Chương 3: Ước Mơ Chạm Vào Bầu Trời

Tiếng trống tan trường đã dứt từ lâu, trả lại cho dãy phòng học tầng hai Trường THCS Hòa Vang sự tĩnh lặng quen thuộc. Tiếng bước chân rậm rịch của đám bạn cùng lứa thưa dần rồi tắt hẳn dưới sân gạch, nhường chỗ cho tiếng gió luồn qua kẽ lá bàng xào xạc bên ngoài khung cửa sổ.

Trong phòng học lớp 8/2, Mai Lam vẫn ngồi yên trên chiếc ghế gỗ quen thuộc. Không gian trước mắt em vẫn là một màn đêm đen đặc, nhưng qua thính giác bén nhạy, em có thể cảm nhận rõ hơi ấm của vệt nắng chiều đang rọi chéo qua bậu cửa và mùi bụi phấn bảng còn vương vấn trong không khí.

Bên cạnh em, tiếng thở dồn dập cùng âm thanh ken két của kim loại cọ vào nhau vang lên liên hồi. Nguyễn Văn Đức đang cặm cụi bẻ cong một đoạn dây thép dẻo mà ban nãy cậu khoe vừa nhặt được ngoài góc sân trường.

– Này Lam, cậu chạm thử xem nào. – Giọng Đức vang lên đầy sốt sắng. Cậu kéo nhẹ bàn tay phải của Lam, đặt những đầu ngón tay em lên mặt bàn gỗ nhẵn bóng. – Tớ vừa uốn đoạn dây này thành hai cạnh của góc nhọn rồi đấy. Nhánh trên này là tia sáng phát ra từ mép trên Mặt Trời, còn nhánh dưới này là tia sáng từ mép dưới... Chúng giao nhau ở đây để tạo thành góc nghiêng của nón bóng tối. Cậu thấy có giống cái phễu không?

Lam chậm rãi miết đầu ngón trỏ dọc theo sợi dây kim loại thô ráp. Đầu sợi dây thép hơi sắc cứa nhẹ vào da thịt, còn phần góc uốn lại méo mó, bập bùng theo từng lực ấn của ngón tay. Em lần mò từ đỉnh góc xuôi dần xuống phần đáy mở rộng, cố gắng vận dụng trí tưởng tượng để dựng nên một mô hình hình học trong tâm trí.

– Nó mở rộng bao nhiêu độ hả Đức? – Lam ngập ngừng hỏi, ngón tay dừng lại ở khoảng trống mơ hồ giữa hai sợi dây.

Tiếng ngón tay gãi đầu sột soạt quen thuộc của cậu bạn cùng bàn vang lên, kèm theo một tiếng khẽ thở dài đầy bối rối – Ừm... tớ chỉ uốn đại khái theo mắt nhìn thôi, chắc chừng ba mươi hoặc bốn mươi độ gì đấy. Thước đo độ bằng nhựa của tớ chỉ toàn vạch in mực phẳng lì, cậu đâu có sờ thấy được vạch chia.

Lam khẽ rụt tay lại, lồng ngực thắt lại trong nỗi hụt hẫng âm ỉ. Sợi dây thép nguội ngắt và méo mó dưới tay em chẳng thể mang lại một câu trả lời chuẩn xác. Trong các tiết Khoa học tự nhiên, mỗi khi thầy cô giảng về độ nghiêng trục Trái Đất hai mươi ba độ rưỡi, hay góc lệch của tia sáng khi truyền qua các môi trường trong suốt, em chỉ có thể ghi nhớ máy móc từng con số vô hồn. Em khao khát được tự mình đo đạc, được kiểm chứng xem một góc bốn mươi lăm độ mở rộng ra sao dưới cảm nhận của làn da, chứ không phải đón nhận tri thức qua những ước lượng mơ hồ.

– Đang băn khoăn về góc mở của chùm sáng phải không hai đứa?

Một giọng nói trầm ấm, đôn hậu bất ngờ cất lên từ phía cửa lớp. Cùng lúc đó, làn gió nhẹ thoảng đưa hương dầu tràm quen thuộc quyện với mùi dăm gỗ khô ngai ngái lướt qua sống mũi Lam.

