Chương 18: Vị Khách Đến Từ Paris

Cụ Ba Trình siết chặt cây thước gỗ nghiến bên hông, đứng sừng sững trên bậc đá tam cấp trước cửa giếng tời, dõi mắt nhìn chiếc xe hơi màu đen cắm cờ tam tài vừa tắt máy. Mùi khói xăng khen khét quyện vào bụi than lơ lửng giữa làn sương sớm vịnh Bái Tử Long.

Cánh cửa xe bật mở. Một người đàn ông trạc ngũ tuần bước xuống, đôi ủng da bóng loáng giẫm lên lớp đá dăm lạo xạo. Ông ta vận bộ âu phục sẫm màu cắt may chỉnh tề, khoác áo bànhtô xám không cài khuy, tay xách chiếc cặp da dày cộp nẹp đồng sáng loáng. Dưới vành mũ phớt nỉ, mái tóc muối tiêu và bộ râu quai nón tỉa tót gọn gàng làm nổi bật đôi mắt sâu hoắm thâm quầng sau cặp kính tròn gọng thép. Người đàn ông ngẩng đầu hít một hơi dài, khẽ cau mày trước mùi lưu huỳnh còn vương vất trong gió. Đó chính là Louis Mercier, vị Kỹ sư Thanh tra của Sở Khoáng chất Đông Dương.

Từ phía dãy nhà điều hành quét vôi vàng bên kia sân, Paul Renard tất tả rảo bước ra đón. Viên chủ mỏ hôm nay diện bộ đồ kaki trắng phẳng phiu, mũ cátkét cài quai da bóng lộn, nhưng khóe mắt giật lia lịa và bước chân vội vã đã bán rẻ sự chột dạ trong lòng hắn. Vụ mìn nổ chấn động dưới đáy hầm vừa rồi rõ ràng không nằm trong lịch trình đón tiếp quan khách.

“Kính chào ngài Thanh tra!” Renard cất giọng tiếng Pháp xởi lởi, chìa bàn tay đeo găng da hòng chặn Mercier lại. “Thật vinh hạnh cho mỏ than Kế Bào được đón tiếp ngài sớm hơn dự kiến. Đường rừng từ Hòn Gai sang chắc hẳn làm ngài mệt mỏi. Tôi đã cho bày tiệc trà và điểm tâm nóng sốt trên lầu hai nhà khách. Xin mời ngài lên nghỉ ngơi đôi khắc trước khi chúng ta bàn việc sổ sách.”

Renard vừa nói vừa khéo léo nghiêng người, cố ý chắn tầm mắt của vị khách khỏi khu vực cửa giếng tời. Hắn muốn đưa Mercier rời khỏi đây càng nhanh càng tốt để đốc công dọn dẹp hiện trường và bưng bít sự tình dưới đáy lò.

Thế nhưng Mercier không vội bước theo. Thế nhưng vị kỹ sư thanh tra bỗng khựng lại, dường như đôi tai thính nhạy của một cựu sinh viên trường Mỏ Paris đã lập tức bắt được những âm thanh bất thường. Không có tiếng máy nghiền than rền rĩ, cũng chẳng có tiếng xe goòng sắt va chạm lách cách như lệ thường của một buổi sáng vào ca. Thay vào đó là tiếng rầm rập của hàng trăm bước chân trần đạp lên đá dăm, kèm theo những tiếng th* d*c nặng nhọc dội ra từ cửa hầm tối om.

Mercier gạt nhẹ tay Renard, quay phắt người lại.

Cảnh tượng trước mắt khiến viên thanh tra sững sờ chôn chân tại chỗ.

Từ vòm cửa lò đen ngòm, hai trăm con người rồng rắn túa ra sân ga lộ thiên. Đó là một đoàn quân trần trùng trục, da thịt đen nhẻm bùn than, lồng ngực gầy guộc phập phồng nhưng ánh mắt sáng quắc một cách kỳ lạ. Những tấm lưng chằng chịt vết trầy xước, những bàn tay chai sạn nắm chặt lấy nhau thành từng tốp. Người khỏe xốc nách kẻ yếu, thanh niên cõng người già vừa hồi sức sau cơn ngạt khí. Đi kèm với họ là cai Đắc – kẻ mọi ngày vốn hống hách vung roi gân bò, nay lấm lét như chuột lột, run rẩy ghé vai đỡ một thợ than trẻ trán còn rớm máu.

Hai trăm phu mỏ lặng lẽ dàn hàng ngang trên sân ga đầy xỉ than. Không một tiếng gào khóc, không một lời van xin. Họ đứng đó, sừng sững tựa một bức tường thành bằng xương bằng thịt, ánh mắt hướng thẳng về phía hai người đàn ông da trắng. Một luồng uy lực vô hình toát ra từ sự quật khởi của những kẻ vừa cùng nhau đạp đổ cánh cửa tử thần, khiến bầu không khí giữa sân ga mỏ bỗng chốc cô đặc lại.

Renard biến sắc, bàn tay run run đặt lên bao súng ngắn bên hông. Hắn quay sang gắt gỏng với tên đốc công đứng cạnh “Quỷ tha ma bắt! Sao lũ phu lại tụ tập ở đây? Cai Đắc đâu? Mau xua chúng nó cút về xóm lán ngay!”

