Chương 24: Công Đường Thường Bình

Hai cánh cổng gỗ lim của phủ nha Thăng An nặng nề mở toang. Tiếng gậy đầu sơn đỏ đen của sai nha nện đều đặn xuống thềm đá: “Uy... vũ...!”

Biển người ngoài sân lập tức im phăng phắc, vạn ánh mắt cùng dồn về công đường. Trên chiếc ghế bọc gấm, Tri phủ Doãn Tích Sơn đội mũ cánh chuồn, vận quan phục tứ phẩm thêu chim nhạn, nét mặt trang nghiêm. Lão tri phủ khẽ ho khan, giáng mạnh kinh đường mộc xuống án thư: “Bốp!”

Tiếng gỗ xé toạc không gian tĩnh lặng. Doãn Tích Sơn cất giọng trầm đục: “Khai đình! Áp giải phạm nhân!”

Từ hồi lang phía tây, tiếng xích sắt kéo lê lách cách phá tan sự im ắng. Dưới sự áp giải của toán nha dịch tuốt đao trần, Tiền Vạn Hưng lảo đảo bước vào. Thân hình đẫy đà thường ngày co rúm lại, bộ cẩm bào lấm lem bùn đất và bồ hóng, cổ đeo gông gỗ lim nặng nề, mắt đờ đẫn gục xuống. Theo sát phía sau là Hà Bá Thiệu trong tấm áo tù vải thô, chiếc gông sắt năm mươi cân đè oằn đôi vai gầy, khuôn mặt xám ngoét không còn giọt máu. Đi sau cùng là Đề lại Tống Lương, vừa qua ngạch cửa đã quỳ sụp run rẩy.

Khúc Chính Tâm đứng bên tả công đường, vạt áo xanh mộc mạc thẳng thớm, ánh mắt điềm tĩnh sáng quắc. Chàng đĩnh đạc bước ra giữa sảnh, chắp tay hành lễ: “Khởi bẩm Phủ đài đại nhân. Hạ quan xin dâng nộp tang chứng, sổ sách vạch trần âm mưu lũng đoạn và hành vi phóng hỏa diệt khẩu.”

Lục Trọng Đình cung kính đặt chiếc tráp gỗ mun cùng chồng sổ sách dày cộp lên án thư. Chính Tâm cất giọng rành rọt: “Tập sổ bọc vải điều này thu giữ tại mật thất hiệu Vạn Lợi, chép rõ việc găm giữ hơn bốn vạn thạch thóc, liên kết tám đại hiệu buôn đẩy giá gạo từ hai mươi lăm lên một trăm văn một đấu. Khi giá gạo sụt giảm, Tiền Vạn Hưng sai gia nhân chuẩn bị dầu trẩu và bùi nhùi toan thiêu rụi cụm kho lương để xóa dấu vết nợ nần, đổ vấy cho dân đói, đã bị bắt quả tang tại trận.”

Chàng chỉ tay vào chiếc tráp gỗ: “Đặc biệt, trong tráp này là cuốn sổ bìa đen do Hà Bá Thiệu cất giữ, chép tỉ mỉ khoản ăn chia ba phần mười lợi nhuận từ các sạp gạo, cùng danh sách hơn một ngàn hai trăm văn tự nợ khống do hiệu Vạn Lợi ép bần nông thế chấp ruộng đất với lãi suất bốn phân mỗi tháng. Chữ ký mật và dấu điểm chỉ son của Hà Bá Thiệu còn rành rành trên từng khế ước!”

Doãn Tích Sơn lật giở từng trang sổ bìa đen, chòm râu bạc khẽ run lên vì thịnh nộ. Lão đập bàn quát lớn: “Hà Bá Thiệu! Ngươi giữ chức Đồng tri phủ, lẽ ra phải lo cho dân trong cơn hoạn nạn. Cớ sao ngươi lại cam tâm làm tay sai cho gian thương, chia chác ba phần mười mối lợi trên xương máu trăm họ? Trước tang chứng này, ngươi còn lời gì để chối cãi?”