Đôi tai Lam khẽ động. Em nhận ra ngay nhịp bước chân đĩnh đạc, khoan thai đang tiến vào phòng học.

– Dạ, con chào thầy Tường ạ! – Lam vội vã cất tiếng chào, toan đứng dậy.

– Cứ ngồi đi con. – Tiếng thầy Tường từ tốn vang lên. Lam nghe tiếng kéo ghế gỗ rất khẽ ngay bên cạnh, rồi cảm nhận được hơi ấm tỏa ra khi người thầy già ngồi xuống chiếc bàn học.

Đức hào hứng cất lời – Thưa thầy, con đang uốn dây thép mô phỏng đường đi của ánh sáng khi xảy ra nhật thực để Lam cảm nhận, nhưng sợi dây cứ bị oằn lại, không giữ được góc cố định ạ!

Lam nghe tiếng sột soạt khi thầy Tường cầm lấy đoạn dây thép từ tay Đức. Tiếng nắn kim loại vang lên dứt khoát rồi người thầy khẽ cười – Ý tưởng của Đức rất đáng khen, việc hai đứa băn khoăn về quy luật chuyển động của Mặt Trăng che khuất Mặt Trời là rất đúng hướng, nhưng kim loại mỏng thế này rất dễ biến dạng, lại không có điểm tựa để định vị. Muốn thấu hiểu được quy luật của tự nhiên, các con cần những công cụ chuẩn mực và bền bỉ hơn nhiều.

Nghe lời thầy chỉ bảo, lồng ngực Lam rung lên từng nhịp thổn thức. Em vân vê gấu áo đồng phục đã sờn mép, những trăn trở dồn nén bấy lâu trong bóng tối bỗng chốc dâng trào nghẹn ứ nơi cổ họng – Thầy ơi... con không muốn chỉ ngồi nghe rồi học thuộc lòng như một cái máy. Con muốn biết thực sự một độ, mười độ, hay bốn mươi lăm độ ngoài đời thực thì dài rộng ra sao. Con khao khát được tự tay đo đạc từng góc nghiêng của bóng tối, tự mình kiểm chứng xem ánh sáng đi như thế nào...

Giọng Lam run rẩy, từng đợt ký ức đau đớn năm mười tuổi đột ngột dội về bóp nghẹt tâm can. Đó là quãng thời gian nghiệt ngã nhất của đời em, khi căn bệnh thoái hóa võng mạc bẩm sinh cướp đi vĩnh viễn những vệt sáng cuối cùng. Em nhớ như in buổi chiều định mệnh ấy, khi nhận ra trước mắt mình chỉ còn lại bóng tối mịt mùng vĩnh viễn, em đã gào khóc trong tuyệt vọng tột cùng. Đôi bàn tay non nớt khi ấy đã căm phẫn vò nát, xé rách từng trang vở chữ nổi Braille dày cộp thành trăm mảnh vụn, uất ức tự hỏi tại sao số phận lại tước đoạt đi đôi mắt của mình.– Ngày ấy, con từng nghĩ cánh cửa cuộc đời mình đã hoàn toàn khép chặt... – Giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên gò má ngăm đen của Lam, rơi khẽ xuống mu bàn tay. – Cả đời này con sẽ chỉ là một gánh nặng, bị giam hãm trong khoảng không vô tận, chẳng bao giờ có thể chạm tới những quy luật kỳ vĩ của vũ trụ nữa.

Không gian phòng học chìm vào một khoảng lặng trang nghiêm, chỉ còn tiếng lá bàng xào xạc ngoài khung cửa.

Bất chợt, một bàn tay to bản, ấm áp và thô ráp khẽ đặt lên mái tóc ngắn của Lam, dịu dàng vỗ về. Bàn tay của người thầy già mang theo sự chở che đôn hậu, tựa hồ như muốn xoa dịu đi toàn bộ nỗi đau đớn mà cô học trò nhỏ đã phải âm thầm chịu đựng suốt bốn năm qua.

– Không đâu, Lam. – Giọng thầy Tường trầm ấm, kiên định lạ thường. – Màn đêm có thể che khuất đôi mắt con, nhưng không thể giam cầm được trí tuệ và khát vọng sống. Bàn tay của con chính là đôi mắt thứ hai, và đôi mắt ấy sẽ cảm nhận được những quy luật mà đôi khi mắt thường dễ dàng bỏ lỡ.

