Chương 19: Khúc Khải Hoàn Dưới Ánh Đèn

Thầy Chiêm Quốc Tường ngồi ghì hai bàn tay vào đầu gối ở hàng ghế danh dự, nơi chỉ cách bục thuyết trình chừng mươi bước chân. Dưới lớp vải quần âu sờn cũ, những khớp ngón tay phải đang âm ỉ một cơn nhức buốt quen thuộc mỗi khi máy lạnh phả hơi sương buốt giá. Nhưng lúc này, dường như ông không còn cảm giác đau đớn thể xác nào nữa. Sau cặp kính lão buộc dây dù, đôi mắt già nua của người thầy bảy mươi lăm tuổi dán chặt vào bóng dáng mảnh khảnh của Mai Lam và từng cử chỉ của vị giáo sư trưởng ban giám khảo.

Bầu không khí trong hội trường trung tâm đặc quánh sự hồi hộp. Hàng trăm con người dường như ngừng thở, chỉ còn nghe tiếng gió điều hòa thổi rào rào qua các khe trần thạch cao.

Vị giáo sư đứng thẳng người trước bàn nhung xanh. Ông không vội quay lại bục chủ tọa, mà chầm chậm nâng chiếc micro cài áo lên sát miệng. Đôi bàn tay vốn quen lật giở những trang luận án tiến sĩ hàn lâm của ông vẫn đặt hờ trên gờ gỗ mít của sa bàn Kepler, tựa hồ chưa muốn rời xa bề mặt ấm mịn còn vương chút hương sáp ong rừng.

– Suốt gần năm mươi năm làm công tác nghiên cứu và giảng dạy Vật lý, – giọng vị giáo sư vang lên qua dàn loa vòm, đĩnh đạc nhưng run rẩy một cách bất thường, – tôi từng đọc hàng nghìn trang công thức, từng thẩm định không biết bao nhiêu mô hình mô phỏng tinh xảo trên máy tính. Nhưng hôm nay, trong bóng tối tự nguyện của chính mình chỉ trong vài phút ngắn ngủi, lần đầu tiên tôi thực sự “nhìn thấy” Định luật Kepler sống động đến nhường này.

Dưới khán phòng rộ lên những tiếng xôn xao rất khẽ rồi nhanh chóng chìm vào im lặng tuyệt đối khi vị chủ khảo bước thêm nửa bước về phía Mai Lam. Ánh mắt ông tràn ngập vẻ kính trọng – Các em không chỉ mang đến đây một bộ học cụ đạt độ chính xác cơ học đáng kinh ngạc, nơi từng rãnh trượt, từng độ dốc vi mô được tính toán chuẩn mực đến từng phần mười milimét. Điều vĩ đại hơn cả là các em đã dùng chính đôi bàn tay và thớ gỗ mộc mạc của quê hương để mở toang cánh cửa vũ trụ cho những số phận không nhìn thấy ánh sáng. Đây không còn là một mô hình dự thi thông thường nữa. Đây là một đỉnh cao của sáng tạo nhân văn, là minh chứng rực rỡ nhất cho thấy tri thức đích thực không có giới hạn!

Một giây nín lặng trôi qua như để toàn bộ hội trường kịp thấm thía từng lời nói nặng tựa ngàn cân ấy. Và rồi, như một con đê vỡ tung trước dòng nước lũ, tiếng vỗ tay bùng nổ.

Vị giáo sư là người đầu tiên giơ cao hai tay vỗ vang dội. Tiếp sau ông, toàn bộ thành viên trong Hội đồng giám khảo cấp cao đồng loạt đứng dậy. Tiếng vỗ tay lan nhanh từ hàng ghế đại biểu ra khắp khán phòng rộng lớn, biến thành một đợt sóng âm thanh cuồn cuộn dội vào bốn bức tường cách âm. Hàng trăm nhà khoa học, thầy cô giáo và các đoàn học sinh dự thi đều đứng bật dậy, hướng về phía cô học trò khiếm thị nhỏ nhắn trên bục cao.

Bên cạnh thầy Tường, một tiếng nấc nghẹn ngào bật ra. Bà Nhạn buông rơi chiếc túi vải chần bông xuống đùi, hai bàn tay thô ráp nứt nẻ vì bao năm gánh bánh bèo chợ Miếu Bông vội ôm chặt lấy mặt. Vai người mẹ rung lên bần bật trong những giọt nước mắt tuôn rơi không kìm nén nổi. Đôi vai gầy guộc từng trĩu nặng âu lo suốt bốn năm ròng rã kể từ ngày con gái mất đi thị lực, giờ đây run rẩy vì niềm kiêu hãnh và xúc động khôn cùng. Ngồi sát cạnh bà, thầy Hiệu trưởng Lê Bá Thuận cũng lặng lẽ rút khăn tay chấm nhẹ khóe mắt hoe đỏ, một tay vỗ nhịp nhàng vào lưng bà Nhạn để an ủi, miệng không ngừng lẩm bẩm – Cháu nó làm được rồi, chị Nhạn ơi... Trường Hòa Vang mình làm được rồi!

