Chương 2: Sóng Ngầm Phủ Đường

Dưới bóng hoàng hôn nhập nhoạng nơi ngõ vắng sau rặng liễu, mùi xạ hương nồng gắt vương lại từ cỗ xe song mã khảm xà cừ dần tan vào làn gió chiều khô khốc. Lục Trọng Đình nén tiếng thở dài, nhìn cánh cổng lim sơn son vừa khép chặt của tư thất Đồng tri phủ: “Thưa thầy, Tiền Vạn Hưng lén lút tới cửa sau phủ đệ của Hà đại nhân lúc chập tối thế này, ắt chẳng phải chuyện bái phỏng tầm thường. Có khi nào…” Khúc Chính Tâm thu lại ánh nhìn trầm tĩnh, ống tay áo vải xanh mộc mạc buông thõng: “Quan phủ cấp lệnh vận chuyển đường sông, lái buôn giữ mối xuất nhập thóc gạo. Hai bên bắt tay nơi ngõ tối, người chịu đòn trước nhất chỉ có dân nghèo.” Chính Tâm rảo bước về hướng nha môn Thăng An, giọng dứt khoát: “Đi thôi. Ta phải yết kiến Phủ đài đại nhân ngay tối nay, trước khi ván cờ bị kẻ khác đi trước một bước.”

Đèn nến trong phòng nghị sự nha môn Thăng An thắp sáng trưng. Tri phủ Doãn Tích Sơn tựa lưng vào ghế bành bọc gấm, trán hằn sâu nếp nhăn mệt mỏi. Đôi mắt lờ đờ dán vào tách trà sâm bốc khói, thỉnh thoảng lại đưa khăn tay che miệng ho khan. Nghe Khúc Chính Tâm trình bày, Doãn Tích Sơn vuốt chòm râu hoa râm, giọng đắn đo: “Chính Tâm, ý ngươi là giá gạo chợ Đông vọt lên ba mươi hai văn một đấu không đơn thuần do mất mùa, mà có kẻ cố tình gom hàng?” “Bẩm Phủ đài đại nhân, hạ quan vừa khảo sát dọc bến Vĩnh Thông,” Chính Tâm chắp tay, ngữ điệu đĩnh đạc. “Các sạp nhỏ đồng loạt thu quầy, chỉ còn bốn thương quán của Đô thương hội Lũng Nam mở bán hạn chế hai đấu mỗi người. Cùng lúc đó, tin đồn vỡ đê thượng nguồn khiến bá tánh kinh hãi tranh nhau dốc cạn tiền mua trữ. Nếu quan phủ không lập tức cử người cắm chốt tại bến Vĩnh Thông, kiểm soát sổ sách thuyền bè xuất nhập để ngăn chặn hành vi găm hàng, chỉ e chưa đầy mười ngày nữa, bão giá sẽ nuốt trọn cả phủ thành.” Doãn Tích Sơn thở dài, ngón tay gõ nhịp ngập ngừng: “Kiểm tra bến thuyền… việc này động chạm không nhỏ. Năm nay bản phủ tròn hạn khảo tích, sang năm đã đến kỳ cáo lão hồi hương. Nếu làm kinh động thương giới, lỡ tắc nghẽn lưu thông…” “Phủ đài đại nhân lo xa quả là thấu đáo!” Một giọng nói trơn tru cất lên từ ngưỡng cửa. Đồng tri phủ Hà Bá Thiệu bước vào, áo gấm thanh thiên phẳng phiu, chòm râu cằm tỉa tót công phu khẽ rung theo nụ cười niềm nở. Hắn thi lễ với Doãn Tích Sơn, rồi quay sang nhìn Khúc Chính Tâm, mắt híp lại: “Khúc đại nhân lo cho dân thật đáng khen. Song ngài quanh năm coi sóc kho tàng giấy mực, e chưa tường tận sự nhọc nhằn của giới thương nhân sông nước.” Chính Tâm điềm tĩnh: “Hà đại nhân thấy hạ quan nói có chỗ nào chưa thỏa?” Hà Bá Thiệu thong thả cất giọng: “Hai năm hạn hán, sông Lộ Giang cạn trơ ghềnh đá, thuyền bè đi lại hiểm trở. Cước phu đội giá, lộ phí qua các trạm gác bến bãi tăng cao, thương thuyền phải lặn lội gom lúa tận miền xa mang về cứu đói. Đang lúc tháng ba giáp hạt, phí tổn nặng nề thì giá gạo nhích lên vài đồng là lẽ tự nhiên của chợ búa. Nay nếu quan phủ đem người ra bến hạch sách, chẳng hóa ra bức bách họ dời đi nơi khác? Thuyền gạo không cập bến nữa, phủ Thăng An lấy gì nuôi năm vạn hộ dân? Lòng dân hoảng loạn nổi can qua, ai gánh trách nhiệm trước triều đình?” Những lời êm tai hiểm hóc đánh trúng nỗi sợ của Doãn Tích Sơn. Viên quan già nhấp nhổm trên ghế, xua tay: “Bá Thiệu nói có phần hữu lý. Cương quyết quá dễ sinh biến. Chính Tâm à, bản phủ chuẩn cho ngươi kiểm tra lại ba kho của Thường Bình Thương, ngày ngày ghi chép biến động giá cả ngoài chợ đệ trình lên. Còn việc kiểm soát bến thuyền hay can thiệp hàng quán... hãy tạm gác lại, đợi xem tình hình đôi ba ngày nữa.” Thấy rõ sự rụt rè giữ ghế của Doãn Tích Sơn và khóe môi nhếch cười đắc ý của Hà Bá Thiệu, Chính Tâm biết tranh biện thêm vô ích, bèn cúi đầu lĩnh mệnh: “Hạ quan tuân lệnh.”

