Chương 17: Ngọn Gió Cứu Sinh

Sóng xung kích từ ngách số 5 dội thẳng vào tầng âm bốn mươi tựa một cú đấm ngàn cân nện trúng lòng đất mẹ. Đáy lò giật thót, những thanh gỗ chống lò bằng lim và phi lao ken dày dọc vách đá rên xiết răng rắc, bụi than từ nóc lò đổ ụp xuống như mưa trút.

Cụ Ba Trình chôn chặt hai bàn chân trần chai sần xuống nền đá dăm, hai cánh tay gầy gò dang rộng ghì chặt bả vai c* Sắn và Sanh áp sát vào vách đá ngách số 4. Đất đá dưới chân rung bần bật, nhưng đôi mắt cụ rực sáng, không hề chớp.

Luồng chênh lệch áp suất mãnh liệt lập tức phát huy tác dụng sống còn. Thay vì quẩn lại dồn nén thành ngọn lửa bùng phát nổ dây chuyền thiêu rụi hầm mỏ như trang sách định mệnh năm xưa, toàn bộ khối khí tử thần tích tụ bấy lâu bị giếng trời phụ hút thốc ngược lên. Lỗ hổng tròn bằng chiếc nong thông lên sườn đồi hoang rít lên từng tràng u u rợn ngợp. Khối khí độc nhẹ hơn không khí cuồn cuộn trôi lên như nước lũ xả đập, cuốn theo lớp khói thuốc súng khét lẹt phả thẳng ra ngoài bầu trời đêm vịnh Bái Tử Long.

Ngay sau luồng xả khí mãnh liệt ấy, một dòng khí tươi mát rượi từ phía cửa lò và các khe nứt sườn đồi tràn xuống lấp đầy khoảng trống. Gió biển mặn mòi, đượm vị mặn của muối và hương ngai ngái của cỏ cây hoang dại ùa vào lồng ngực, quét sạch mùi lưu huỳnh ngột ngạt.

c* Sắn ngẩng đầu lên, há to miệng hớp từng ngụm khí trời mát lạnh. Bàn tay rách toạc quấn vạt áo dính đầy bùn than của gã run rẩy buông lỏng chiếc búa tạ. Sanh ôm chặt cuốn sổ tay bọc vải gai nâu trước ngực, đôi mắt sau cặp kính cận buộc dây dù rưng rưng ướt nhòe “Sống rồi... Thầy ơi, chúng ta sống thật rồi!”

Cụ Ba Trình thở hắt ra một hơi dài, vuốt lớp bụi than bám trên chòm râu hoa râm. Cụ rút cây thước thợ bằng gỗ nghiến bên hông ra, đưa lên ngang tầm ngực. Sợi tơ tằm mảnh cột ở đầu thước bay phần phật về hướng đường lò chính, căng tròn và thẳng tắp. Luồng đối lưu tự nhiên đã được thiết lập hoàn hảo. Thảm họa nổ bụi than và khí ngầm đã bị triệt tiêu ngay trước mũi giày của thần chết.

“Chưa xong đâu, các con!” Cụ Ba vỗ mạnh vào lưng Sắn, giọng đanh thép kéo hai người trẻ về thực tại. “Mìn ngách 5 nổ làm sập một phần vỉa than lõi, áp suất dội ngược sẽ khiến kíp thợ ngoài lò chính hoảng loạn giẫm đạp lên nhau. Đi, theo già ra cứu người!”

Cụ nhặt chiếc đèn Davy đã tắt ngọn lửa xanh nguy hiểm, bước thoăn thoắt dẫn đường. Khi ba người vòng qua ngách rẽ số 3 trở lại trục lò chính của tầng âm bốn mươi, cảnh tượng trước mắt hỗn loạn tột cùng. Bụi than lơ lửng mịt mù như sương muối, từng tốp phu than ngã dúi dụi trên đường ray xe goòng. Nhiều người ôm đầu r*n r*, tưởng chừng địa ngục trần gian đã sụp đổ chôn vùi họ. Tiếng la khóc, tiếng gọi tên nhau lạc lõng giữa lòng đất đen đặc “Mẹ ơi, sập lò rồi!”

“Chết mất thôi, ngạt thở quá!”

“Trật tự! Đứng cả dậy!”

Tiếng thét trầm hùng của cụ Ba Trình vang lên, xé toang nỗi kinh hoàng đang bóp nghẹt hai trăm con người. Cụ đứng thẳng trên một bệ đá cạnh đường ray, giơ cao cây thước gỗ nghiến. Gió biển từ ngách số 4 thổi luồn qua lưng cụ, thốc bay mái tóc hoa râm, mang theo hơi thở mát lạnh xua tan màn khói đen đặc quánh.

Đượm cùng mấy thợ trẻ ngơ ngác ngẩng đầu lên, hít một hơi thật sâu rồi trố mắt kêu lớn “Gió! Có gió mát từ biển thổi vào này anh em ơi!”

“Không phải khí độc! Không nổ lò! Cụ Ba mang gió cứu mạng về rồi!”

Hai trăm phu than trần trùng trục như bừng tỉnh khỏi cơn mê sảng. Những lá phổi cằn cỗi bấy lâu bị bóp nghẹt trong ngột ngạt nay tham lam đón nhận từng luồng dưỡng khí mát lành. Tri giác quay trở lại trong từng ánh mắt mỏi mòn. Những người vừa lịm đi dưới chân vỉa than cũng bắt đầu cựa mình ho sặc sụa rồi hồi sức.Cụ Ba Trình nhìn khắp lượt những tấm lưng còng đen nhẻm, cất giọng sang sảng phân công “Thằng c*, thằng Đượm, hai đứa dẫn tổ thợ mộc vực những ai kiệt sức lên xe goòng! Chú Sanh kiểm đếm quân số từng kíp, tuyệt đối không để sót một ai nằm lại dưới rãnh hào! Tất cả bám sát vách bên phải, di chuyển trật tự men theo đường ray chính đi lên giếng tời! Bình tĩnh, bước đều chân, cửa lò mở rồi!”