Lam nghe tiếng cạch nhẹ của chiếc hộp da, tiếp theo là âm thanh kim loại trượt êm ái trên những đường rãnh chuẩn xác.

– Đưa bàn tay phải cho thầy mượn một lát nào.

Lam ngoan ngoãn ngửa lòng bàn tay, đưa về phía trước. Thầy Tường nhẹ nhàng nâng đỡ các ngón tay em. Đầu ngón trỏ của Lam chạm vào hai mỏ kẹp bằng thép mát lạnh, nhẵn thín.

– Đây là chiếc thước kẹp cơ khí. – Thầy Tường từ tốn giải thích, vừa cẩn trọng khép hai mỏ đo lại ôm sát lấy hai bên búp ngón trỏ của cô học trò nhỏ. – Thầy cần đo đạc chính xác kích thước đầu ngón tay của con.

Lam nín thở, cảm nhận từng chuyển động vi mô của dụng cụ kim loại. Hai mỏ kẹp chỉ tiếp xúc nhẹ nhàng trên bề mặt da, hoàn toàn không gây đau rát.

– Bề ngang mười hai milimét. – Tiếng thầy Tường lẩm nhẩm tính toán.

Tiếp đó, thầy xoay nhẹ góc đo, kiểm tra chiều dài đốt ngón tay thứ nhất, rồi cẩn thận đặt đầu ngón tay em lên một miếng gỗ mẫu để thăm dò độ mẫn cảm của xúc giác. Lam nghe tiếng ngòi bút chì sột soạt viết từng dòng tỉ mỉ vào cuốn sổ tay của thầy.

– Khoảng cách giữa các vạch xúc giác tối ưu không được nhỏ hơn ba milimét để đầu ngón tay không bị nhầm lẫn. Độ cao của gờ nổi chuẩn mực nhất phải đạt đúng không phẩy tám milimét... – Thầy Tường vừa ghi chép vừa thì thầm phân tích, ngữ điệu say mê và nghiêm cẩn như đang đứng trước một công trình khoa học lớn.

Hơi ấm từ những ngón tay chai sạn vì nửa thế kỷ cầm phấn và cưa đục của thầy truyền sang bàn tay nhỏ bé của Lam, thắp lên trong em một niềm tin mãnh liệt. Người thầy bảy mươi lăm tuổi ấy đang âm thầm vì em mà đo đạc từng phần mười milimét, tỉ mỉ chuẩn bị để biến ước mơ chạm vào khoa học thành hình hài cụ thể.

Tiếng chuông nhà thờ ở phía xa ngân vang năm hồi chuông giục giã báo hiệu trời đã ngả bóng chiều tà. Thầy Tường gấp cuốn sổ tay lại, tiếng cúc bấm bao da kêu một tiếng tách gọn gàng.

– Thôi, muộn rồi, hai đứa thu dọn đồ đạc để về kẻo mẹ mong. Thầy trò mình sẽ còn rất nhiều việc phải làm cùng nhau đấy.

Đức nhanh nhảu khoác chiếc cặp vải lên vai, tiến đến dắt tay Lam bước ra phía hành lang.

Khi bước đến bậc cửa lớp học, ngọn gió chiều thổi tung lọn tóc mai của Lam. Lồng ngực cô bé dâng tràn một cảm xúc xao xuyến khôn nguôi xen lẫn chút âu lo, phấp phỏng. Lam bỗng dừng bước chân lại. Em buông tay Đức, xoay người về phía có tiếng bước chân của người thầy già.

Đôi bàn tay nhỏ nhắn lần tìm trong không gian, rồi ngập ngừng níu lấy vạt tay áo vải thô đượm mùi dầu tràm của thầy Tường.

Ngước khuôn mặt thanh tú với đôi mắt phủ màng sương mờ đục lên khoảng không trước mặt, Lam cất giọng run run – Thầy ơi, một người không nhìn thấy ánh sáng như con... liệu có cơ hội nào tự tay đo được độ nghiêng của một tia nắng không thầy?