* * *Đêm đã về khuya. Căn phòng nhỏ phía sau kho Thường Bình Thương chỉ thắp ngọn đèn dầu hạt cải leo lét. Gió đêm lùa qua vách nứa, phả mùi ẩm mốc của những hạt thóc cũ tích trữ qua nhiều mùa. Trên chiếc bàn gỗ thô nhám, những tập sổ kho viền chỉ gai chất thành chồng. Lục Trọng Đình thoăn thoắt gảy bàn tính gỗ lim, tiếng con tính lách cách giòn giã giữa gian phòng vắng. Cậu chấm bút lông ghi từng con số xuống mảnh giấy bản, vầng trán trẻ nhíu chặt, mồ hôi rịn ra hai bên thái dương. Khúc Chính Tâm đứng bên khung cửa hé, ánh mắt trầm ngâm dõi ra dòng Lộ Giang đen thẫm. Ngón tay trỏ và ngón cái của ông vô thức miết vào nhau – vết chai dày tích tụ sau nhiều năm làm bạn với con tính. “Đã xong chưa, Trọng Đình?” Trọng Đình gạt con tính cuối cùng, ngẩng lên nhìn thầy, giọng nghẹn lại: “Thưa thầy, thuộc hạ đã đối soát cả ba sổ nhập xuất. Trừ lượng thóc hỏng và hao hụt tự nhiên, tổng số thực tồn trong ba kho chỉ còn đúng ba vạn thạch thóc cũ.” Cậu hít sâu, chỉ vào dãy số mực son: “Toàn phủ Thăng An có năm huyện, gồm năm vạn hộ dân với gần hai mươi lăm vạn miệng ăn. Nếu mở kho bán rẻ theo lệ thường, ba vạn thạch này cùng lắm chỉ đủ cầm cự mười ngày! Đô thương hội Lũng Nam trường vốn nhiều bạc, chỉ cần chúng sai người đóng giả dân nghèo vào vét sạch, kho Thường Bình sẽ rỗng tuếch. Đến lúc ấy, chúng ta lấy gì kiềm giữ giá gạo?” Chính Tâm lật qua từng trang giấy ố vàng, ánh mắt phẳng lặng như mặt giếng sâu: “Đúng vậy. Kho Thường Bình cốt để bình chuẩn, lấy thừa bù thiếu. Nhưng ba vạn thạch lúc này như giọt nước thả vào chảo dầu sôi. Tiền Vạn Hưng và Hà Bá Thiệu đang giăng sẵn cái bẫy lớn. Chúng tung tin thất thiệt khiến người mua hoảng loạn, rồi dùng bạc nghìn thâu tóm mối hàng để ép giá. Nếu ta hấp tấp mở kho bán tháo theo cách cũ, chẳng khác nào mang thóc công dâng miệng phường gian thương.” “Vậy... chúng ta phải làm sao thưa thầy?” Trọng Đình sốt ruột. “Quan trên không cho kiểm tra bến thuyền, thóc kho lại mỏng, dân chúng biết trông cậy vào đâu?” Chính Tâm đặt quyển sổ xuống, ngọn đèn hắt bóng chiếc áo vải xanh sờn mép của ông lên vách đất: “Thóc có thể thiếu cục bộ, nhưng dòng lưu chuyển sông nước không bao giờ cạn kiệt. Muốn dập cơn sốt giá, điều cốt tử không phải là chia chác chút thóc cặn đáy kho, mà là tìm nguồn lương thực khác đổ về bến sông để phá vỡ thế độc quyền. Trọng Đình, ngươi cầm đèn ra trạm tuần bến Vĩnh Thông quan sát động tĩnh thuyền bè neo đậu đêm nay, tiện thể xem xét tình hình các kho gạo ven sông.” “Dạ, học trò đi ngay.”

Gần nửa canh giờ sau, khi bấc đèn dầu đã lụi dần trên mặt đĩa sắt, ngoài sân bỗng vang lên tiếng bước chân dồn dập. Cánh cửa phòng kho bật mở tung. Lục Trọng Đình thở không ra hơi, sắc mặt trắng bệch, vạt áo ướt đẫm sương đêm. Cậu bám chặt vào then cửa, ngực phập phồng kịch liệt: “Thầy ơi... không xong rồi!” Chính Tâm bước nhanh tới đỡ tay học trò, giọng điềm tĩnh: “Bình tĩnh lại. Có biến cố gì ngoài bến?” Trọng Đình nuốt khan một ngụm nước bọt, đôi mắt mở to bàng hoàng: “Vừa sang giờ Tý, ba tiệm gạo lớn nhất ngoài bến Vĩnh Thông đã đồng loạt sai người chong đuốc, tháo biển cũ xuống! Bọn chúng... bọn chúng vừa treo biển mới, đồng loạt nâng giá gạo lên bốn mươi lăm văn một đấu rồi!”