Hà Bá Thiệu dập đầu sầm sầm xuống nền đá, trán rớm máu: “Hạ quan... biết tội! Do Tiền Vạn Hưng đem vàng bạc lung lạc... Xin Phủ đài đại nhân khai ân!”

Bên cạnh, Tiền Vạn Hưng ngước nhìn vẻ điềm tĩnh như nước mùa thu của Khúc Chính Tâm. Mọi sự ngông cuồng của kẻ từng thao túng cả vùng Lũng Nam bỗng chốc tan biến. Gã thở hắt ra một tiếng não nề, sụp người xuống đất: “Thảo dân... nhận tội. Thua dưới tay Đề cử sứ Khúc Chính Tâm, thảo dân tâm phục khẩu phục.”

Doãn Tích Sơn đứng dậy, giáng mạnh kinh đường mộc: “Bốp!”

Tiếng gỗ vang rền, lão tri phủ dõng dạc tuyên án: “Đồng tri phủ Hà Bá Thiệu lạm quyền trục lợi, cách tuột phẩm hàm, tịch thu toàn bộ tư dinh và gia sản sung công; tống giam tử lao chờ giải về kinh thành thỉnh ý Hình Bộ định tội! Tiền Vạn Hưng cùng các đầu sỏ Đô thương hội lũng đoạn lương thực, áp bức dân sinh, mưu toan đốt kho tàng; xử phạt mỗi tên năm mươi trượng, phát vãng đày ải biên viễn suốt đời! Toàn bộ kho bãi, dinh cơ và điền sản họ Tiền tịch thu để bồi hoàn cho trăm họ và sung công!”

Tiếng hô hào vang dội ngoài sân thềm như triều dâng. Doãn Tích Sơn giơ tay ra hiệu yên lặng, rồi nhìn về phía Khúc Chính Tâm: “Chiếu theo hình luật triều đình cấm ngặt việc cho vay nặng lãi và dùng thủ đoạn phi pháp chiếm đoạt sản nghiệp, bản phủ tuyên bố: Toàn bộ hơn một ngàn hai trăm văn tự nợ khống và khế ước gán đất lập tại hiệu cầm đồ Vạn Lợi đều hoàn toàn vô hiệu! Khúc đề cử, ngươi hãy thay mặt công đường trao trả lại văn tự điền sản cho bá tánh!”

“Hạ quan lĩnh mệnh!”

Khúc Chính Tâm đón lấy chiếc tráp gỗ mun, bước vững chãi xuống thềm đá, đứng trước hàng vạn bần nông đang nghẹn ngào trông đợi. Chàng giơ cao xấp văn tự nợ ố vàng, cất giọng sang sảng: “Chư vị hương thân! Đất đai mồ hôi nước mắt của tổ tiên các vị, hôm nay công đường xin hoàn trả vẹn nguyên!”Ánh mắt chàng dừng lại nơi bóng dáng quen thuộc phía trước: “Mời Trương lão trượng thôn Đoài bước lên!”

Lão nông tóc bạc còng lưng, run rẩy bước ra. Đôi bàn tay chai sần nứt nẻ run bần bật khi đón lấy tờ văn tự ba mẫu ruộng tổ truyền từng bị ép gán chỉ để đổi ba đấu thóc và ba quan tiền năm xưa. Nhìn nét mực son tuyên hủy khế ước nợ, lão ôm chặt mảnh giấy vào ngực, sụp xuống khóc nức nở: “Ruộng đất tổ tông... còn rồi! Trời phật ơi, đất cày nuôi sống con cháu còn thật rồi!”

Hàng ngàn tiếng khóc hờn tủi bỗng vỡ òa thành một làn sóng reo hò vang động: “Trời xanh có mắt!” “Khúc đại nhân vạn phúc! Doãn tri phủ anh minh!”

Đứng trên thềm cao nhìn những cánh tay gầy guộc chắp lại vái lạy công đường, Khúc Chính Tâm cay cay khóe mắt. Nỗi đau mất sạch ruộng đồng thời niên thiếu của gia đình chàng năm xưa nay đã được xoa dịu trọn vẹn nơi mảnh đất Thăng An này.

