Chương 11: Hiệp Ước Trong Bụi Mù

Cụ Ba Trình từ tốn đưa tay đón lấy mảnh mo cau xám xịt từ đôi bàn tay đang lẩy bẩy giơ lên của cai Đắc. Cụ vuốt thẳng mép mo cau nhăn nhúm, cẩn thận gập lại rồi giắt sâu vào cạp quần thô, cử chỉ thong thả như thể khối đá hai tạ vừa suýt nghiền nát mạng người chỉ là một cơn gió thoảng.

Dưới vòm lò đặc quánh khói bụi, cai Đắc vẫn dán trán sát vũng bùn đen, hai bờ vai run lên từng chặp. Tiếng th* d*c của gã hòa vào tiếng nước phèn rỉ tí tách từ trần đá.

Cụ Ba nâng đầu thước gỗ nghiến lên, gõ nhẹ cạnh thước vào một gờ đá xám phía bên tả. Tiếng “cốc… cốc” vang lên đùng đục, rỗng tuếch.

“Thầy Đắc, ngẩng mặt lên mà nhìn cho tỏ,” giọng cụ Ba Trình trầm đục mà lạnh buốt. “Đừng tưởng tảng đá này rụng xuống là xong. Nhìn thớ nứt hình chân rết này xem. Tầng cát kết nhánh số 2 ngậm nước phèn đã rệu rã hết rồi. Nếu tiếp tục ép thợ bửa than ở đây, chỉ cần ba nhát choòng nữa, cả mảng vòm dài bốn trượng kia sẽ sập đè xuống, chôn sống sạch bách đám phu của kíp này.”

Cai Đắc lập cập ngước mắt lên. Dưới ánh lửa tù mù, những đường nứt ngoằn ngoèo xé dọc vách lò hiện ra rõ mồn một như miệng vết thương há hoác. Gã nuốt nước bọt cái ực, cổ họng đắng chát mùi lưu huỳnh.

Cụ Ba bước thêm một bước, áp sát mặt vào tên cai, hạ thấp giọng nhưng từng tiếng nện vào tai gã như búa gõ đe “Nhánh số 2 này mà sập hoàn toàn, sản lượng than của thầy mất trắng. Quan Renard sẽ chẳng nghe thầy phân bua đâu. Nhẹ thì mất chân cai mỏ, bị tống cổ về quê trắng tay; nặng thì ăn đòn gánh của lính khố xanh vì tội làm hư hỏng công trình của công ty than. Mà khéo lúc ấy, cái xác của thầy đã mục rữa dưới đống đá này rồi, còn đâu mà về làm lý trưởng?”

Mỗi lời cụ Ba thốt ra như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào tim cai Đắc. Nhìn vẻ mặt xám ngoét của gã cai mỏ, cụ Ba biết tỏng nỗi sợ chết chực chờ dưới hầm sâu quyện cùng nỗi sợ mất đi cái bổng lộc bao năm cướp đoạt của phu phen đang khiến đầu óc gã quay cuồng. Gã run rẩy ngẩng đầu, lắp bắp “Cụ… cụ Ba… thế bây giờ… bây giờ phải tính sao để che mắt quan Tây?”

Cụ Ba Trình thu thước gỗ về bên hông, ánh mắt thấu suốt nhìn xoáy vào kẻ đang quỵ lụy “Muốn giữ ghế, giữ mạng thì nghe cho rõ đây. Vỉa số 2 này hỏng rồi, phải bỏ. Thầy báo lên văn phòng là đá non sụt lở, xin cho kíp thợ mở ngách sang vỉa số 4 bên cạnh để bới than vụn bù vào số hụt. Dưới đáy lò này, tôi nói vỉa nào có than vụn thì vỉa đó đào ra được than, quan Tây trên mặt đất chẳng rỗi hơi chui xuống mà xem xét. Đổi lại, thầy phải nhắm mắt làm ngơ cho đám thợ tôi làm việc ở ngách số 4.”