Thầy Tường khẽ ngả lưng vào thành ghế, nghe lồng ngực mình căng lên một niềm hạnh phúc thuần khiết. Bao đêm thức trắng bên ngọn đèn bàn ven sông Cẩm Lệ, bao nhát đục run rẩy vì khớp tay co rút, bao nỗi nhọc nhằn và bụi mùn cưa bám đầy vạt áo... tất cả dường như tan biến không còn một dấu vết.

Sau phần đánh giá của ban giám khảo, hội trường bước vào phần công bố kết quả chung cuộc của toàn bộ một trăm hai mươi đề tài tham dự kỳ thi ViSEF cấp thành phố. Khi người dẫn chương trình bước ra giữa sân khấu trong bộ lễ phục trang trọng, bầu không khí lại một lần nữa chùng xuống trong sự hồi hộp tột cùng. Các giải Ba, giải Nhì của từng phân nhóm thuộc lĩnh vực Kỹ thuật y sinh lần lượt được xướng tên. Nhóm học sinh trường chuyên ở trung tâm thành phố với bộ kit in 3D nhựa công nghiệp hiện đại được xướng tên nhận giải Nhì. Những tràng pháo tay lịch sự vang lên, nhưng ánh mắt của toàn bộ khán trường đều hướng về chiếc phong bì niêm phong cuối cùng trên tay Trưởng ban tổ chức.

– Và sau đây, – giọng người dẫn chương trình dõng dạc ngân vang, khuấy động cả không gian rộng lớn, – Ban tổ chức xin trân trọng công bố đề tài xuất sắc nhất đoạt GIẢI NHẤT cấp thành phố ở lĩnh vực Kỹ thuật y sinh, phân nhóm Thiết bị và dụng cụ hỗ trợ người khuyết tật...

Cả khán phòng nín thở chờ đợi.

– Xin nhiệt liệt chúc mừng đề tài: “Thiết kế và chế tác Bộ học cụ thiên văn học xúc giác tương tác bằng gỗ bản địa hỗ trợ học sinh khiếm thị” của nhóm tác giả Trần Mai Lam và Nguyễn Văn Đức, đến từ Trường Trung học cơ sở Hòa Vang!

Âm thanh reo hò vỡ òa khắp góc hội trường nơi đoàn Hòa Vang ngồi. Thầy Thuận nhảy cẫng lên như một đứa trẻ, ôm chầm lấy thầy Tường. Bà Nhạn thì ngơ ngác một thoáng trước khi òa khóc nức nở, hai tay chắp lại trước ngực lầm rầm tạ ơn trời đất.

Dưới ánh đèn sân khấu rực rỡ, Mai Lam và Đức bước lên bục vinh quang cao nhất. Tiếng nhạc khải hoàn ngân vang rộn rã. Chiếc cúp lưu niệm bằng pha lê lấp lánh cùng tấm bằng khen danh giá được Trưởng ban giám khảo trân trọng trao vào tay hai học trò. Đức đón lấy chiếc cúp, mắt cậu hoe đỏ sau cặp kính cận dày cộp, còn Lam ôm lấy tấm bằng khen áp vào ngực áo, nơi chiếc thước gỗ đo góc một trăm tám mươi độ vẫn nằm ngay ngắn như một tấm huân chương thầm lặng.Khi người dẫn chương trình trao chiếc micro cầm tay cho đại diện nhóm đoạt giải, ai nấy đều ngỡ rằng Lam sẽ nói lời cảm ơn ban tổ chức theo thông lệ. Nhưng cô học trò nhỏ chỉ khẽ hít một hơi thật sâu. Giọng em trong trẻo, nhỏ nhẹ mà đanh chắc, truyền đi khắp hội trường – Thưa Ban tổ chức, thưa các thầy cô và các bạn... Đứng trên bục vinh quang này, chiếc cúp và tấm bằng khen không thuộc về riêng chúng con. Có một người đã dùng những năm tháng tuổi già còn lại, dùng đôi bàn tay đau nhức từng đêm cưa từng thớ gỗ mít, mài từng chấm nổi để trao cho con ánh sáng của bầu trời. Con xin phép Ban giám khảo, cho con được kính mời thầy giáo kính yêu của con — Nhà giáo Ưu tú Chiêm Quốc Tường — bước lên đây cùng chúng con!

Cả hội trường lặng đi một nhịp trước lời đề nghị đầy ân tình, rồi đồng loạt đứng dậy hướng mắt về phía hàng ghế đầu. Tiếng vỗ tay tán đồng lại một lần nữa vang lên giòn giã.