Sự điềm tĩnh lạ kỳ của lão phu già 62 tuổi truyền sang từng người thợ như một liều thuốc thần diệu. Nỗi hoảng loạn biến mất, thay vào đó là kỷ luật sắt đá của những con người vừa từ cõi chết trở về. Những người khỏe mạnh xốc nách kẻ yếu ớt, thanh niên ghé vai cõng người già, từng bước chân nhịp nhàng đạp lên đá dăm lạo xạo, hướng thẳng về phía giếng đứng.

Đúng lúc ấy, từ khúc quanh ngách than cám, một bóng người lảo đảo lao ra, vấp phải tàvẹt ngã sóng soài xuống vũng bùn. Chiếc roi gân bò ngâm dầu văng ra xa.

Đó là cai Đắc.

Gã bò lê lết dưới đất, mặt cắt không còn một hạt máu, mắt trợn trừng nhìn vòm lò nguyên vẹn và luồng gió biển đang thổi phần phật qua ngách số 4. Nhìn bộ dạng hồn xiêu phách lạc của gã, cụ Ba thừa hiểu tên cai mỏ đã đinh ninh khi Renard điểm hỏa khối thuốc mìn ở ngách số 5, túi khí tích tụ sẽ phát nổ chôn sống toàn bộ tầng âm bốn mươi, biến gã thành con ma rũ xương dưới đáy hầm. Nhưng lúc này, chẳng có đám cháy nào bùng lên, cũng không có vỉa đá nào sập xuống vùi thây hai trăm mạng người. Thay vào đó là một ngọn gió tươi mát diệu kỳ đang cuồn cuộn chảy qua lòng đất.

Cai Đắc ngước nhìn cụ Ba Trình. Lão phu già đứng sừng sững trên bệ đá, tay cầm cây thước thợ vạch ly vạch tấc, ánh mắt bao dung mà uy nghiêm tựa bậc thánh nhân thấu suốt càn khôn. Mọi sự gian xảo, hống hách và chút kiêu ngạo tay sai cuối cùng trong lòng cai Đắc hoàn toàn sụp đổ tan tành. Gã run lẩy bẩy, hai đầu gối quỳ rạp xuống vũng nước phèn, giọng the thé lạc đi “Cụ... Cụ Ba... Cụ không phải người trần... Cụ là trời cứu mạng con... Cứu mạng cả cái mỏ này rồi...”

Cụ Ba Trình bước xuống bệ đá, dừng lại trước mặt tên cai mỏ. Cụ không mắng chửi, cũng chẳng hề lộ vẻ khinh miệt. Ánh mắt cụ nhìn gã chỉ có sự nghiêm cẩn của người nắm giữ công lý và tri thức “Đứng dậy đi, thầy cai. Già này chẳng phải thần thánh nào cả. Đây là sức của lòng người và lẽ trời đất thôi. Nhặt roi lên, đỡ lấy thằng phu ốm đằng sau chú mày mà bước lên mặt đất. Tội nợ của chú mày với anh em phu mỏ, sau này tính sau. Bây giờ lo mà giữ lấy mạng cho trọn vẹn.”

Cai Đắc run rẩy vâng dạ, lồm cồm bò dậy, vội vã ghé vai đỡ lấy một thợ than trẻ đang lảo đảo bước qua.

Đoàn người rồng rắn nối đuôi nhau rời khỏi lòng đất tối tăm. Đi đến đâu, ngọn gió biển theo sau đến đó, nâng đỡ từng bước chân nặng nhọc của hai trăm mảnh đời cơ cực. Cụ Ba Trình đi sau cùng, tay giữ chặt mép thước gỗ nghiến giắt ngang hông. Cụ cảm nhận rõ từng nhịp đập vững chãi nơi lồng ngực mình. Ba tuần lễ chạy đua nghẹt thở với số phận bi thảm của cuốn tiểu thuyết đã khép lại bằng một kỳ tích bằng xương bằng thịt.

Từng bậc thang giếng tời mở dần ra trước mắt. Ánh sáng ban mai le lói nơi cửa lò rọi xuống những khuôn mặt lấm lem than bùn nhưng ngời sáng niềm tin quật khởi.

Vừa đặt chân lên bậc đá cuối cùng dẫn ra sân ga mỏ lộ thiên, cụ Ba Trình bỗng khựng lại.

Từ phía con đường trải đá dăm dẫn vào khu nhà điều hành của chủ mỏ Paul Renard, một chiếc xe hơi màu đen cắm cờ tam tài gầm rú xé toạc màn sương sớm, phanh ken két rồi đỗ xịch trước sân ga mỏ. Tiếng còi xe kim loại vang lên dồn dập, đanh thép báo hiệu sự xuất hiện của đoàn Thanh tra Sở Khoáng chất Đông Dương.

Cụ Ba Trình siết chặt cây thước thợ trong lòng bàn tay chai sạn, ngẩng cao đầu hướng ánh mắt quắc thước về phía chiếc xe hơi. Giờ đối đầu thực sự với bóng tối thuộc địa chỉ vừa mới bắt đầu.