Cai Đắc chớp chớp mắt, ngập ngừng “Nhưng… còn thằng Sanh… và mảnh mo cau…”

“Thầy Sanh là người đo đạc giúp tôi tìm vỉa,” cụ Ba đanh giọng, dứt khoát chặt đứt tia do dự cuối cùng của gã. “Lập tức cởi trói, trả tự do cho nó. Chuyện mảnh mo cau coi như chưa từng có. Thầy ngậm chặt miệng trước mặt Renard, vừa có than giao nộp, vừa giữ được cái đầu trên cổ. Nhược bằng tráo trở một lời, cây thước gỗ của tôi sẽ không thèm đo độ võng cho thầy lần thứ hai đâu.”

Cai Đắc rùng mình, ánh mắt khiếp đảm nhìn trân trân vào khối đá nặng hai tạ vừa sập ầm xuống nền lò. Gã run rẩy dập đầu xuống bùn “Con nghe… con xin nghe cụ! Con thề có trời đất dưới đáy lò, con không dám hé răng với quan chủ một lời!”

Một khắc sau, lán Tro hiện ra trong màn sương đêm ẩm lạnh của bãi xỉ than.

Bên trong góc lán xiêu vẹo, c* Sắn đang đỡ thầy giáo Sanh ngồi dựa vào vách nứa. Đám tay sai đã rút sạch theo lệnh truyền của cai Đắc lúc vừa lên khỏi miệng giếng, để lại một bãi chiến trường hoang tàn với chõng tre gãy đôi và manh chiếu rách tơi tả. Khóe môi Sanh rớm máu, một bên gò má sưng húp tím bầm, chiếc kính cận buộc dây dù vỡ một bên mắt kính được đặt cẩn thận trên khúc gỗ gối đầu.

Cụ Ba Trình bước vội vào lán, ngồi xuống bên cạnh. Cụ mở gói lá chuối khô giắt bên sườn, lấy ra nắm lá bỏng giã dập trộn muối hột mà cụ đã ngâm sẵn trong ống nứa từ chiều “Để già đắp cho. Chú mày chịu đau một chút, vôi than bám vào vết rách dễ mưng mủ lắm.”

Sanh khẽ rên lên khi nắm thuốc chạm vào vết rách trên khóe môi, nhưng ánh mắt sau tròng kính lành lặn lập tức sáng bừng lên khi thấy cụ Ba an toàn trở về “Cụ Ba… mảnh vẽ…”

Cụ Ba Trình mỉm cười ấm áp, rút mảnh mo cau trong cạp quần chìa ra trước mặt người học trò trẻ:“Nó đây. Nguyên vẹn cả. Lão Đắc đã sợ mất mật rồi, từ mai chúng ta đường hoàng vào ngách số 4 mà không lo gã soi mói nữa.”

Sanh thở phào một hơi dài nhẹ nhõm, hai tay run run đỡ lấy mảnh mo cau. Cụ Ba lấy ra một mẩu than củi nhỏ đặt vào lòng bàn tay Sanh, rồi khẽ nâng cây thước gỗ nghiến lên ngang tầm mắt người học trò “Gắng gượng lên chú Sanh. Cứ dưỡng sức đêm nay, mai tiếp tục chép lại các vạch đo góc nghiêng hai mươi lăm độ và luồng đối lưu ngách số 4 vào cuốn sổ tay bọc vải gai. Viên thanh tra Mercier sắp về mỏ rồi, sổ sách tiếng Tây của chú mày là thứ vũ khí sắc bén nhất để trói tay thằng Renard đấy.”

Sanh gật đầu thật mạnh, ánh mắt ánh lên ngọn lửa kiên định “Cháu hiểu rồi, cụ Ba. Đêm nay cháu sẽ chép xong biểu đồ lưu lượng.”

Trời về khuya, gió biển từ vịnh Bái Tử Long thổi qua kẽ liếp lùa vào lán lạnh buốt. Mọi người trong lán Tro đã chìm vào giấc ngủ mệt nhoài sau một ngày oằn mình đội than. Tiếng thở nặng nhọc của những thân xác rã rời thỉnh thoảng xen lẫn tiếng ho khan húng hắng của Sanh.