Thầy Tường bàng hoàng. Trái tim già nua của ông đập thình thịch trong lồng ngực. Ông không nghĩ mình sẽ bước lên nơi rực rỡ ánh sáng kia; ông chỉ muốn làm một người thợ mộc đứng nép bên lề đường dõi theo bước chân các con. Nhưng thầy Thuận đã nắm lấy cùi chỏ ông, ân cần thúc giục – Thầy ơi, Lam và Đức đang đợi thầy. Thầy bước lên với các cháu đi thầy!

Thầy Tường hít một hơi dài, chỉnh lại vạt áo sơ mi giản dị rồi chậm rãi bước ra lối đi trải thảm đỏ. Từng bậc tam cấp dẫn lên sân khấu bỗng trở nên thiêng liêng lạ thường. Đôi chân ông hơi run, không phải vì tuổi tác hay sự mệt mỏi, mà vì ngọn lửa xúc động đang dâng ngập tâm can.

Nhận ra tiếng bước chân quen thuộc đang tiến lại gần, Mai Lam xoay người lại, đưa hai tay ra phía trước đón đợi. Thầy Tường bước tới, đôi bàn tay thô ráp, chai sần với những khớp ngón sưng phù vì thoái hóa run rẩy vươn ra, nhẹ nhàng bọc lấy đôi bàn tay nhỏ nhắn, thanh mảnh của cô học trò. Hơi ấm từ da thịt truyền qua nhau, xóa nhòa đi mọi khoảng cách thế hệ, xóa nhòa đi mọi ranh giới giữa sáng và tối.

– Thầy ơi... chúng con làm được rồi, – Lam nghẹn ngào thì thầm, những giọt nước mắt lăn dài trên gò má ngăm đen khỏe khoắn.

– Thầy biết... thầy biết rồi, con à, – thầy Tường đáp, giọng ông lạc đi. Ông khẽ siết nhẹ tay Lam, rồi vòng tay ôm lấy cả bờ vai đang rung lên của Đức bên cạnh.

Đứng trên bục cao ngập tràn ánh sáng rực rỡ của đèn rọi sân khấu, thầy Tường phóng tầm mắt nhìn xuống biển người đang vỗ tay chúc mừng. Ông ngửi thấy mùi dầu tràm quen thuộc trên cổ tay mình quyện với mùi gỗ mít già thoang thoảng phát ra từ bộ học cụ đặt trên bàn danh dự. Bốn mươi năm đứng trên bục giảng cầm phấn và mười lăm năm lủi thủi với nghề mộc khi về hưu, chưa bao giờ ông cảm thấy cuộc đời mình trọn vẹn và ý nghĩa như giây phút này. Bao đớn đau, nhọc nhằn nơi gian nhà kho ẩm mốc đã nở thành bông hoa rực rỡ nhất trong đời dạy học của ông.

Lễ bế mạc khép lại trong tiếng hò reo, chúc tụng không ngớt của thầy cô và bạn bè các trường. Hàng chục phóng viên báo đài vây quanh hai học trò nhỏ để phỏng vấn và chụp ảnh lưu niệm bên sa bàn quỹ đạo Kepler rãnh trượt bi đồng.

Khi đám đông bắt đầu thưa dần, ba thầy trò cùng thầy Thuận và bà Nhạn đang cẩn thận đỡ từng cấu phần của bộ học cụ cất vào chiếc túi thổ cẩm bốn ngăn thì có tiếng bước chân dứt khoát bước tới.

Một người đàn ông trạc lục tuần, dáng vẻ đĩnh đạc trong bộ âu phục sẫm màu, trên ngực đeo thẻ Ban chỉ đạo hội thi, mỉm cười tiến thẳng về phía thầy Tường. Thầy Thuận thoáng giật mình rồi vội vã cúi chào cung kính – Kính chào Thầy Giám đốc ạ!

Vị Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Đà Nẵng khẽ gật đầu chào thầy Thuận, rồi trân trọng đưa cả hai tay ra nắm lấy bàn tay chai sần của thầy Tường. Ánh mắt ông tràn đầy sự ngưỡng mộ và chân thành – Thưa thầy Tường, tôi đã theo dõi trọn vẹn phần bảo vệ của hai cháu buổi chiều nay. Thật sự quá đỗi xúc động và khâm phục tấm lòng của một nhà giáo lão thành. Ngay sau khi hội đồng chấm xong, lãnh đạo Sở đã họp nhanh và thống nhất một chủ trương lớn. Chúng tôi muốn chính thức đề xuất với thầy và nhà trường một đề án đặc biệt: Sở sẽ cấp kinh phí và phê duyệt dự án nhân rộng mô hình xưởng mộc học cụ của thầy ra toàn thành phố Đà Nẵng, lấy Trường Hòa Vang làm hạt nhân trung tâm. Thầy thấy thế nào ạ?

Câu hỏi bất ngờ của vị Giám đốc Sở vang lên giữa sảnh triển lãm, khiến thầy Tường sững người, còn nụ cười rạng rỡ bỗng chốc bừng sáng trên khuôn mặt của Lam và Đức.