Chương 12: Nhát Búa Đầu Tiên

Hồi còi tàu ngoài vịnh Bái Tử Long dội vào vách đá chưa dứt hẳn thì tiếng bước chân thình thịch cùng tiếng chửi bới the thé đã ùa tới đầu xóm lán Tro. Một gã đốc công người Pháp cầm đèn bão kèm theo tên cai điểm danh thúc mõ ầm ĩ, truyền đạt lệnh khẩn phát ra từ văn phòng chủ mỏ: tàu buôn viễn dương cập bến sớm hơn ba ngày, viên chủ mỏ Paul Renard hạ lệnh kíp thợ tầng âm bốn mươi phải tăng sản lượng thêm ba mươi phần trăm ngay từ kíp sáng mai để kịp bốc đầy khoang hàng. Kẻ nào lười biếng hoặc không đủ xe than định mức sẽ bị quất năm mươi roi gân bò và cắt sạch khẩu phần gạo mốc.

Cụ Ba Trình nhanh tay giấu bọc thuốc súng cùng kíp nổ bằng đồng vào một kẽ nứa dưới chân phản, ánh mắt trĩu nặng nhìn ra bóng đêm. Đòn siết tiến độ tàn khốc của Renard chính là lưỡi hái tử thần đang kề sát cổ họng hai trăm phu thợ. Thời hạn an toàn bị bẻ gãy, nguy cơ nổ lò không còn tính bằng tuần mà đếm bằng từng ngày.

Sáng hôm sau, dưới lòng tầng âm bốn mươi, mùi khói đèn dầu hỏa quyện với bụi than mịt mù đặc quánh. Tiếng cuốc chim bổ chan chát vào các nhánh than lõi xen lẫn tiếng xe goòng rít bánh ken két. Cai Đắc lững thững bước tới lối rẽ ngách số 4, mặt gã vẫn còn tái mét sau biến cố tảng đá hai tạ sập hụt hôm trước. Thấy cụ Ba Trình, gã lấm lét nhìn quanh rồi khẽ hắng giọng, cố làm ra vẻ quát tháo để che mắt những kíp thợ bên ngoài “Lão Ba Trình! Gom đám thợ dạt này vào ngách số 4 mà vét than vụn bù sản lượng cho quan lớn! Cấm đứa nào lảng vảng ra vỉa chính!”

Dứt lời, gã quay lưng đứng án ngữ ngay cửa ngách, hai tay chắp sau lưng, vờ như đang giám sát nghiêm ngặt nhưng thực chất là làm bức bình phong che chắn kín kẽ cho bên trong.

Cụ Ba Trình gật đầu ra hiệu. Cụ tháo cây thước thợ bằng gỗ nghiến giắt bên hông, đưa tay quẹt lớp bụi than bám trên mặt vách đá cát kết ở cuối ngách số 4. Cụ áp cạnh thước vào mặt đá, ngước nhìn lên vòm lò, cẩn thận đo đạc góc dốc hai mươi lăm độ chếch về hướng biển – đúng tọa độ khe nứt tự nhiên ẩn sau bụi dứa dại trên sườn đồi hoang.

Rút mẩu phấn trắng nhặt được từ kho vật tư, ngón tay gầy guộc của cụ vạch từng đường dứt khoát, rành mạch lên thớ đá “Sắn, ngó kỹ vạch này,” cụ Ba trầm giọng chỉ dẫn, hơi thở đều đặn trong bầu không khí ngột ngạt. “Từ đây bửa chếch lên phía vòm họng ngách, cách mặt đất đồi chưa đầy năm sải tay. Phải tước đá theo từng thớ vỉa nghiêng, tuyệt đối không được nện vuông góc kẻo đá phản lực làm rạn nứt cả vòm.”

c* Sắn siết chặt cán búa chim trong hai bàn tay chai sạn, ngực phập phồng căng tràn nhiệt huyết. Chàng trai trẻ khẽ gật đầu “Bố Ba cứ để con!”