Cụ Ba Trình ngồi xếp bằng trên tấm phản nứa mục, thong thả dùng giẻ lau sạch từng hạt bụi than bám trên thân cây thước thợ gỗ nghiến.

Bỗng nhiên, một bóng đen nhẹ nhàng bò lại gần. Là c* Sắn. Chàng trai trẻ đảo mắt nhìn quanh quất, thấy mọi người đều đã ngủ say, mới rụt rè quỳ thụp xuống trước mặt cụ Ba.

“Bố Ba…” Sắn khẽ gọi, giọng thì thào đầy vẻ hối lỗi.

“Sao chưa ngủ đi con? Mai kíp sớm còn phải bửa đá mở ngách số 4 đấy.” Cụ Ba nhìn gã trai trẻ, giọng dịu dàng như người cha nhìn đứa con lầm lỡ.

Sắn cắn môi, hai bàn tay thò sâu vào vạt áo bà ba rách tơi tả, cẩn thận lôi ra một gói giẻ rách đen đúa được buộc chằng chịt bằng sợi xơ dừa. Gã run rẩy mở từng lớp vải bọc. Bên trong lộ ra một chiếc kíp nổ bằng đồng sáng bóng dài chừng hai đốt ngón tay cùng một bọc thuốc súng đen mịn to bằng nắm tay trẻ con.

Cụ Ba Trình thoáng sững người, ánh mắt ngưng đọng nhìn vật phẩm chết chóc đặt trên manh chiếu rách.

“Cái này… ở đâu ra thế này?”

c* Sắn gục đầu xuống, giọng nghẹn lại “Con giấu dưới ổ rơm từ tháng trước, nhặt được ở kho mìn lúc đi bốc than… Con hận thằng cai Đắc, hận thằng quan Renard bóc lột đến tận xương tủy. Mẹ con ở quê bị nợ năm đồng bạc siết cổ, con ở đây thì chịu nhục nhằn… Con từng nghĩ, cùng lắm thì ôm gói thuốc súng này lao vào chòi cai mỏ sống chết một phen…”

Nói đến đây, Sắn ngước lên, khóe mắt hoe đỏ rực “Nhưng từ ngày được bố cứu mạng, nghe bố dạy về cái thước, cái gió dưới hầm, con mới hiểu chết liều như thế là uổng mạng, chỉ làm khổ anh em phu mỏ. Nay bố tính khoét giếng trời phụ lên sườn đồi, gặp đá cứng thì búa chim bửa không xuể đâu. Con giao hết cho bố Ba. Bố bảo dùng thế nào, con xin nghe thế ấy!”

Cụ Ba Trình nhìn chàng trai trẻ nông nổi mà giàu nghĩa khí, lòng dâng lên niềm xúc động sâu xa. Cụ vươn bàn tay gầy guộc xoa nhẹ mái tóc bết than của Sắn, khẽ khàng đón lấy chiếc kíp nổ và bọc thuốc súng, toan tìm chỗ cất giấu.

“Con nghĩ thông suốt được thế là tốt lắm,” cụ Ba trầm giọng bảo. “Thuốc súng trong tay kẻ liều mạng chỉ đem lại máu đổ, nhưng rơi vào tay người biết tính toán đường đi của đá thì sẽ là chiếc chìa khóa mở đường sống cho hai trăm mạng người.”

Cụ vừa dứt lời, bàn tay còn đang chạm vào đầu kíp nổ thì một âm thanh xé toạc màn đêm tĩnh mịch “RUUUU… UUU…!”

Tiếng còi hơi trầm đục, kéo dài từng hồi dồn dập, gắt gỏng từ phía bến cảng ngoài vịnh Bái Tử Long dội vào vách núi, rung chuyển cả xóm lán Tro.

Cụ Ba Trình giật mình ngước nhìn ra màn đêm đen đặc phía biển. Đó là còi báo hiệu của tàu buôn viễn dương đến sớm hơn hạn định. Thời gian hai tuần mà Renard định nổ mìn phá vỉa than lõi nhánh số 3 chắc chắn đã bị rút ngắn không thương tiếc.