phong tỏa toàn bộ bến cảng bắt buộc phải có thông tri liên tịch của Phủ đài đại nhân và Đề cử ty. Đại nhân tự ý đem binh chốt chặn bến sông, là làm đúng phép nước hay đang lạm quyền?”

Hà Bá Thiệu đập quạt xuống bàn: “Khúc Chính Tâm! Ngươi dám vu cáo thượng quan sao? Bắt giặc như cứu hỏa, bản chức lấy đại cuộc làm trọng!”“Đại cuộc của ngài là đẩy giá hàng hóa lên trời hay sao?” Chính Tâm cao giọng đanh thép: “Bến Vĩnh Thông mỗi ngày có hơn năm mươi thuyền cập bến, luân chuyển dầu vừng, muối mỏ, củi đuốc cho năm vạn hộ dân. Ngài cấm sông một buổi, giá muối chợ Đông đã tăng vọt; cấm ba ngày, toàn phủ kiệt quệ nhu yếu phẩm, dân nghèo mất kế sinh nhai, lấy bạc đâu đong gạo đắt đỏ của Đô thương hội? Chưa kể, thuế bến bãi mỗi ngày nộp công khố hơn hai trăm quan tiền đồng. Đóng cửa bến, tiền thuế thất thu ai bù đắp? Hàng hóa hư hại ai bồi thường? Bắt giặc không thấy bóng giặc đâu, chỉ thấy bá tánh đói khổ, công khố hao hụt, còn phường buôn găm hàng thì vớ bẫm! Nếu đây không phải ngăn sông cấm chợ tiếp tay cho gian thương, thì là gì?”

Lời lẽ bóc trần toan tính kinh tế khiến Hà Bá Thiệu tái mặt, trán lấm tấm mồ hôi. Hàng trăm tiểu thương và phu phen lập tức hò reo vang dậy: “Khúc đại nhân nói chí phải!” “Tháo xích sắt! Mở bến cho chúng tôi làm ăn!”

Đám đông phẫn nộ xô đẩy hàng rào lính tuần giang. Đúng lúc sắp bùng phát xô xát, tiếng dẹp đường vang lên: “Phủ đài đại nhân giá lâm!”

Tri phủ Doãn Tích Sơn bước vội xuống kiệu, sắc mặt già nua kinh hoàng trước cảnh tượng hàng ngàn người vây kín bờ sông. Năm nay là hạn khảo tích cuối cùng trước khi cáo lão hồi hương, một vụ biến loạn bến cảng đủ tước sạch bổng lộc cả đời ông.

“Bá Thiệu! Chính Tâm! Chuyện này là thế nào?” Doãn Tích Sơn quát lớn, ngực phập phồng ho khan.

Hà Bá Thiệu vội chạy lại cúi rạp: “Khởi bẩm Phủ đài đại nhân, hạ quan vì truy bắt giặc sông...”

“Bẩm Phủ đài đại nhân!” Chính Tâm dõng dạc cắt lời: “Ty Thủy tuần viện cớ bắt phỉ vô căn cứ, làm đình trệ dân sinh. Nếu không giải tỏa ngay, nội trong chiều nay năm vạn hộ dân sẽ thiếu muối cạn dầu, phu phen mất kế sinh nhai sẽ thành loạn dân. Hạ quan kiến nghị: Lập tức dỡ bỏ xích sắt, phân luồng thuyền bè. Thuyền chở nhu yếu phẩm có giấy thông hành của Đề cử ty được bốc dỡ bình thường dưới sự giám sát công khai; lính tuần giang chỉ kiểm soát thuyền lạ tại luồng phụ ngoài bãi bồi. Như vậy vừa yên lòng dân, vừa bảo toàn thuế khóa công khố!”

Doãn Tích Sơn nhìn biển người phẫn nộ, lại sợ thất thu thuế bến và nguy cơ bạo loạn, liền gạt phăng lời giải thích của Hà Bá Thiệu, đập mạnh đầu gậy: “Chuẩn y! Làm theo lời Khúc đề cử! Lập tức tháo xích sắt, mở bến thông thương từng phần! Kẻ nào cản trở lưu thông lương nhu của trăm họ, bản phủ cách chức trị tội!”

Lính tuần giang hoảng hốt thu giáo mác, vội vã nhổ cọc kéo xích lên bờ. Tiếng reo hò dậy đất xé tan không khí ngột ngạt. Thuyền bè ngoài sông lập tức giương buồm tấp nập cập bến bốc dỡ hàng.

Hà Bá Thiệu tức tối cắn môi, mặt xám ngoét lủi vào kiệu rời đi. Phía xa, Tiền Vạn Hưng cũng giận dữ buông rèm trúc bỏ về. Mưu toan phong tỏa đường thủy của Đô thương hội đã bị bẻ gãy hoàn toàn.

Hoàng hôn buông xuống. Khói bếp ven sông bảng lảng hòa cùng tiếng hò kéo lưới rộn rã. Khúc Chính Tâm đứng lặng nơi đầu cầu tàu gỗ, dõi mắt nhìn dòng nước Lộ Giang cuộn chảy về phương Bắc xa xôi.

Khi đám đông dần tản đi, một gã phu bốc vác vạm vỡ mang bao muối thô vờ bước loạng choạng ngang qua chỗ ông đứng. Trong chớp mắt sượt vai nhau, gã nhanh như cắt luồn ngón tay nhét gọn một vật nhỏ vào ống tay áo Chính Tâm, thì thầm giọng khàn đặc: “Người của Trần chưởng quầy kính gửi đại nhân.”

Chính Tâm không đổi sắc mặt. Đợi gã phu phen khuất dạng sau dãy kho, ông mới chậm rãi chắp hai tay sau lưng, đầu ngón tay chạm vào mảnh giấy quyến cuộn tròn nhỏ bằng đầu đũa, vương mùi gió nước sông sâu.

Mở nhẹ mép giấy giấu kín trong lòng bàn tay, nét chữ mực son cứng cỏi quen thuộc của Lục Trọng Đình hiện ra dưới ráng chiều: “Đoàn ba trăm thuyền lương đã vượt qua cửa ải hiểm trở hẻm Lạc Nhạn, tiếp cận địa giới Nam Xuyên an toàn. Đang khẩn trương thu mua hoa màu.”

Chính Tâm nắm chặt mảnh giấy trong tay áo, ngước nhìn vầng mây đỏ rực nơi chân trời. Nước cờ nơi thượng nguồn đã đi trót lọt, ngày tàn của lũ gian thương bão giá đã không còn xa.