Mặc cho sự luống cuống của viên chủ mỏ, Mercier từ từ buông chiếc cặp da xuống bên chân, đôi mắt mở to sau tròng kính. Nhìn vẻ sững sờ của Mercier, cụ Ba hiểu rằng một người trong nghề mỏ dày dạn ắt nhận ra những người thợ kia vừa trải qua điều gì. Bụi than xám xịt phủ trên vai họ vẫn còn bốc hơi ẩm nóng rẫy, và trong khóe mắt họ là ngọn lửa kiên cường của những sinh mệnh vừa thoát khỏi một vụ sập hầm hay nổ khí tàn khốc.

Giữa khoảng lặng nghẹt thở, đám đông phu thợ tự động rẽ sang hai bên.Cụ Ba Trình từ tốn bước ra phía trước.

Thân hình cụ già 62 tuổi hơi còng xuống vì bao năm gánh than, mái tóc hoa râm xơ xác bết chặt vào vầng trán nhăn nheo, nhưng sống lưng cụ lúc này thẳng tắp một cách phi thường. Bên phải cụ, c* Sắn đứng hiên ngang, bàn tay rách toạc quấn chặt dải vải áo cộc còn rịn vệt máu khô, mắt quắc lên bảo vệ người cha già. Bên trái cụ, thầy giáo Sanh chỉnh lại gọng kính cận buộc dây dù, hai tay ôm ghì cuốn sổ tay bìa cứng bọc vải gai nâu sát vào ngực như ôm một báu vật thiêng liêng.

Cụ Ba dừng lại cách Mercier chừng ba bước chân. Đôi mắt quắc thước, điềm tĩnh của người nắm giữ tri thức cơ học chất khí suốt hơn tám thập kỷ khẽ nhìn sâu vào mắt viên thanh tra Pháp. Cụ không quỳ gối, cũng không chắp tay cúi lạy theo lề thói cam chịu của phu phen bản xứ. Bằng phong thái đĩnh đạc và uy nghiêm mộc mạc của một bậc lão thành, cụ cất giọng trầm ấm, âm vang khắp khoảng sân “Chào ông thanh tra. Ông vượt ngàn dặm gió trùng dương từ Paris sang, chắc không phải chỉ để uống trà ngọt với bánh bơ trên lầu gác. Đáy lò Kế Bào vừa thoát một kiếp đại nạn, hai trăm mạng người đứng đây chính là bằng chứng sống. Nếu ông đến vì công lý và an toàn hầm mỏ, xin mời ông nhìn thẳng vào sự thật dưới chân mình.”

Lời nói bằng tiếng Việt trầm hùng, rành rọt như chuông đồng gióng giữa thung lũng; dẫu Mercier chưa hiểu hết từng từ, nhưng khẩu khí đanh thép toát ra từ người phu già đã khiến vị thanh tra lộ rõ vẻ chấn động.

Renard thẹn quá hóa giận. Uy quyền thống trị bị một lão phu già còm cõi bẻ gãy ngay trước mặt quan trên khiến mặt hắn đỏ gay rồi tím tái. Hắn rút phắt chiếc gậy batoong bịt bạc, chỉ thẳng vào mặt cụ Ba Trình, gầm lên the thé bằng thứ tiếng bồi cộc cằn “Câm mồm! Lũ mọi rợ làm loạn! Lính đâu, lôi lão già ăn mày này ra ngoài bắn bỏ cho quan!”

Hai tên lính khố xanh bồng súng lê toan xông tới. c* Sắn nghiến răng ken két, gầm lên một tiếng rồi bước chồm lên nửa bước, sẵn sàng dùng nắm đấm che chắn cho cụ Ba. Hai trăm phu than đằng sau lập tức đồng loạt dậm chân rầm một tiếng, đá dăm dưới gót chân rào rào chuyển động, mắt ai nấy tóe lửa hờn căm.

“Dừng tay lại!”

Một tiếng thét đanh gọn bằng tiếng Pháp vang lên cắt ngang mệnh lệnh của Renard.

Mercier bước xốc tới, giơ bàn tay đeo nhẫn bạc chắn ngang trước mũi súng của lính khố xanh. Gương mặt vị kỹ sư thanh tra đanh lại, ánh mắt không còn vẻ mệt mỏi thường ngày mà rực lên một vẻ kinh ngạc tột độ. Ông ta hoàn toàn không để tâm đến lời chửi bới của Renard, mà dán chặt ánh nhìn vào bàn tay trái chai sạn của cụ Ba Trình.

Nơi đó, cụ Ba đang nâng một khối kim loại bằng đồng thau sáng lấp lánh dưới ánh nắng sớm. Một chiếc đèn an toàn Davy cổ điển, với bầu lưới đồng đan chuẩn xác từng mắt lưới hai mươi tám lỗ trên một phân vuông, đang cháy đều đặn một ngọn lửa vàng dịu, không hề vướng một hạt bụi than.

Mercier sững sờ run rẩy, khẽ thốt lên bằng tiếng mẹ đẻ “Mon Dieu... Đèn Davy chuẩn Pháp... Sao nó lại nằm trong tay một phu già bản xứ?”