Nói đoạn, Sắn vung búa giáng nhát đầu tiên vào vách đá cát kết. Một tiếng “chát” đanh gọn vang lên. Mảng đá xám đầu tiên vỡ vụn rơi rào rào. Cửa ngách thông khí phụ chính thức được khai mở.Mỗi tấc đá rơi xuống là một giọt mồ hôi trộn lẫn bụi đen nhễ nhại. Cụ Ba Trình không rời mắt khỏi từng nhát búa của thợ trẻ. Cụ luôn miệng nhắc nhở kỹ thuật gặm đá tước lớp mộc mạc mà chuẩn xác: dùng mũi nhọn tách chân thớ, lách lưỡi búa nạy từng mảng mỏng để tiết kiệm sức lực và không gây chấn động mạnh lên vòm lò. Đá vụn rơi ra đến đâu, cụ Ba cùng hai thợ trẻ tin cẩn dùng xẻng hót sạch, khéo léo đổ lót vào lòng các xe goòng rồi phủ một lớp than cám đen nhánh lên trên mặt. Những chuyến xe goòng ngụy trang chở đầy xỉ đá lẫn than vụn cứ thế túc tắc đẩy ra bãi thải bên ngoài mà đám cai mỏ khác chẳng mảy may nghi ngờ.

Ở phía ngoài lối rẽ ngách số 4, thầy giáo Sanh ngồi thu mình sau một giá gỗ chống lò mục nát. Một mắt kính buộc dây dù trễ xuống sống mũi, Sanh vừa dỏng tai nghe ngóng từng tiếng động lạ ngoài đường lò chính để gõ cuốc phát tín hiệu cảnh giới, vừa thoăn thoắt đưa ngòi bút ghi chép vào cuốn sổ bọc vải gai nâu. Thấp thoáng ngoài cửa ngách dưới ánh sáng hạt đỗ của chiếc đèn chai, Sanh đang cặm cụi nắn nót từng dòng số liệu đo đạc áp suất và nhật trình đào lò vào cuốn sổ bọc vải gai nâu.

Từng dòng ghi chép cẩn trọng ấy sẽ là bằng chứng thép vạch trần tội ác ép than của Renard một khi Thanh tra Louis Mercier đặt chân tới mỏ than Kế Bào.

Công việc đục khoét diễn ra căng thẳng trong từng nhịp thở dồn dập. Phu mỏ thay phiên nhau quỳ rạp, ghé vai đẩy những nhát búa trong lòng ngách hẹp chật chội, oi nồng như lò xông hơi. Đến quá nửa buổi, khi đường hầm phụ khoét sâu vào lòng vỉa được khoảng hai sải tay, nhát búa của c* Sắn bỗng khựng lại.

Trước mặt họ không còn là lớp đá cát kết pha sét mềm xốp nữa. Một tầng đá cát kết xám hạt mịn, rắn đanh như thép nguội chắn ngang đường tiến.

Sắn nghiến chặt răng, gồng hết gân cốt vung búa thật mạnh bửa thẳng vào tâm vỉa.

“Keng!”

Một tiếng vang chói tai xé toạc lòng ngách hẹp. Lưỡi búa chim trượt phắt trên mặt đá trơ lì, tóe ra một chùm tia lửa xẹt sáng rực rồi dội ngược một lực bạt vía vào hai cánh tay gã thợ trẻ. Sắn loạng choạng lùi lại, chiếc búa rơi tuột khỏi tay, lòng bàn tay gã bị chấn động xé rách toạc một đường dài, máu tươi ứa ra hòa cùng bùn than đen kịt.

Cụ Ba Trình giật mình lao tới giữ lấy vai Sắn. Chưa kịp xem xét vết thương của chàng trai trẻ thì một âm thanh rợn người đã khiến toàn thân cụ đông cứng.

Từ kẽ nứt li ti nơi mũi búa vừa trượt qua, một tiếng rít the thé, u u rợn tóc gáy vang lên rền rĩ, tựa như tiếng huýt sáo lạnh buốt của tử thần vọng ra từ cõi sâu hun hút.