Phiên đại thẩm bế mạc khi trời đã chính Ngọ.

Bên trong nội đường phủ nha, Doãn Tích Sơn ngồi tựa lưng vào ghế trường kỷ, gương mặt lộ rõ vẻ thanh thản chưa từng có. Lão đón chén trà từ tay Chính Tâm, thở dài mãn nguyện: “Chính Tâm à, suốt nửa đời làm quan, chưa bao giờ bản phủ thấy lòng mình nhẹ nhõm như hôm nay. Trận đại hạn hai năm, cơn bão giá tưởng chừng làm nổ ra biến loạn, vậy mà ngươi không cần điều một mũi tên, không đổ một giọt máu của dân lành, chỉ dùng đạo lý cung cầu và sự phân minh của sổ sách để dẹp yên tất cả.”

Lão vuốt chòm râu bạc, mỉm cười: “Nhờ vụ án hôm nay xử rốt ráo, hạt sở thái bình, đợt khảo tích cuối cùng của bản phủ đã nắm chắc định hạng Thượng đẳng mỹ mãn. Sang năm bản phủ có thể thanh thản cởi bỏ mũ áo, vinh quy bái tổ về quê an hưởng tuổi già. Công đầu này thuộc về ngươi!”

Chính Tâm khẽ cúi đầu: “Phủ đài đại nhân quá khen. Nhờ đại nhân giữ vững phép nước và trao trọn niềm tin cho hạ quan, kho Thường Bình mới có thể hoàn thành sứ mệnh an dân.”

Chiều hôm ấy, Khúc Chính Tâm cùng Lục Trọng Đình rảo bước qua các con phố sầm uất.

Bầu không khí ảm đạm, sợ hãi của những ngày giáp hạt đã hoàn toàn tan biến. Tại các khu chợ Đông, chợ Tây và dọc bến Vĩnh Thông, các cửa hiệu mở toang đón khách. Trước mỗi sạp, tấm biển gỗ mới tinh được treo trang trọng: “Gạo tẻ thượng hạng: hai mươi hai văn một đấu.”

Mức giá hai mươi hai văn – thấp hơn cả thời điểm trước khi xảy ra đại hạn hai năm trước. Nhờ hơn hai vạn năm ngàn thạch gạo tốt thu hồi từ kho họ Tiền được đưa ra lưu thông kịp thời, kết hợp cùng nguồn ngô khoai dồi dào từ Nam Xuyên, thị trường lương thực Thăng An đã xác lập thế cân bằng vững chắc. Khắp các ngõ xóm, mùi cơm mới thơm lừng bay ra từ những gian bếp nghèo. Dưới bến sông, những nông dân vừa nhận lại ruộng đất rôm rả chuyện trò, bàn tính chuyện mua giống cày bừa chuẩn bị cho vụ mùa tới. Sinh kế của năm vạn hộ dân đã được bảo toàn vẹn nguyên.

Vừa quay về đến sân nha môn Thường Bình Thương, Khúc Chính Tâm còn chưa kịp bước lên bậc thềm thì từ phía cổng thành bỗng vang lên tiếng móng ngựa dồn dập như sấm ran: “Cộc! Cộc! Cộc! Cộc!”

Bụi cuốn mù mịt nơi cổng nha môn. Một kỵ mã trạm hỏa tốc của triều đình, người và ngựa ướt đẫm mồ hôi, lưng đeo cờ đỏ hành sai lệnh bài, xé gió phi thẳng vào sân trong rồi ghìm cương đột ngột. Con tuấn mã hí vang một tiếng dài, hai vó trước tung lên cào vào không khí.

Viên kỵ sứ nhảy phắt xuống đất, hai tay giơ cao chiếc ống trúc sơn son đóng dấu sáp đỏ niêm phong mật, cất giọng sang sảng truyền lệnh: “Có chiếu chỉ mật của Bộ Hộ kinh sư! Đề cử sứ Khúc Chính Tâm mau chóng tiếp chỉ!”